SIBO – co to za choroba?
W prawidłowych warunkach w jelicie cienkim człowieka znajduje się niewielka liczba bakterii. Zespół rozrostu bakteryjnego (SIBO – small intestinal bacterial overgrowth) to stan, w którym w jelicie cienkim pojawia się zbyt wiele bakterii. SIBO może występować u osób zdrowych, ale częściej towarzyszy innym chorobom:
- zespołowi jelita drażliwego (IBS),
- celiakii,
- cukrzycy,
- przewlekłemu zapaleniu trzustki,
- chorobie Parkinsona.
Czytaj także: Maślan sodu na jelita – jak działa i co to jest? Właściwości, skutki uboczne
Przyczyny zespołu rozrostu bakteryjnego
Rozrost bakteryjny może wynikać z zaburzeń czynności motorycznej jelit, zaburzeń trawienia lub nieprawidłowości anatomicznych w przewodzie pokarmowym – będących konsekwencją chorób ogólnych, chorób układu trawienia lub zabiegów operacyjnych. Oprócz tego do czynników ryzyka rozwoju SIBO zalicza się: otyłość, marskość wątroby, przewlekłą chorobę nerek, uchyłki jelita cienkiego, stosowanie opoidów lub leków hamujących wydzielanie żołądkowe, niedobory odporności, podeszły wiek.
Jakie są objawy SIBO?
Nadmiar bakterii w jelicie cienkim może prowadzić do wystąpienia objawów ze strony układu pokarmowego:
- wzdęć i nadmiaru gazów,
- przewlekłej biegunki wodnistej lub tłuszczowej,
- bólów brzucha,
- uczucia pełności w brzuchu,
- zaparć.
Oprócz wymienionych dolegliwości mogą pojawić się objawy niedoboru żelaza oraz witamin A, D i B12, a także utrata masa ciała. Zdarza się, że osoba mająca zespół rozrostu bakteryjnego zauważa u siebie złe samopoczucie po spożyciu probiotyków i prebiotyków, również tych zawartych w pożywieniu.
W przypadku wystąpienia objawów SIBO należy zgłosić się do lekarza rodzinnego lub gastroenterologa.
Badania w kierunku SIBO
Najszybszym i najmniej inwazyjnym badaniem wykonywanym przy podejrzeniu SIBO jest wodorowy lub wodorowo-metanowy test oddechowy. Zdecydowanie rzadziej pacjenta kieruje się na badanie bakteriologiczne treści pobranej z jelita czczego lub dwunastnicy. Jeśli lekarz uzna, że istnieje potrzeba dokonania oceny stanu jelit, by wykryć ewentualne wady anatomiczne, może zlecić wykonanie RTG górnego odcinka przewodu pokarmowego z oceną pasażu. Nieprawidłowości w wynikach badań laboratoryjnych stwierdza się zwykle w zaawansowanej postaci choroby.
Zespół rozrostu bakteryjnego – leczenie
Leczenie SIBO ma na celu zmniejszenie liczby bakterii w jelicie cienkim. Najczęściej polega na stosowaniu antybiotykoterapii oraz – jeśli to możliwe – leczeniu choroby podstawowej i usunięciu czynników sprzyjających rozrostowi bakteryjnemu (np. poprzez operacyjną korektę wad anatomicznych w przewodzie pokarmowym). Leczenie może też obejmować uzupełnianie niedoborów witamin oraz łagodzenie objawów za pomocą leków. Niektóre badania sugerują, że korzyści pacjentom z SIBO przynosi również stosowanie diety low-fODMAP.
Bibliografia:
Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika, Medycyna praktyczna, Kraków 2020.
Gałecka M., Basińska A., Bartnicka A., Probiotyki — implikacje w praktyce lekarza rodzinnego, „Forum Medycyny Rodzinnej” 2018, nr 12(5).
