Ból głowy – przyczyny. Dlaczego boli głowa?

Co oznacza ból głowy?

Ból głowy bywa objawem wielu chorób, ale najczęściej występującym rodzajem jest napięciowy ból głowy, który nie wynika z żadnego konkretnego schorzenia. Ból tego rodzaju powstaje wskutek rozszerzania się naczyń krwionośnych, co jest odpowiedzią organizmu np. na stres, zmęczenie czy brak snu.

Bóle głowy można więc podzielić na samoistne (pierwotne) i wtórne. Bóle głowy samoistne to m.in. bóle klasterowe, bóle migrenowe i napięciowe, zaś objawowe bóle głowy są charakterystyczne w przebiegu różnych jednostek chorobowych.

Wyróżniamy takie rodzaje bólów głowy, jak: pulsujący, tępy, uciskowy, jednostronny, obustronny. Niezależnie od rodzaju bólu głowy zawsze warto skonsultować tę dolegliwość z lekarzem.

Ból głowy – przyczyny

Najczęstsze przyczyny bólu głowy to:

• brak snu,
• stres,
• zmęczenie,
• zmiany naczyniowe,
• problemy z przemianą materii,
• schorzenia narządów w obrębie czaszki,
• zmiana pogody.

Choroby, których objawem jest ból głowy, opisujemy poniżej. 

Migrena

To choroba przewlekła cechująca się napadami bólu głowy, którym towarzyszą inne objawy neurologiczne, np. problemy ze wzrokiem. Migrena to przejaw wrodzonej skłonności do nadmiernego reagowania układu nerwowo-naczyniowego na określone bodźce. Częściej chorują na nią kobiety.

Najczęstszymi czynnikami wywołującymi napady migreny są:

• stres,
• alkohol,
• bodźce fizyczne (błyski, hałas),
• zapachy,
• spadek ciśnienia, zmiana pogody,
• miesiączka.

Leczenie obejmuje unikanie czynników wywołujących napady oraz leczenie farmakologiczne.

Nadciśnienie tętnicze

Zwykle ból głowy występuje rano lub w momencie wzrostu ciśnienia; często ból głowy od nadciśnienia pojawia się w okolicach potylicy, co może również wskazywać na guza nadnerczy.

Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Ból głowy może nasilać się podczas wykonywania gwałtownych ruchów, w czasie kaszlu. Ból głowy w przebiegu zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych nie jest charakterystyczny – może przypominać zwykły ból głowy od przemęczenia.

Zapalenie ucha

Poza bólem głowy występują inne charakterystyczne objawy: sztywność karku, gorączka lub stan podgorączkowy, wycieki z ucha.

Zapalenie zatok przynosowych

Ból głowy od zapalenia zatok nasila się w momencie pochylenia głowy, występuje przede wszystkim na linii zatok. Zazwyczaj jest to ból pulsujący.

Choroby zębów

Nie tylko pojedyncze ubytki czy próchnica, ale też nieświadome zagryzanie policzków lub bruksizm (zgrzytanie zębami) mogą wywoływać bóle głowy.

W przypadku choroby dziąseł często pojawiają się jednostronne bóle głowy, a dodatkowo występują objawy zapalenia dziąsła, m.in. krwawienie podczas mycia zębów, zaczerwienienie, nadmierne odkładanie się kamienia nazębnego.

Jeśli przyczyną bólu głowy jest wyrzynająca się ósemka, często mogą wystąpić nietypowe i trudne do zdiagnozowania bóle głowy. W tym wypadku konieczne może być chirurgiczne usunięcie zęba.

Grypa

W przebiegu grypy zwykle występuje bardzo silny ból głowy, przeważnie w okolicy czołowej, a poza bólem głowy – ból mięśni i stawów oraz wysoka gorączka (nawet powyżej 39 stopni Celsjusza).

Alergie

W przypadku alergii zwykle mamy do czynienia z pulsującym bólem głowy, bólem oczu, nudnościami. Alergie mogą również prowadzić do migren.

Wady wzroku 

Powodem dolegliwości może być nadmierne napięcie gałek ocznych – pojawia się wtedy ból w okolicy czoła. W przypadku jaskry mogą występować jednostronne bóle głowy. Aby zapobiec pogarszaniu się wzroku lub nawet całkowitej jego utracie, konieczna jest jak najszybsza wizyta u okulisty.

Angina paciorkowcowa 

Ból promieniuje w kierunku uszu, pojawia się nalot na języku, nalot na migdałkach, uczucie osłabienia.

Zwyrodnienie kręgosłupa (szczególnie zwyrodnienie odcinka szyjnego)

Szyjnopochodny ból głowy (inaczej zespół szyjny górny lub migrena szyjna) wynika z ucisku nerwów szyjnych. Często pojawia się z tyłu głowy i jest opisywany jako tępy i głęboki, może promieniować do przodu – do czoła – lub do tyłu, do barków. Podobnie jak bóle migrenowe trwa od kilku godzin do kilku dni.

Koniecznością w takim przypadku może być wykonanie zdjęcia RTG, wizyta u lekarza w celu zapisania środków farmakologicznych, a także wizyta u fizjoterapeuty.

Guz mózgu 

Charakterystyczna jest zwiększona częstotliwość występowania bólu głowy – w miarę upływu czasu głowa boli coraz częściej i mocniej. Objawy guza mózgu to dodatkowo: senność, nudności, wymioty, utrata przytomności oraz bradykardia, czyli niskie tętno. Towarzyszyć mu mogą również: utrata wagi, zawroty głowy, problemy z pamięcią.

Inne przyczyny bólu głowy

Innymi przyczynami bólu głowy mogą być:

• nadużywanie alkoholu,
• palenie papierosów,
• zatrucie tlenkiem węgla,
• nerwoból nerwu trójdzielnego,
• ciąża.

Ból głowy – diagnostyka i leczenie

Aby móc wyleczyć ból głowy, należy znaleźć źródło dolegliwości. Konieczna jest więc wizyta u lekarza. Na podstawie wywiadu może on stwierdzić, co wywołuje ból, lub zlecić badania dodatkowe, takie jak badania laboratoryjne, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, EEG.

Najczęściej leczenie skupia się na podaniu leków przeciwbólowych o różnym nasileniu. Jeśli jednak przyczyną bólu jest poważna choroba, konieczne może być długotrwałe leczenie farmakologiczne.

Znalezienie przyczyny bólu głowy może być bardzo trudne, szczególnie w przypadku pourazowych bólów głowy. Jest to spowodowane tym, że dolegliwość może pojawić się zaraz po urazie, ale również kilka miesięcy lub lat po nim w postaci przewlekłych bólów głowy.

Autor: Jacek Krajl