Działanie paracetamolu
Paracetamol jest jednym z leków, po które podczas bólu i gorączki sięgamy najczęściej. Jak to się dzieje, że po paracetamolu znika ból? Paracetamol jest pochodną p-aminofenolu. Wykazuje działanie przeciwbólowe i przeciwgorączkowe. Mechanizm działania przeciwbólowego paracetamolu opiera się na wybiórczym hamowaniu cyklooksygenazy kwasu arachidonowego (COX-2) w ośrodkowym układzie nerwowym (OUN). Skutkiem tego procesu jest zmniejszenie stężenia prostaglandyn w OUN, a co za tym idzie – zmniejszenie wrażliwości organizmu na działanie mediatorów bólowych.
Paracetamol obniża podwyższoną temperaturę ciała, która jest spowodowana pobudzeniem ośrodka termoregulacji. Nie wywołuje zmian prawidłowej temperatury ciała. Mechanizm działania przeciwgorączkowego także polega na hamowaniu syntezy prostaglandyn w OUN.
Lek ten nie uszkadza śluzówki żołądka. Nie wykazuje działania przeciwagregacyjnego ani przeciwzapalnego.
Kiedy zastosować paracetamol?
Paracetamol jest składową leków o dodatkowych działaniach, takich jak np. leki na migrenę. Może być podawany zarówno dzieciom, jak i dorosłym. Jest powszechnie dostępnym lekiem, który można kupić nie tylko w aptekach, ale również w supermarketach czy na stacjach benzynowych. Jest dostępny bez recepty, jednak zalecane jest zapoznanie się z ulotką.Stosowanie paracetamolu jest wskazane przy wielu dolegliwościach, przede wszystkim są to:
- gorączka;
- bóle migrenowe;
- bolesne miesiączki;
- bóle o umiarkowanym lub słabym nasileniu różnego pochodzenia (zęba, mięśni, gardła);
- bóle, które towarzyszą chorobie nowotworowej;
- ból w okresie pooperacyjnym o umiarkowanym nasileniu, w leczeniu krótkotrwałym.
Dawkowanie paracetamolu
Podczas podawania leku należy przestrzegać odpowiednich dawek i częstotliwości podań. Osoby dorosłe powinny przyjmować paracetamol w dawkach:
- 300–500 mg co 3 godziny;
- 300–600 mg co 4 godziny;
- 500–1000 g co 6 godzin.
Dawka paracetamolu 500–750 mg w bólach przewlekłych powinna być podawana co 4–6 godzin. W przypadku bólów nowotworowych odpowiednia dawka to 10 mg na kilogram masy ciała, podawana co 4 godziny.
Uwaga! Bez konsultacji z lekarzem paracetamol może być przyjmowany do 10 dni w przypadku bólu, do 3 dni w przypadku gorączki oraz do 2 dni w przypadku zakażenia. Należy pamiętać, że maksymalna dawka, którą osoba dorosła może przyjąć w ciągu 24 godzin, to 4 g paracetamolu, a jeżeli leczenie trwa kilka dni – 2,5 g.
Dzieciom od 3. miesiąca życia do 18. roku życia podaje się paracetamol w dawce:
- 10–15 mg na kilogram masy ciała – by zadziałać przeciwgorączkowo;
- 10–20 mg na kilogram masy ciała, do 4 razy na dobę – by zadziałać przeciwbólowo.
Maksymalna dobowa dawka paracetamolu to 60 mg na kilogram masy ciała, a odstęp pomiędzy kolejnymi dawkami nie może być mniejszy niż 4 godziny.
Działanie paracetamolu to ok. 6–8 godzin w stosowaniu przeciwgorączkowym i 4–6 godzin w przypadku stosowania przeciwbólowego.
Paracetamol – przeciwwskazania. Kto nie powinien przyjmować paracetamolu?
Leku z paracetamolem nie powinny zażywać osoby z ciężką niewydolnością nerek i wątroby oraz nadwrażliwe na ten składnik. Paracetamol należy stosować ostrożnie u osób odwodnionych, niedożywionych i z chorobą alkoholową. Należy pamiętać, by nie podawać leku z paracetamolem dzieciom do 3. miesiąca ich życia.
Paracetamol a ciąża
W okresie ciąży i karmienia należy unikać stosowania paracetamolu. Lek powinien być przyjmowany wyłącznie w razie konieczności i po uprzedniej konsultacji z lekarzem.
Paracetamol – działania niepożądane
Paracetamol rzadko może powodować zaburzenia gastryczne i osutkę, bardzo rzadko – niedokrwistość, agranulocytozę i uszkodzenie nerek. Przedawkowanie paracetamolu może prowadzić do niewydolności wątroby, a nawet zgonu.
Objawy przedawkowania paracetamolu
- wymioty;
- biegunka;
- nudności;
- bóle brzucha;
- nadmierna potliwość;
- żółtaczka;
- zaburzenie pracy wątroby;
- ogólne osłabienie.
Jeśli dojdzie do przedawkowania, należy jak najszybciej udać się do szpitala.
Na paracetamol powinny szczególnie uważać osoby z uszkodzoną lub niewydolną wątrobą, osoby po chemioterapii, osoby przyjmujące silne leki, które metabolizują w wątrobie, a także alkoholicy.
Paracetamol a alkohol
Należy pamiętać, że alkohol nasila toksyczne działanie paracetamolu na wątrobę. Może to prowadzić do groźnych dla zdrowia powikłań. Lekiem przeciwbólowym stosowanym dzień po spożyciu większych ilości alkoholu nie powinien być paracetamol. Wówczas bezpieczniej sięgnąć po lek przeciwbólowy i przeciwzapalny z grupy NLPZ – niesteroidowych leków przeciwzapalnych (np. ibuprofen).
Paracetamol a ibuprofen
Ibuprofen jest lekiem należącym do NLPZ o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przeciwgorączkowym. Przeprowadzone badania kliniczne dowodzą, że ibuprofen może wzmacniać działanie przeciwbólowe paracetamolu. Łączne stosowanie paracetamolu z ibuprofenem (i innymi NLPZ) zwiększa jednak ryzyko uszkodzenia nerek.
Leki z paracetamolem
Paracetamol występuje pod różnymi nazwami handlowymi. W preparatach występuje samodzielnie lub w połączeniu z innymi substancjami leczniczymi, które wzmacniają jego siłę i spektrum działania.
Paracetamol – przykładowe leki:
- czopki z paracetamolem w dawkach: 50, 80, 125, 150, 250, 300, 500 mg;
- tabletki powlekane z paracetamolem w dawkach: 300, 500, 1000 mg;
- tabletki musujące z paracetamolem w dawkach: 500, 1000 mg;
- zawiesiny doustne z paracetamolem w dawkach: 24, 40, 50 mg/ml;
- syropy z paracetamolem w dawce 24 mg/ml;
- granulat z paracetamolem w dawce 250 mg;
- rozwór doustny z paracetamolem w dawce 100 mg/ml;
- roztwór do infuzji z paracetamolem w dawce 10 mg/ml.
W preparatach wieloskładnikowych paracetamol występuje łącznie z: kwasem acetylosalicylowym, kofeiną, fenylefryną, wodzianem terpinu, feniraminą, kodeiną, propyfenazonem, hioscyną, dekstrometorfanem, gwajafenezyną, pseudoefedryną, chlorfenaminą, difenhyrdaminą, tramadolem, ibuprofenem.
Autor: Redakcja
