OB (Odczyn Biernackiego) – co to za badanie?
Badanie Odczynu Biernackiego (w skrócie OB) jest nieswoistym badaniem krwi przydatnym w diagnostyce szeregu chorób przebiegających ze stanem zapalnym. Test ten mierzy szybkość opadania erytrocytów (czerwonych krwinek) w próbce krwi w określonym czasie.
W trakcie procesu zapalnego organizm wytwarza białe krwinki, które produkują substancje chemiczne, wpływające na właściwości krwi. Substancje te powodują sklejanie się erytrocytów, co skutkuje szybszym opadaniem czerwonych krwinek w próbce krwi.
Badanie OB polega na pobraniu niewielkiej próbki krwi od pacjenta i umieszczeniu jej w specjalnej probówce, a następnie pozostawieniu w spokoju przez godzinę. Po tym czasie mierzone jest, na ile milimetrów opadły czerwone krwinki w próbce krwi. Wynik jest wyrażany w milimetrach na godzinę (mm/h).
OB jest nieswoistym testem, co w praktyce znaczy tyle, że może być podwyższone w różnych stanach, takich jak infekcje, choroby autoimmunologiczne, nowotwory, choroby reumatyczne, urazy i wiele innych. Dlatego właśnie badanie to traktowane jest jako jedno z narzędzi diagnostycznych, a jego wynik wymaga dalszej analizy i oceny przez lekarza, a często też uzupełnienia o inne badania.
OB (Odczyn Biernackiego) – normy oraz interpretacja wyniku badania
Normy OB zależne są od płci i wieku. Wartości referencyjne przedstawiono w poniższej tabeli.
| OB – normy | ||
| Kobiety | do 65 r.ż. | <3–15 mm/h |
| po 65 r.ż. | do 20 mm/h | |
| Mężczyźni | do 65 r.ż. | 1–10 mm/h |
| po 65 r.ż. | do 20 mm/h | |
W przypadku wyniku OB odbiegającego od normy (zwłaszcza „trójcyfrowej” wartości OB) wskazana jest konsultacja z lekarzem i podjęcie dalszych kroków diagnostycznych celem znalezienia przyczyny problemu.
Chcesz umówić konsultację z lekarzem?
Zobacz, gdzie umówisz się do internisty w Świecie Zdrowia
Potencjalne przyczyny odchyleń od normy OB
Możliwych przyczyn nieprawidłowego wskazania OB jest bardzo wiele i większość z nich przedstawia poniższa tabela.
| Podwyższone OB | Obniżone OB |
| ostre i przewlekłe zakażenia (bakteryjne, wirusowe, grzybicze, pasożytnicze) | czerwienica prawdziwa i rzekoma |
| układowe choroby tkanki łącznej (np. RZS – reumatoidalne zapalenie stawów, zapalenie stawów o innej etiologii (np. dna moczanowa, reaktywne zapalenie stawów), toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie wielomięśniowe etc.) | niedokrwistość sierpowatokrwinkowa |
| nowotwory złośliwe (np. szpiczak plazmocytowy) | zmniejszone stężenie fibrynogenu |
| niedokrwistość (hemolityczna, z niedoboru żelaza, aplastyczna) | |
| makroglobulinemia | |
| urazy | |
| zabiegi operacyjne | |
| zawał serca | |
| zaburzenia czynności tarczycy | |
| zespół nerczycowy | |
| zatrucie metalami ciężkimi (np. ołowiem) | |
| hipergammaglobulinemia | |
| krioglobulinemia |
Sprawdź: Leki przeciwzapalne na receptę
Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania
W niektórych sytuacjach wynik OB może być zafałszowany. Dotyczy to zwłaszcza kobiet w ciąży i podczas połogu, a także w czasie miesiączki. Nieprawidłowa wartość OB może pojawić się również w badaniach przeprowadzonych u dziecka do 6. miesiąca życia.
Zatem nie każde zwiększenie wartości OB wskazuje od razu na występowanie choroby. Z drugiej jednak strony OB w normie niekoniecznie musi wykluczać rozwijający się w organizmie stan patologiczny.
OB (Odczyn Biernackiego) – wskazania do wykonania badania
Podstawowym wskazaniem do wykonania badania OB jest podejrzenie choroby przebiegającej ze stanem zapalnym. Mianem stanu zapalnego określa się nieswoistą aktywację układu odpornościowego w odpowiedzi na czynnik wyzwalający. Czynnikiem tym mogą być m.in.:
- różnego rodzaju infekcje (wywołane np. przez bakterie, wirusy, grzyby, pasożyty),
- choroby autoimmunologiczne (wynikające z zaburzeń układu odpornościowego),
- choroby nowotworowe,
- martwica tkanek (z powodu np. niedokrwienia, jak zawał serca),
- choroba zakrzepowo-zatorowa (zakrzepica).
Skłonić do zrobienia badania OB powinno też występowanie różnych niepożądanych objawów wskazujących na stan zapalny takich jak:
- podwyższona temperatura ciała (gorączka),
- złe samopoczucie,
- przewlekłe zmęczenie,
- bóle mięśni i stawów,
- bóle głowy,
- zwiększona potliwość,
- spadek apetytu.
Potrzebujesz rzetelnej diagnostyki?
Zobacz, gdzie wykonasz to badanie w Świecie Zdrowia
OB (Odczyn Biernackiego) – przeciwwskazania
Nie ma żadnych przeciwwskazań do pobrania krwi i wykonania badania OB. Badanie jest bezpieczne w każdym wieku.
OB (Odczyn Biernackiego) – przygotowanie do badania
Badanie OB zaleca się robić na czczo, w związku z czym ostatni posiłek powinno się zjeść co najmniej 8 godzin przed zaplanowanym pobraniem krwi. Na 2-3 dni przed badaniem należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego i silnego stresu.
Osoby na stałym leczeniu lub przyjmujące jakiekolwiek leki powinny poinformować lekarza o tym fakcie przed badaniem. Być może pojawi się konieczność czasowego odstawienia niektórych preparatów.
Na badanie OB najlepiej zgłosić się w godzinach porannych.
OB (Odczyn Biernackiego) – przebieg badania
Badanie OB przebiega jak standardowe pobranie krwi i można opisać je w kilku krokach:
- Pacjent proszony jest o odsłonięcie ręki, z której pobrana zostanie krew. Krew pobiera się zazwyczaj z przedramienia, z żyły w okolicy łokcia.
- Na ramię zakłada się opaskę uciskową, by usprawnić przepływ krwi. Miejsce wkłucia dezynfekuje się po to, aby ograniczyć ryzyko infekcji.
- Za pomocą igły i strzykawki pobiera się określoną ilość krwi do specjalnej probówki.
- Po zakończeniu badania pielęgniarka udziela instrukcji pacjentowi, by uciskać miejsce wkłucia do zatamowania krwawienia i zapobiec powstaniu siniaka.
- Probówka z krwią zostaje odpowiednio oznaczona i wysłana do laboratorium.
OB (Odczyn Biernackiego) – skutki uboczne i powikłania
Badanie OB wykonuje się z próbki krwi pacjenta, a pobranie jej nie niesie za sobą żadnych groźnych powikłań. Jedyne skutki uboczne, jakie mogą się pojawić podczas badania, to ból i dyskomfort w miejscu wkłucia igły w żyłę, jednak dolegliwości te mijają po jej wyjęciu. Po pobraniu krwi na skórze w okolicy wbicia igły mogą pojawić się krwiak lub siniak, który zazwyczaj znika po kilku dniach.
Bibliografia
- Odczyn Biernackiego – OB – szybkość opadania krwinek czerwonych, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2014 (witryna internetowa: https://www.mp.pl/pacjent/badania_zabiegi/103910,odczyn-biernackiego-ob-szybkosc-opadania-krwinek-czerwonych).
- Solnica B., Odczyn opadania krwinek czerwonych, Medycyna praktyczna dla pacjentów, 2018 (witryna internetowa: https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.V.27.1.128).
Polecane artykuły:
