Dna moczanowa – co to jest?
Czym jest dna moczanowa, komu grozi i jak powstaje? Dna moczanowa (inne nazwy: artretyzm, podagra) to choroba, która polega na odkładaniu się złogów kwasu moczowego w stawach, ścięgnach, więzadłach oraz nerkach. Zmiany chorobowe w przebiegu artretyzmu mogą zaatakować różne stawy – najczęściej jest to staw dużego palca stopy (staw śródstopno-paliczkowy palucha).Pierwsze objawy dny moczanowej są silnie związane z miejscem występowania choroby – zapalenie stawu dodatkowo może objawiać się gorączką i zaczerwienieniem w miejscu zapalenia.
Dna moczanowa często współwystępuje z chorobami, które składają się na zespół metaboliczny (cukrzyca typu 2., nadciśnienie tętnicze, nadwaga i otyłość, wysoki poziom cholesterolu, wysoki poziom trójglicerydów – zaburzenia lipidowe). Artretyzm leczony jest farmakologicznie – dieta przy dnie moczanowej odgrywa bardzo ważną rolę.
Sprawdź też: Hipercholesterolemia – jakie może mieć skutki? Leczenie i dieta
Objawy dny moczanowej
Pierwszym zwiastunem dny moczanowej jest zwykle ostre zapalenie stawów. Wcześniej może wystąpić stan bez objawów – hiperurykemia, czyli utrzymujący się dłuższy czas podwyższony poziom kwasu moczowego w surowicy krwi.Pierwszym zauważalnym objawem dny moczanowej może być ból stawów. Najczęściej pojawia się w nocy lub wcześnie rano i trwa kilka godzin. Pierwsze objawy dny moczanowej są bardzo uciążliwe – ostry początek choroby sprawia, że jest ona szybko diagnozowana przez lekarza, ponieważ pacjent zwykle nie jest w stanie odkładać wizyty na później. Najczęściej atakowanym stawem jest podstawowy staw śródstopno-paliczkowy palucha.
Objawy dny moczanowej to:
- ostre bóle stawów;
- obrzęki stawów;
- ból dużego palca u stopy (podagra);
- ból stawu kolanowego (gonagra);
- ból w kręgosłupie (rachidagra – zapalenie stawu kręgosłupa);
- ból nadgarstków, kciuka (chiragra);
- zaczerwieniona i napięta skóra nad miejscem zapalenia;
- ograniczenie ruchomości stawu dotkniętego zapaleniem;
- nadwrażliwość na dotyk w miejscu zapalenia;
- gorączka;
- dreszcze;
- uczucie rozbicia;
- złuszczenie naskórka;
- złe samopoczucie;
- problemy z zasypianiem;
- budzenie się w nocy z bólem stawów;
- guzki dnawe na stawach.
- infekcje bakteryjne stawów;
- reumatoidalne zapalenie stawów (RZS);
- zwyrodnienie stawów.
Czytaj więcej: Bóle stawów – jakim chorobom towarzyszą?
Dna moczanowa – jak wyglądają guzki dnawe?
Guzki dnawe (łac. tophi) występują w zaawansowanym stadium dny moczanowej. To efekt odkładania się kryształków kwasu moczowego – złogi tworzą guzki. Jeśli dojdzie do nagromadzenia guzków dnawych w jednym miejscu, mogą powstać nadżerki kostne.Guzki dnawe mogą osiągać rozmiary kurzego jaja, zwykle jednak są mniejsze. Najczęściej guzki dnawe pojawiają się w okolicy stawów stóp, stawów rąk i małżowin usznych. W niektórych przypadkach konieczne jest ich usunięcie operacyjne.
Przyczyny dny moczanowej
Wyróżnia się dnę moczanową pierwotną oraz wtórną. Pierwszy rodzaj artretyzmu polega na genetycznym uwarunkowaniu – dochodzi wówczas do zaburzeń w metabolizmie kwasu moczowego.Kwas moczowy, którego nadmiar prowadzi do wystąpienia dny moczanowej, to związek chemiczny powstający w wyniku metabolizmu guaniny, ksantyny, hipoksantyny i adeniny, czyli puryn. Puryny to jeden z podstawowych elementów budujących komórki roślinne i zwierzęce; związki te występują w jądrze komórkowym. Produkty bogate w puryny to m.in. czerwone mięso, owoce morza, fruktoza, alkohol. Dna moczanowa nie rozwija się jednak z powodu niewłaściwej diety, jak dawniej sądzono. Przyczyną dny moczanowej są mutacje genów, które prowadzą do zaburzeń w transporcie kwasu moczowego w organizmie.
Dna moczanowa nabyta może powstać jako efekt innych chorób, takich jak: niewydolność nerek, choroby nowotworowe krwi, białaczka, łuszczyca. Przyczyną artretyzmu mogą być również: radioterapia, zatrucie ołowiem, niektóre leki – m.in. niektóre leki na nadciśnienie (leki moczopędne), aspiryna.
Czynniki ryzyka dny moczanowej
- genetyczne uwarunkowanie do zaburzeń metabolizmu kwasu moczowego;
- płeć męska (mężczyźni chorują na dnę moczanową 7–10 razy częściej niż kobiety);
- wiek;
- dieta bogata w puryny;
- zażywanie niektórych leków (aspiryna, leki moczopędne);
- nadużywanie alkoholu;
- odwodnienie;
- stan po przeszczepie.
Dna moczanowa – badanie
Podstawowym badaniem w diagnostyce dny moczanowej jest badanie stężenia kwasu moczowego we krwi. Podwyższony wynik nie świadczy od razu o dnie moczanowej – występuje wówczas hiperurykemia, która wymaga dalszej diagnostyki.Dodatkowo zalecane jest wykonanie lipidogramu – wysoki poziom cholesterolu może współwystępować z zaburzeniami metabolizmu kwasu moczowego. Dodatkowe badania w diagnostyce dny moczanowej to m.in.: dobowa utrata kwasu moczowego z moczem, analiza płynu stawowego pod mikroskopem, RTG, USG stawów.
Polecamy: Badanie cholesterolu. Jak czytać wyniki lipidogramu?
Dna moczanowa – leczenie i leki
Nieodpowiednio leczona dna moczanowa może skutkować powikłaniami takimi jak nefropatia moczanowa czy powstawanie kamieni nerkowych. Pierwsze objawy dny moczanowej powinny skłonić do wizyty u lekarza – reumatologa. W leczeniu dny moczanowej często zalecane są leki przeciwzapalne i przeciwbólowe, które pozwalają zmniejszyć ostre dolegliwości bólowe. Pacjenci z dną moczanową nie powinni stosować kwasu acetylosalicylowego, który może nasilać objawy artretyzmu.Stosowane są też leki moczopędne oraz leki obniżające stężenie kwasu moczowego (m.in. peglotykaza). Pacjentom z nawracającymi atakami dny moczanowej zapisywane są inhibitory oksydazy ksantynowej lub leki urykozuryczne.
Uzupełnieniem leczenia jest stosowanie zimnych okładów i specjalnej, niskokalorycznej diety przy dnie moczanowej.
Dna moczanowa – dieta
Pacjenci z dną moczanową nie powinni spożywać alkoholu – w przypadku artretyzmu każda postać i ilość alkoholu jest szkodliwa. Nie są wskazane podroby, wieprzowina, czekolada, pikantne i tłuste potrawy. Dieta przy dnie moczanowej powinna się składać przede wszystkim z warzyw i owoców.Dieta przy dnie moczanowej – podstawowe zasady:
- nie są zalecane głodówki i dieta restrykcyjna;
- dieta powinna być odpowiednio zbilansowana;
- należy wypijać minimum dwa litry wody mineralnej dziennie;
- należy zrezygnować z alkoholu;
- zupy lepiej przygotowywać na wywarach warzywnych;
- wskazane są produkty bogate w witaminę C;
- można stosować zioła: skrzyp, rumianek, pokrzywę.
Produkty generujące małe ilości kwasu moczowego to: warzywa, owoce, orzechy, makarony, zboża – te produkty są dozwolone w diecie przy dnie moczanowej.
Sprawdź i zarezerwuj e-wizytę:
Autor: Jacek Krajl
