Morfologia krwi – co to za badanie?
Morfologia krwi to podstawowe badanie laboratoryjne, które umożliwia ocenę składu krwi i jej elementów morfotycznych. Jest mało inwazyjne i stosunkowo szybkie, co sprawia, że jest nieocenione w codziennej praktyce medycznej oraz w procesie diagnozowania i monitorowania pacjentów.
Głównym celem morfologii krwi jest analiza komórek krwi, w tym:
- erytrocytów (czerwonych krwinek) – badanie umożliwia określenie liczby erytrocytów oraz ocenę ich morfologii, kształtu i wielkości. Mierzony jest również poziom hemoglobiny;
- leukocytów (białych krwinek) – morfologia krwi pozwala na ocenę liczby różnych typów leukocytów, w tym neutrofilów, limfocytów, monocytów, eozynofilów i bazofili. Analiza poziomu leukocytów może wskazywać na obecność infekcji lub stanu zapalnego;
- trombocytów (płytek krwi) – badanie ocenia liczbę płytek krwi, które odgrywają kluczową rolę w procesie krzepnięcia krwi. Zbyt niska liczba płytek krwi może prowadzić do problemów z krzepnięciem, podczas gdy zbyt wysoka liczba płytek może zwiększać ryzyko zakrzepów.
Wyniki morfologii krwi należy porównać z wartościami referencyjnymi, które uwzględniają wiek, płeć i inne czynniki.
Jeśli wyniki badania wykazują odchylenia od normy, u pacjenta może występować stan chorobowy, np. anemia, infekcja, stan zapalny lub jakaś choroba układu krwiotwórczego.
Czytaj także: Badanie na zakrzepicę. Jakie badania pomogą wykryć zakrzepicę?
Morfologia krwi – normy oraz interpretacja wyniku badania
Normy dla poszczególnych parametrów w morfologii znajdziesz w poniższej tabeli.
| Norma | ||
| Erytrocyty (krwinki czerwone, RBC) | 3 500 000–5 200 000/μl (3,5–5,2 T/l) | kobiety |
| 4 200 000–5 400 000/μl (4,2–5,4 T/l) | mężczyźni | |
| Hemoglobina | 12–16 g/dl (7,5–9,9 mmol/l) | kobiety niebędące w ciąży ani w połogu |
| 11–14 g/dl (6,9–8,8 mmol/l) | kobiety w ciąży | |
| 10–14 g/dl | kobiety w połogu | |
| 13–16,5 g/dl (8,7–10,2 mmol/l) | mężczyźni | |
| Hematokryt | 7–47% (0,37–0,47 l/l) | kobiety |
| ≥33% | kobiety w ciąży | |
| 40–49% (0,40–0,49 l/l) | mężczyźni | |
| Średnia masa Hb w erytrocycie | 27–31 pg | |
| Średnie stężenie Hb w erytrocytach | 32–36 g/dl krwinek (20–22 mmol/l krwinek) | |
| Średnia objętość erytrocytu | 82–92 fl | |
| Współczynnik zmienności rozkładu objętości erytrocytów | 11,5–14,5% | |
| Retikulocyty | 20 000–100 000/μl (20–100 G/l) 0,5–1,5%, tj. 5–15‰ liczby erytrocytów | |
| Erytroblasty | 0/μl | |
| Leukocyty (całkowita liczba leukocytów we krwi) | 4000–10 000/μl (4–10 G/l) | |
| Neutrofile | 1800–8000/μl (1,8–8 G/l) 60–70% | |
| Eozynofile | 50–500/μl (0,05–0,5 G/l)2–4% | |
| Bazofile | 0–300/μl (0,01–0,3 G/l)0–1% | |
| Limfocyty | 1000–5000/μl (1–5 G/l)20–45% | |
| Monocyty | 200–800/μl (0,2–0,8 G/l)4–8% | |
| Płytki krwi | 150 000–450 000/μl (150–450 G/l) | |
| Średnia objętość płytki | 7,5–10,5 fl | |
| Płytki duże | <35–42% |
Potencjalne przyczyny odchyleń od normy
Do możliwych przyczyn nieprawidłowych wyników morfologii należą:
- anemia,
- infekcje,
- zaburzenia krzepnięcia,
- stany zapalne,
- nowotwory,
- choroby krwi,
- niedokrwistość złośliwa,
- niedobory pokarmowe,
- stany przewlekłe (np. cukrzyca, choroby nerek czy nadczynność tarczycy),
- przyjmowane leki i stosowane terapie (np. leki przeciwzapalne czy chemioterapia).
Warto zaznaczyć, że nieprawidłowe wyniki morfologii krwi są jedynie sygnałem, że coś może być nie w porządku. Stan ten najczęściej wymaga dalszych badań diagnostycznych w celu ustalenia przyczyny jego wystąpienia. Interpretacji wyników powinien dokonać lekarz pierwszego kontaktu, internista lub hematolog.
Zobacz: Preparaty zawierające żelazo
Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania
Wśród czynników mogących mieć wpływ na wynik morfologii krwi i doprowadzić do jego zafałszowania wymienia się takie jak:
- dieta,
- aktywność fizyczna,
- stres,
- palenie papierosów,
- przyjmowane leki,
- choroby przewlekłe.
Czytaj także: Choroby cywilizacyjne – rodzaje, przyczyny, definicja
Morfologia krwi – wskazania do wykonania badania
Morfologia krwi jest często wykonywana jako część rutynowych badań profilaktycznych, zwłaszcza u osób dorosłych i starszych. Pomaga w wykryciu ewentualnych nieprawidłowości w składzie krwi na wczesnym etapie i na jej podstawie podejmuje się dalsze działania diagnostyczne lub włącza odpowiednie leczenie.
Wśród wskazań do przeprowadzenia morfologii krwi wymienia się także:
- przewlekłe zmęczenie i osłabienie organizmu,
- gorączka i objawy infekcji,
- krwawienia lub skazy krwotoczne,
- monitorowanie stanu zdrowia u pacjentów z cukrzycą, chorobami serca, chorobami autoimmunologicznymi czy chorobami hematologicznymi,
- wyniki innych badań laboratoryjnych poza normą,
- planowana operacja w niedługim czasie,
- występowanie chorób układu krwiotwórczego (np. białaczka, niedokrwistość hemolityczna etc.).
Warto zaznaczyć, że oprócz wyżej wymienionych są też inne sytuacje, w których wykonanie morfologii krwi może zostać zalecone przez lekarza. Wszystko zależy od konkretnej sytuacji klinicznej pacjenta.
Potrzebujesz rzetelnej diagnostyki?
Zobacz, gdzie wykonasz to badanie w Świecie Zdrowia
Morfologia krwi – przeciwwskazania
Do przeprowadzenia morfologii pobiera się niewielką ilość krwi, dlatego też badanie to nie ma wpływu na stan pacjenta. Nie ma zatem żadnych przeciwwskazań do jego wykonania.
Morfologia krwi – przygotowanie do badania
Morfologię krwi powinno się robić na czczo. W związku z tym ostatni posiłek powinno się zjeść dzień przed badaniem, między godziną 18 a 20. Ważne jest też, aby do laboratorium zgłosić się w godzinach porannych, ponieważ wynik może zależeć od pory dnia.
Morfologia krwi – przebieg badania
- Pacjent proszony jest o odsłonięcie ręki (zdjęcie górnej części garderoby) i zajęcie pozycji siedzącej.
- Pielęgniarka lub diagnosta laboratoryjny zakłada na rękę opaskę zaciskową i dezynfekuje skórę celem zminimalizowania ryzyka infekcji. Następnie za pomocą igły i strzykawki pobiera odpowiednią ilość krwi do probówki.
- Krew najczęściej pobierana jest z żyły w okolicy łokcia. Probówka z krwią jest później podpisywana i wysyłana do laboratorium celem przeprowadzenia morfologii.
Morfologia krwi – skutki uboczne i powikłania
Morfologia krwi jest badaniem całkowicie bezpiecznym, nieniosącym za sobą żadnych poważnych konsekwencji zdrowotnych. Pewne działania niepożądane mogą pojawić się podczas samego badania i są to objawy takie jak ból i dyskomfort ze względu na obecność igły w żyle, jednak dolegliwości te mijają od razu po zakończeniu badania. Na ręce w okolicy miejsca wkłucia mogą zrobić się krwiak lub siniak, które samoistnie ustępują po kilku dniach.
Polecane artykuły:
