Kwas foliowy – normy, wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Kwas foliowy – na czym polega badanie?

Badanie polega na analizie stężenia kwasu foliowego w surowicy krwi. Umożliwia to ocenę jego ilości w organizmie oraz odpowiednią interpretację w odniesieniu m.in. do przeprowadzonego wcześniej wywiadu oraz innych badań diagnostycznych, jeśli zostały zalecone.

Utrzymanie poziomu kwasu foliowego w normie jest bardzo ważne, gdyż składnik ten wpływa m.in.:

• na pracę układu nerwowego,
• bierze udział w syntezie DNA, a także w gospodarce hormonalnej.

Kwas foliowy związany jest m.in. z procesem spermatogenezy, istotnym dla męskiej płodności.

Oprócz tego niedobór kwasu foliowego wpływa na zaburzenia związane z procesem dojrzewania czerwonych krwinek, co w konsekwencji prowadzi do rozwoju anemii. W związku z tym badanie z oznaczeniem stężenia kwasu foliowego warto wykonywać profilaktycznie, aby mieć świadomość, jak kształtuje się jego poziom w organizmie.

Czytaj więcej: Witaminy z grupy B – wszystko, co warto wiedzieć o ich roli, zastosowaniu i źródłach

Kwas foliowy – normy, interpretacja wyników

Wartości referencyjne przyjęte dla kwasu foliowego mieszczą się w przedziale 6-20 ng/ml, przy czym wartości 3-5 ng/ml wskazują na zbyt małe pokrycie zapotrzebowania na kwas foliowy, natomiast stężenie poniżej 3 ng/ml jest już stanem wysokiego niedoboru.

Nieco wyższy poziom kwasu foliowego można zaobserwować również u kobiet w ciąży, co z kolei wynika z konieczności dodatkowej suplementacji tego składnika w czasie ciąży i na etapie jej planowania.

Możliwe przyczyny odchyleń od normy

W przypadku kwasu foliowego częściej obserwuje się jego niedobory w organizmie niż nadmiar.

Nadmiar może skutkować m.in. uszkodzeniem układu nerwowego. Inną konsekwencją może być negatywny wpływ na pracę układu pokarmowego. Nadmiar kwasu foliowego występuje rzadko i zazwyczaj wynika z niewłaściwej suplementacji, na skutek której dochodzi do zbyt dużego spożycia witaminy B9.

Niedobory kwasu foliowego obserwuje się znacznie częściej. Wynikają one m.in. ze stylu żywienia czy prowadzonego trybu życia. Konsekwencją niedoborów witaminy B9 może być m.in. anemia.

Oprócz tego niedobory kwasu foliowego mogą wynikać z przyjmowania niektórych lekarstw, spożywania nadmiernej ilości alkoholu, a także stosowania antykoncepcji hormonalnej.

Czynniki, które mogą mieć wpływ na wynik badania

W przypadku badania z oznaczeniem kwasu foliowego nie ma czynników, które mogą wpłynąć na wynik badania. Warto unikać intensywnej aktywności fizycznej na 24 godziny przed badaniem i ostatni posiłek zjeść najpóźniej 8 godzin przed. Jednak nie jest wymagane, aby na badaniu stawić się na czczo.

Kwas foliowy – wskazania do wykonania badania

Głównym wskazaniem do wykonania badania jest etap przygotowania do ciąży lub jej początek. Konieczna jest ocena aktualnego stężenia kwasu foliowego po to, aby dopasować jego odpowiednią dawkę do suplementacji.

Składnik ten jest kluczowy na etapie rozwoju płodu, gdyż ogranicza ryzyko wystąpienia wad cewy nerwowej i serca, a także wpływa na właściwy rozwój układu nerwowego. Niezwykle istotne jest to, aby dopasować dawkę kwasu foliowego indywidualnie, gdyż jego zbyt mała ilość nie będzie spełniać swojej funkcji, a z kolei nadmiar może mieć negatywne konsekwencje dla dziecka.

Czytaj więcej: I trymestr – rozwój dziecka, przebieg ciąży

U pozostałych osób wskazaniem jest przede wszystkim podejrzenie niedoborów kwasu foliowego, a także leczenie i diagnostyka pogłębiająca w przypadku anemii.

Lekarz zaleca badanie kwasu foliowego, podejrzewając jego niedobory, których objawami mogą być:

• bóle głowy,
• gorsze samopoczucie,
• większa drażliwość i nerwowość,
• stany depresyjne,
• problemy z pamięcią i koncentracją,
• trudności ze snem, a nawet bezsenność,
• kołatania serca.

Oprócz tego osoba z niedoborami kwasu foliowego może zaobserwować u siebie nawracające biegunki oraz częste stany zapalne w obrębie jamy ustnej. Niedobory kwasu foliowego niosą ze sobą ryzyko rozwoju miażdżycy. Badanie kwasu foliowego u dzieci najczęściej wykonuje się przy podejrzeniu anemii oraz stanów niedożywienia.

Kwas foliowy – przeciwwskazania

Badanie z oznaczeniem stężenia kwasu foliowego polega na pobraniu próbki krwi do analizy. W związku z tym nie ma żadnych przeciwwskazań do wykonania tego badania.

Kwas foliowy – przygotowanie do badania

Stężenie kwasu foliowego jest niezależne od większości czynników, w związku z tym nie trzeba się do niego wcześniej przygotowywać. Warto zachować standardowe zasady obowiązujące przy większości badań, tj. unikać intensywnego wysiłku fizycznego na 24 godziny przed badaniem, a także zjeść ostatni posiłek minimum 8 godzin przed. Jednak nie jest wymagane, aby na badanie przybyć na czczo. Przed badaniem warto zadbać o picie większej ilości wody.

Kwas foliowy – przebieg badania

Badanie polega na pobraniu krwi żylnej do dalszej analizy. Cała procedura wygląda dokładnie tak samo, jak w przypadku klasycznej morfologii. Diagnosta dezynfekuje miejsce nakłucia oraz delikatnie wprowadza igłę w żyłę. Po pobraniu odpowiedniej ilości krwi oddaje próbkę do badań. Warto pamiętać, aby po zakończonym badaniu uciskać delikatnie miejsce nakłucia, co pozwoli ograniczyć ryzyko wystąpienia siniaka.

Kwas foliowy – skutki uboczne i powikłania

Oznaczenie kwasu foliowego to badanie nieinwazyjne, dlatego nie występują po nim żadne powikłania i skutki uboczne, z wyjątkiem zasinienia w miejscu nakłucia. Badanie może być wykonywane zarówno u dzieci, jak i u kobiet w ciąży.

Kwas foliowy – niedobór, suplementacja w ciąży, normy