Ból dłoni – przyczyny, diagnostyka i sposoby leczenia

Dłoń – jak działa?

Dłoń składa się z 27 kości, licznych połączeń stawowych, torebek, więzadeł i mięśni, które wspólnie budują nadgarstek, śródręcze, paliczki. Ta skomplikowana budowa zapewnia zdolność wykonywania bardzo precyzyjnych ruchów. Jednak złożona mechanika ma również wady –  nawet niewielka patologia w obrębie jednego elementu może wywołać silny ból dłoni i palców, co odbija się na funkcjonowaniu całej ręki.

Dłoń –  rodzaje dolegliwości

Ból dłoni i nadgarstka to stosunkowo częste objawy urazów lub przeciążeń tej części ciała. Jednak pacjenci mogą skarżyć się również na inne dolegliwości, które nie powinny być przez nich bagatelizowane. Można wśród nich wyróżnić:

• bolące i opuchnięte dłonie;
• drętwienie i ból dłoni;
• ból stawów palców dłoni;
• bóle kości dłoni
• ból mięśni dłoni;
• ból żył w dłoniach.

Występowanie takich objawów powinno być skonsultowane z lekarzem i wzbudzić jego czujność, ponieważ może świadczyć o poważniejszych schorzeniach.

Ból dłoni –  przyczyny

Skomplikowana budowa, stosunkowo niewielka masa mięśniowa i duża ruchliwość struktur składowych sprawia, że stawy dłoni są mocno narażone na przeciążenia i urazy mechaniczne. Bolące stawy dłoni są często objawem przemęczenia tej części ciała, wynikającym nawet z wykonywania czynności pozornie lekkich, jednak powtarzających się przez długi czas, jak również tych cięższych, zmuszających dłoń do ciężkiego wysiłku, zaciskania, silnego chwytu (bolące dłonie od pracy).

Jednak zarówno ból wnętrza dłoni, jak i ból dłoni po zewnętrznej stronie nie muszą świadczyć jedynie o przeciążeniu stawów śródręcza. Jeśli ból dłoni w środku nie mija pomimo długotrwałego „oszczędzania” dłoni lub jeśli pacjentowi dokucza ból dłoni w nocy, powinien skonsultować się z lekarzem, który najprawdopodobniej zleci odpowiednią diagnostykę. Podobne objawy mogą wskazywać na choroby ogólnoustrojowe, takie jak:

• choroby zapalne stawów –  infekcje o charakterze przejściowym (ból dłoni przy nacisku), zazwyczaj zwalczane antybiotykami. Pierwotnie mogą być spowodowane mikrourazami wynikającymi z przeciążeń;
• choroba zwyrodnieniowa stawów –  obejmuje zazwyczaj stawy międzypaliczkowe dalsze lub staw znajdujący się u podstawy kciuka (ból dłoni przy kciuku, bolące stawy dłoni), często wywołuje zniekształcenia, trzeszczenia, przykurcze mięśni i tępe bóle w stawach dłoni;
• reumatoidalne zapalenie stawów –  choroba autoimmunologiczna, wytwarzane przez organizm przeciwciała atakują stawy, powodując przewlekły stan zapalny, uszkodzenia, obrzęki, mrowienia, drętwienia, zaczerwienienie, dokuczliwe bóle stawów w dłoniach i pogorszenie ogólnego samopoczucia.

Czytaj też: Złamany palec – objawy i postępowanie

Wśród innych przyczyn silnego bólu dłoni można wyróżnić:

• neuropatie –  schorzenie powodujące uszkodzenie nerwów, objawiające się zazwyczaj bólem dłoni i przedramienia, parestezjami (np. pieczenie, mrowienie) i drętwieniem;
• zespół de Quervaina –  silny ból kciuka i dłoni zwykle promieniujący do przedramienia;
• zapalenie pochewki ścięgna zginacza palca –  pojawienie się stanu zapalnego wynika zazwyczaj z wcześniejszych mikrourazów;
• ganglion –  torbiel galaretowata pojawiająca się w okolicy ścięgien, zazwyczaj na wierzchniej części nadgarstka, może powodować ból grzbietu dłoni;
• choroby kości (niezidentyfikowany ból kości dłoni);
• zespół Raynauda –  zaburzenie naczynioruchowe objawiające się blednięciem, zasinieniem, a następnie zaczerwienieniem palców, zdrętwieniem i bólem dłoni;
• zespół cieśni nadgarstka –  schorzenie wywołane jest uciskiem nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka i stanem zapalnym. Choroba dotyczy zwykle osób wykonujących powtarzalne, jednostajne ruchy (stomatolog, szwaczka) i może dotyczyć tylko jednej ręki;
• zespół kanału Guyona –  schorzenie wywołane uciskiem nerwu łokciowego w kanale nadgarstka. Objawia się osłabieniem mięśni, zaburzeniami czucia, bólem dłoni przy zaciskaniu, bólem łokcia przy zaciskaniu dłoni, a z czasem również zanikiem mięśni;
• choroby kręgosłupa –  najczęstszą przyczyną bólu dłoni od kręgosłupa jest dyskopatia (zarówno o podłożu zwyrodnieniowym, jak i wynikająca z przepukliny krążka międzykręgowego). Ucisk lub drażnienie nerwów kończyny górnej może powodować ból barku promieniujący do dłoni, parestezje w obrębie całej kończyny i osłabienie siły mięśniowej. Drażnienie nerwów może mieć charakter dwustronny lub dotyczyć tylko jednej strony, co ma wpływ na rozłożenie dolegliwości bólowych –  ból lewej dłoni/ból prawej dłoni;
• ciąża –  ból dłoni w ciąży, któremu towarzyszą mrowienia, drętwienia i skurcze są stosunkowo częstą przypadłością w tym okresie. Dolegliwości mogą być spowodowane uciskami na kręgosłup, deficytami witaminowo-mineralnymi, zaburzeniami krążenia, a często wynikają również z zespołu cieśni nadgarstka.

Więcej: Dlaczego boli mnie kciuk? Ból kciuka – przyczyny, diagnostyka i leczenie

Diagnostyka bólu dłoni

Długotrwałe, uciążliwe lub rwące bóle dłoni stanowią wskazanie do wizyty lekarskiej. Lekarz na podstawie objawów (np. rwący ból dłoni, ból i pieczenie dłoni, ból przy zginaniu palców, ból dłoni po przebudzeniu) i lokalizacji dolegliwości (np. ból dłoni między kciukiem a palcem wskazującym, ból od łokcia do dłoni) może wstępnie określić przyczyny bólu (uraz, przeciążenia, stany zapalne, bóle reumatyczne dłoni). To pozwoli mu skierować pacjenta na dalsze badania lub do konkretnego specjalisty.

Bez względu na to, czy pacjenci przychodząc na wizytę, skarżą się na ból kości w dłoniach, spuchnięte dłonie i ból stawów czy ból palców dłoni, badaniem wykonywanym w pierwszej kolejności jest RTG (zdjęcie rentgenowskie), które pozwala uwidocznić niektóre zmiany. Z badań obrazowych dodatkowo wykonuje się zazwyczaj badanie ultrasonograficzne, a czasami również tomografię komputerową.

W rozpoznawaniu przyczyn bolących stawów dłoni przydatne są również badania diagnostyczne krwi, np. oznaczenie przeciwciał reumatoidalnego zapalenia stawów (Anty-cCP), czynnika reumatoidalnego RF oraz parametrów stanów zapalnych, takich jak CRP (białko C-reaktywne) czy OB (Odczyn Biernackiego).

• Ortopeda online

Ból stawów dłoni –  leczenie

Postawienie diagnozy umożliwia podjęcie konkretnego leczenia bólu dłoni dostosowanego do przypadłości. Większość dolegliwości tego obszaru wymaga rehabilitacji. Wśród zabiegów fizjoterapeutycznych odnoszących dużą skuteczność w walce z bólem dłoni można wyróżnić:

• krioterapię –  oddziaływanie na dłonie oparami ciekłego azotu;
• kąpiel wirową –  masaż podwodny w specjalnych wanienkach;
• magnetoterapię –  oddziaływanie zmiennego pola magnetycznego;
• jonoforeza –  podawanie leku wspomagane przepływem prądu stałego;
• terapia manualna –  masaże i manipulacje służące zniwelowaniu dolegliwości.

W wielu przypadkach, szczególnie na początku leczenia bólu dłoni, stosuje się maści lub żele o działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym. Leki poddające się dysocjacji elektrolitycznej mogą być zastosowane przy jonoforezie. U pacjentów z silnym bólem dłoni możliwe jest zastosowanie tzw. blokad, czyli zastrzyków ze sterydów lub kwasu hialuronowego.