📌 Wiedza w pigułce
- Choroba Buergera to rzadkie zapalenie małych i średnich naczyń krwionośnych, które najczęściej dotyczy kończyn i prowadzi do ich niedokrwienia.
- Schorzenie jest silnie związane z paleniem tytoniu, a używanie papierosów pozostaje najważniejszym czynnikiem ryzyka jego rozwoju i progresji.
- Do typowych objawów należą ból dłoni i stóp, drętwienie palców, zmiana koloru skóry, owrzodzenia oraz trudno gojące się rany.
- Najważniejszym elementem leczenia jest całkowite rzucenie palenia, ponieważ dalsze używanie tytoniu znacząco zwiększa ryzyko ciężkich powikłań, w tym amputacji.
Choroba Buergera: co to?
Choroba Buergera znana jest także jako zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń, które atakuje naczynia krwionośne w organizmie (najczęściej na rękach i nogach). Charakterystyczne dla tej choroby jest to, że naczynia puchną, co może utrudniać przepływ krwi i prowadzić do powstawania skrzepów.
Chorzy zaczynają odczuwać ból, może dojść do uszkodzenia a nawet gangreny (śmierci lub rozkładu tkanek ciała). W skrajnych przypadkach konieczna może okazać się amputacja.
Choroba Buergera: przyczyny
Jak dotąd nie poznano jeszcze dokładnej przyczyny rozwoju choroby Buergera. Jednak lekarze i specjaliści podkreślają, że do jej rozwoju bardzo przyczynia się palenie tytoniu. Substancje chemiczne zawarte w tytoniu podrażniają błonę śluzową naczyń krwionośnych, co powoduje ich pęcznienie.
Potwierdzają to statystyki. Niemal wszyscy pacjenci, u których zdiagnozowano chorobę Buergera palili (lub palą) papierosy bądź używają innych form tytoniu, np. cygar lub tytoniu do żucia.
Nasuwa się oczywisty wniosek: jeśli nie chcesz być narażony na zakrzepowe zapalenie naczyń, postaraj się jak najszybciej rzucić nałóg.
Warto w tym miejscu dodać, że niektóre badania wskazują na powiązanie choroby z długotrwałym paleniem marihuany. Wśród innych czynników ryzyka pojawienia się choroby Buergera wymienia się płeć oraz wiek (bardziej narażeni są mężczyźni poniżej 45. roku życia). Aby jednak to potwierdzić, należy przeprowadzić dalsze badania.
Jakie są objawy choroby Buergera?
Podejrzewasz, że choroba Buergera dotyczy Ciebie lub kogoś z Twoich bliskich? Sprawdź tę listę najczęściej pojawiających się symptomów.
Objawy choroby Buergera to przede wszystkim:
- mrowienie lub drętwienie palców u rąk;
- zmiana koloru skóry dłoni i stóp (mogą wyglądać one szaro, czerwono lub niebiesko);
- pod wpływem zimna palce u rąk i nóg stają się białe, a później niebieskie (choroba Raynauda – w zależności od koloru skóry może być to łatwiejsze lub trudniejsze do zauważenia);
- ból stóp pojawiający się podczas chodzenia lub utrudniający pokonywanie większych odległości;
- bolesne otwarte rany na palcach rąk i nóg połączone z występowaniem silnego bólu w czasie spoczynku;
- zapalenie żyły widoczne tuż pod powierzchnią skóry (spowodowane zakrzepem),
- zimne dłonie lub stopy.
Jeśli zauważysz u siebie coś niepokojącego, koniecznie udaj się do lekarza.
Stadia choroby Buergera
O przebiegu choroby Buergera decyduje często stadium, w jakim została wykryta. Oczywiście im wcześniej zgłosisz się do lekarza z niepokojącymi objawami, tym lepiej.
W chorobie Buergera wyróżniane są trzy stadia.
- I – ostre, zapalne. Występuje tu proliferacja komórek śródbłonka oraz obfite nacieki komórkowe obejmujące całą ścianę naczynia.
- II – pośrednie, zakrzepowe. W tym stadium dominuje wewnątrznaczyniowy zakrzep.
- III – stadium zmian późnych (zwłóknienia). Następuje tu rozrost tkanki włóknistej, obejmujące tętnicę, żyłę towarzyszącą i nerw.
Choroba Buergera: komplikacje
Choroba Buergera znacznie zmniejsza przepływ krwi do dłoni i stóp. W miarę zaostrzania się choroby prowadzi to do powstawania otwartych, bolesnych i trudno gojących się ran.
W najgorszym przypadku możesz spodziewać się wystąpienia gangreny. Jej objawy obejmują czarną lub niebieską skórę, utratę czucia oraz nieprzyjemny zapach z objętej chorobą okolicy. W takim wypadku konieczne jest przeprowadzenie operacji, by usunąć palec lub inną tkankę.
Pozostałe potencjalne powikłania choroby Buergera obejmują:
- zgorzel,
- owrzodzenia,
- infekcję,
- niedrożność tętnic wieńcowych, śledzionowych, nerkowych lub krezkowych.
Choroba Buergera: rokowania
Perspektywy w chorobie Buergera zależą przede wszystkim od tego, czy pacjent całkowicie rzuci palenie. Dane cytowane w opracowaniach klinicznych pokazują, że 94% chorych, którzy zerwali z tytoniem, unika amputacji, podczas gdy wśród osób kontynuujących palenie co najmniej jednej amputacji doświadcza 43% pacjentów.
Diagnoza choroby Buergera
Pojedyncze testy nie są w stanie wykryć choroby Buergera. Lekarz z pewnością zacznie od pytania o palenie tytoniu i objawy, jakie wystąpiły. Następnie może wykonać badania, aby sprawdzić przepływ krwi i wykluczyć inne choroby.
Do diagnozy wykorzystuje się również trzy metody.
- Próba Allena – podstawowe badanie przepływu krwi. Pacjent zaciska dłoń w twardą pięść, a lekarz naciska tętnice nadgarstka by spowolnić przepływ krwi z powrotem do dłoni. Jeśli powrót dłoni do normalnego koloru zajmuje dużo czasu, może być to pierwsza oznaka choroby Buergera.
- Angiogram – rodzaj prześwietlenia nadgarstkowego, który ma ujawnić, czy w rękach i nogach są zablokowane naczynia krwionośne (podobny obraz można uzyskać za pomocą tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego).
- Badania krwi – pomagają wykluczyć inne choroby, takie jak cukrzyca czy toczeń.
Jak się leczy chorobę Buergera?
Oprócz rzucenia palenia zalecane są także inne metody, które mogą pomóc zwiększyć przepływ krwi i złagodzić ból. Należą do nich:
- leki rozszerzające naczynia krwionośne lub rozpuszczające skrzepy,
- codzienne długie spacery,
- okresowe uciskanie rąk i nóg,
- operacja przecięcia nerwów w dotkniętym obszarze (sympatektomia).
Obecnie naukowcy badają także inne metody leczenia. Najbardziej obiecująco wyglądają zastrzyki z komórek macierzystych, z których mogą wyrosnąć inne rodzaje komórek, w tym te tworzące nowe naczynia krwionośne.
Bibliografia
- Narodowy Instytut Serca, Płuc i Krwi. Rodzaje zapalenia naczyń
- Medline Plus. Zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń
- Joncour i wsp., Long-Term Outcome and Prognostic Factors of Complications in Thromboangiitis Obliterans (Buerger’s Disease): A Multicenter Study of 224 Patients, Journal of the American Heart Association, 2018.
