Zapalenie jamy ustnej, chociaż powodowane może być zarówno przez baterie, wirusy, jak i grzyby, to daje podobne objawy. U pacjenta pojawiają się ból w jamie ustnej, owrzodzenia, nadżerki, często afty i obrzęk śluzówki. Dolegliwości są na tyle nieprzyjemne, że często utrudniają spożywanie pokarmów.
Do rozwoju zapalenia jamy ustnej predysponują urazy mechaniczne – np. aparat ortodontyczny czy niewłaściwie dopasowana proteza, brak odpowiedniej higieny jamy ustnej, a także cukrzyca, niedobory odporności, witamin i minerałów, alergie, stres i obecność bakterii Helicobacter Pyroli.
Aftowe zapalenie jamy ustnej
Afty pojawiające się w jamie ustnej przypominają okrągłe, niewielkie nadżerki. Są one czerwone z białym lub żółtym środkiem. Aftowe zapalenie jamy ustnej powstaje na skutek urazów mechanicznych (np. przygryzienie policzka lub języka, urazów przy szczotkowaniu), niedoborów witamin z grupy B, a także w wyniku nadmiernego stresu i w okresach obniżonej odporności.
Aftowe zapalenie jamy ustnej nie jest zakaźne i pojawia się tylko wewnątrz jamy ustnej. Zazwyczaj najbardziej narażone na występowanie aft są wargi, język i policzki. Nie pojawiają się na dziąsłach. U niektórych pacjentów afty mogą być nawracające.
Afty zanikają samoistnie po upływie około 10 dni, ale niekiedy mogą utrzymywać się nawet 6 tygodni.
Kontaktowe zapalenie jamy ustnej
Kontaktowe zapalenie jamy ustnej rozwija się w wyniku alergii i objawia się zaczerwienieniem i obrzękiem wewnątrz jamy ustnej. Pacjenci odczuwają także pieczenie i świąd. Stan zapalny pojawia się po kontakcie z czynnikiem uczulającym, który mogą być pożywienie, leki, kosmetyki lub dym.
Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej
Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej rozwija się na skutek infekcji wirusem opryszczki HSV typu 1. Charakterystycznymi objawami są bolesne zmiany w postaci pęcherzyków (z czerwoną obwódką) wypełnione płynem surowiczym. Pojawiają się na błonie śluzowej policzków, na języku i podniebieniu. U dzieci infekcja przebiega z gorączką poprzedzającą wystąpienie pęcherzyków. Zmiany nierzadko występują także na wargach i w gardle.
Wirusowe zapalenie jamy ustnej
Zmiany w jamie ustnej pojawiają się w wyniku infekcji wirusowej – przybierają postać pęcherzy, często wypełnionych płynem surowiczym, które z czasem pękają powodując bolesne nadżerki. Za tego typu zmiany odpowiadają wirusy powodujące ospę wietrzną, bostonkę lub półpasiec. Występują równolegle ze zmianami na ciele.
Również wirus brodawczaka ludzkiego może powodować stan zapalny w jamie ustnej. Zmiany przypominają te na dłoniach lub stopach.
Grzybicze zapalenie jamy ustnej
Stan zapalny w jamie ustnej może pojawić się w wyniku infekcji grzybiczej. W wyniku choroby pojawiają się białe zmiany w jamie ustnej, świąd, przykry zapach z ust, często owrzodzenia i nadżerki. Grzybicę jamy ustnej powodują niewłaściwa dieta (duża ilość cukrów i węglowodanów), niedobory witamin i minerałów, uraz mechaniczne, ubytki próchnicze w zębach, obecność kieszonek dziąsłowych.
Zapalenie jamy ustnej – do jakiego lekarza?
Pojawiające się zmiany w jamie ustnej należy pokazać stomatologowi, który zajmuje się leczeniem nie tylko chorób zębów, ale i dziąseł. Dedykowaną specjalizacją jest peridontolog.
Leki na zapalenie jamy ustnej
W aptekach dostępne są leki bez recepty na różnego rodzaju stany zapalne pojawiające się w jamie ustnej. Najczęściej stosuje się miejscowo leki na afty lub opryszczkę (acyklowir) – w formie maści, żelu lub płynu do płukania jamy ustnej. Grzybicze zapalenie jamy ustnej wymaga zastosowania antybiotyków, np. nystatyny. W cięższych przypadkach zapalenia jamy ustnej należy podawać miejscowo lub doustnie glikokortykosteroidy, leki zmniejszające ból i gorączkę (ibuprofen, paracetamol).
Przy leczeniu zapalenia jamy ustnej ważna jest także dieta oraz właściwa higiena. Ma to duże znaczenie zwłaszcza w przypadku najmłodszych – u dziecka stan zapalny jamy ustnej może wynikać z podobnych przyczyn, jak u dorosłych, a dzieci nie zawsze potrafią same umyć dokładnie zęby lub zapominają o tym, aby nie jeść tuż przed pójściem spać. Objadanie się na noc bez umycia zębów sprawia, że bakterie i grzyby szybciej się namnażają, bowiem wytwarza się mniej śliny i nie pracuje język.
