Profilaktyka chorób układu sercowo-naczyniowego
Wpływ cukrzycy na serce nie jest czymś, co można bagatelizować. Obecnie kładzie się szczególny nacisk na profilaktykę chorób układu sercowo-naczyniowego w tej grupie poprzez odpowiednią dietę, aktywność fizyczną, modyfikację współistniejących czynników ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego. Wysiłki mają na celu:
- redukcję otyłości,
- walkę z nałogiem palenia tytoniu,
- obniżanie nieprawidłowego stężenia cholesterolu,
- odpowiednie leczenie nadciśnienia tętniczego.
W profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego u osób z cukrzycą i chorobami układu krążenia zaleca się obecnie przynajmniej 150 minut umiarkowanej aktywności fizycznej (tlenowej) w ciągu tygodnia. Otyłym diabetykom zaleca się 200-300 minut aktywności fizycznej w tygodniu. Osobom młodszym bez istotnych przeciwwskazań zaleca się codzienny intensywny wysiłek fizyczny.
Cukrzyca a serce – diagnostyka problemów
Wielu chorych z cukrzycą nie odczuwa typowych objawów choroby serca, mogą przypisywać je gorszej kondycji fizycznej lub zaawansowanemu wiekowi. Rozważa się w tej grupie aktywną diagnostykę choroby niedokrwiennej serca, w tym wykonanie EKG i ewentualnie próby wysiłkowej.
Z kolei arytmia, zwana migotaniem przedsionków, jest dosyć częstym zaburzeniem rytmu wśród osób starszych i może przebiegać bezobjawowo, a mimo tego nadal być groźną – bo nieleczona odpowiednio może prowadzić do powikłań zakrzepowo-zatorowych (takich jak udar niedokrwienny mózgu). Obecnie zaleca się diagnostykę tej arytmii wśród osób powyżej 65. roku życia poprzez badanie pulsu, a w przypadku jego niemiarowości – poprzez badanie EKG.
Stan przedcukrzycowy
Wartości progowe dla rozpoznania cukrzycy zostały przyjęte arbitralnie ze względu na nasilony rozwój tzw. powikłań mikronaczyniowych. Powikłania makronaczyniowe zaczynają w przyspieszony sposób rozwijać się już przy niższych wartościach glikemii w stanach przedcukrzycowych. Zalicza się do nich:
- zawały,
- udary mózgu,
- tętniaki aorty.
Choroby serca cukrzyków
Od lat naukowcy na całym świecie obserwują, że osoby chore na cukrzycę są 2-4 razy bardziej narażone na zdiagnozowanie u nich choroby niedokrwiennej serca. Stwierdza się u nich także przyspieszony rozwój miażdżycy naczyń krwionośnych.
Liczba chorych na cukrzycę rośnie
439 milionów ludzi na całym świecie – takie są prognozy naukowców na 2030 rok. Szacuje się, że właśnie do tylu wzrośnie liczba osób chorych na cukrzycę typu 2. w przeciągu najbliższych lat. Ten dramatyczny wzrost zachorowalności jest związany ze wzrostem występowania problemu otyłości w społeczeństwie. Naukowcy alarmują, że już 1 na 5 dorosłych nie potrafi utrzymać prawidłowej masy ciała. Otyłość inicjuje patologie krążenia krwi, w wyniku których może dojść do poważnych powikłań, takich jak:
- retinopatia,
- nadciśnienie tętnicze i zaburzenia lipidowe,
- miażdżyca tętnic,
- choroby serca, w tym zawał serca.
Cukrzyca oraz otyłość są aktualnie uważane za bezpośrednich sprawców zaburzeń krążenia krwi. Około 70% chorych na cukrzycę umiera z powodu powikłań sercowo-naczyniowych, a przewidywana długość ich życia skraca się o około 1 dekadę w porównaniu do tzw. populacji ogólnej.
Według aktualnych zaleceń Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego rekomendowane dla diabetyków są wartości:
- ciśnienie tętnicze <130/80 mmHg (osoby powyżej 65 lat <140/80 mmHg);
- stężenie cholesterolu frakcji LDL <55 mg/dl;
- stężenie cholesterolu frakcji HDL >40 mg/dl;
- stężenie trójglicerydów <150mg/dl.
Od cukrzycy do zawału serca
Joslin Diabetes Center, największe na świecie centrum badań nad cukrzycą, od lat prowadzi badania nad powiązaniami cukrzycy i chorób sercowo-naczyniowych. Naukowcy z JDC wykazali nawet trzykrotny wzrost częstotliwości występowania chorób serca u pacjentów z cukrzycą, w porównaniu do osób niecierpiących na tę chorobę.
Naczynia krwionośne u osób chorych na cukrzycę są także bardziej podatne na inne czynniki ryzyka zawału serca, takie jak:
- palenie tytoniu,
- wysoki poziom cholesterolu,
- nieprawidłowe ciśnienie.
U ponad 90% osób chorych na cukrzycę obserwuje się minimum jeden dodatkowy czynnik ryzyka. 70% chorych na cukrzycę umiera z powodu powikłań sercowo-naczyniowych.
Wśród chorych na cukrzycę typu 1. obserwuje się przyspieszony rozwój miażdżycy, a w grupie chorych na cukrzycę typu 2. aż u 50% osób stwierdza się powikłania sercowo-naczyniowe już w momencie jej wykrycia. Zmiany w obrębie naczyń krwionośnych mają charakter wieloogniskowy, a ich nasilenie jest nierozerwalnie powiązane z rozwojem choroby. Chorzy na cukrzycę są zatem bardziej narażeni na wcześniejsze pojawienie się zmian miażdżycowych, ich większą rozległość oraz cięższy przebieg.
Zapobieganie chorobom serca
Najskuteczniejszym sposobem zapobiegania lub opóźnienia rozwoju chorób serca jest ograniczenie do minimum czynników ryzyka, na które mamy bezpośredni wpływ, oraz regularne kontrole stanu zdrowia – rzetelna kontrola poziomu glukozy we krwi oraz zdalny, stały monitoring własnego serca.
Nie ma oczywiście jednego, skutecznego i sprawdzonego sposobu na uniknięcie problemów z krążeniem. Jest jednak wiele rzeczy, które możemy zrobić, aby zminimalizować ryzyko:
- kontroluj poziom glukozy we krwi i rzetelnie odnotowuj otrzymane wyniki,
- jeśli masz nadwagę – zadbaj o prawidłową dietę i wypracuj dobre nawyki żywieniowe,
- zadbaj o codzienną porcję aktywności fizycznej,
- kontroluj ciśnienie krwi oraz poziom cholesterolu,
- nie pal papierosów.
Zastanawiasz się, od czego zacząć? Poświęć 10 minut w ciągu dnia na aktywność – możesz np. poskakać na skakance. Jeśli powtórzysz tę czynność 2-3 razy dziennie, będziesz mógł zredukować poziom tkanki tłuszczowej nawet o 12%. Docelowo postaraj się, by Twój trening trwał minimum 30 minut każdego dnia – możesz np. iść na spacer. Lekki wysiłek fizyczny do 2 h po posiłku zapobiega kurczeniu się naczyń krwionośnych i zmniejsza obciążenie serca. A gdy nie masz czasu – zwyczajnie zamień windę na schody!
Masz problemy kardiologiczne?
Poznaj Kardiotele – usługę zdalnego monitoringu EKG ze stałą opieką lekarza przez 24 h, niezależnie od Twojego miejsca pobytu.
Dzięki zdalnemu monitoringowi skontrolujesz pracę swojego serca i będziesz mieć wpływ na własne zdrowie. Badanie EKG wykonasz samodzielnie za pomocą niewielkiego, przenośnego aparatu EKG, który dostarczy Ci kurier. Po każdym badaniu EKG, podczas telemedycznej konsultacji, specjalista przeanalizuje zapis pracy Twojego serca i w razie potrzeby wystawi e-receptę, a w przypadku zagrożenia życia lub zdrowia wezwiemy do Ciebie karetkę pogotowia ratunkowego.
Autor: Redakcja
