Większość z nas boryka się z jej niedoborem, jednak gdy jesteśmy nadgorliwi i nie konsultujemy przyjmowanych dawek z lekarzem bądź farmaceutą, możemy doprowadzić do stanu, w którym będziemy się zmagać w nadmiarem witaminy D w naszym organizmie. Pamiętajmy – zawyżona suplementacja jakiejkolwiek witaminy może być groźna.
Dlaczego witamina D jest tak ważna?
Witamina D pełni w naszym organizmie wiele ważnych funkcji:
- reguluje gospodarkę wapniową i fosforową;
- podnosi odporność;
- wzmacnia mięśnie;
- wspiera pamięć i koncentrację;
- pozytywnie wpływa na mineralizację kości;
- reguluje aktywność wielu genów;
- stymuluje ochronę przeciwbakteryjną;
- zmniejsza ryzyko zachorowania na osteoporozę i choroby autoimmunologiczne.
Witamina D – możliwości dostarczenia
Witaminę D można dostarczyć organizmowi na kilka sposobów.
- Poprzez kontakt ze słońcem – wystarczy 20 minut przy odsłonięciu ¾ ciała. Synteza witaminy D w naszej szerokości geograficznej jest jednak możliwa jedynie w okresie od maja do października. Trzeba również pamiętać, że każdy z 4 fototypów skóry przyswaja tę witaminę inaczej.
- Wraz z pożywieniem – witaminę D zawierają żółtka jaj, tłuste ryby, oleje roślinne, sery dojrzewające, mleko, masło czy wątroba. Aby zaspokoić zapotrzebowanie na witaminę D, te produkty trzeba by było jednak spożywać codziennie w bardzo dużych ilościach.
- Poprzez suplementację – w okresie jesienno-zimowym jest ona wręcz konieczna. Należy pamiętać o doborze odpowiedniej dawki.
Przyjmuje się, że nawet 90 proc. z nas ma niedobory witaminy D.
Zapotrzebowanie na witaminę D
Oficjalne zalecenia są następujące:
- noworodki: do 6. miesiąca życia – 400 j.m. na dobę, między 6. a 12. miesiącem życia – 400–600 j.m. na dobę (dawka powinna być dopasowana do dawek witaminy D dostarczanej z pożywieniem), dzieciom urodzonym przed czasem dawkę zawsze dobiera lekarz;
- dzieci (1–10 lat): 600–1000 j.m. na dobę;
- młodzież (11–18 lat): 800–2000 j.m. na dobę;
- dorośli (19–65 lat): 800–2000 j.m. na dobę;
- seniorzy (65–75 lat): 800–2000 j.m. na dobę;
- seniorzy (powyżej 75 lat): 2000–4000 j.m. na dobę (chociaż najnowsze badania mówią o 2000 j.m. jako maksymalnej dawce);
- kobiety w ciąży i karmiące: 2000 j.m. na dobę (konieczne badania poziomu witaminy D!).
To jednak tylko ogólne zalecenia. Zapotrzebowanie na tę witaminę jest zależne od wieku, płci, wagi, naszego stanu zdrowia, a także pory roku. Podwójne dawki witaminy D powinny przyjmować osoby otyłe, ponieważ organizm magazynuje duże ilości witaminy D w tkance tłuszczowej i biologicznie są one niedostępne.
Jeżeli zdrowe dzieci i dorośli przebywają 15 minut na słońcu z odkrytymi nogami oraz przedramionami bez kremu ochronnego w godzinach od 10.00 do 15.00, suplementacja nie jest konieczna, mimo że nadal zalecana. Witamina D wytworzona w nadmiarze przez promieniowanie słoneczne jest magazynowana w tkance tłuszczowej, po czym stopniowo uwalniania przez okres około 2 miesięcy – jest to szczególnie istotne w sezonie zimowym.
Zażywając witaminę D, powinniśmy zadbać również o obecność wapnia w naszej diecie.
Oznaczenie poziomu witaminy D
Zanim rozpoczniemy suplementację witaminą D, oznaczmy poziom witaminy D z krwi – stężenia 25(OH)D. Optymalne stężenie to 30–50 ng/l. Poniżej 30 ng/l mówimy o niedobrze, od 50 ng/l do 100 ng/l – o wysokim stężeniu, a powyżej 100 ng/l – o toksycznym stężeniu.
Gdy na wyniku zobaczymy stężenie powyżej 50 ng/ml, powinniśmy skonsultować się z lekarzem. Wynik powyżej 100 ng/ml z towarzyszącą hiperkalcemią lub hiperkalciurią świadczy o toksycznym działaniu witaminy D.
Nadmiar witaminy D – objawy
Objawami nadmiaru witaminy D są:
- bóle głowy,
- ból oczu,
- ból brzucha,
- nudności,
- wymioty,
- biegunki,
- zaparcia,
- zmniejszenie apetytu,
- zwiększone pragnienie,
- większa potliwość,
- osłabienie,
- świąd skóry,
- uszkodzenie nerek,
- utrata gęstości kości,
- otępienie,
- drgawki.
Skutki nadmiaru witaminy D
Zbyt duża ilość witaminy D poprzez gromadzenie się wapnia może powodować:
- zaburzenia pracy serca i mózgu,
- zaburzenia pracy ośrodkowego układu nerwowego,
- miażdżycę,
- kamicę nerkową,
- powiększenie wątroby,
- zaburzenia pracy mózgu.
Nadmiar witaminy D jest szczególnie groźny u kobiet w ciąży (ryzyko chorób kości i deformacji u dziecka) oraz niemowląt (ryzyko krzywicy).
Jak pozbyć się nadmiaru witaminy D?
Nadmiar witaminy D jest bardzo niebezpieczny, ponieważ prowadzi do zatrucia organizmu. W zależności od wyniku stężenia lekarz prawdopodobnie zmniejszy dawkowanie lub zaleci zaprzestanie suplementacji. Może również zalecić ograniczenie spożycia wapna. Niekiedy konieczne jest wprowadzenie kortykosteroidów lub bisfosfonianów, a w skrajnych przypadkach niezbędna bywa hemodializa.
Polecane artykuły:
Nabłonki płaskie w moczu – co oznaczają? Liczne i nieliczne nabłonki płaskie w moczu – jak interpretować wyniki? 
SIBO – co to jest? Przyczyny, objawy i leczenie zespołu rozrostu bakteryjnego 
Wymiana lancetów – po co diabetycy muszą wymieniać przyrządy do nakłuwania? 
Czy można zmienić tabletki antykoncepcyjne i ich skuteczność będzie zachowana? 
