Mianem swędzenia (świądu) określa się dyskomfort i nieprzyjemne wrażenie na skórze, które prowadzi do chęci jej drapania lub pocierania. Może pojawić się jako skutek zakłóceń w układzie nerwowym lub w wyniku drażniącego działania niektórych substancji, np. zawartych w wodzie, kosmetykach, chemii. Świąd często towarzyszy również wielu chorobom, nie tylko skóry.
Przyczyny miejscowego swędzenia skóry
Swędzenie może mieć charakter miejscowy, czyli ograniczać się do wybranego fragmentu skóry (świąd ograniczony – zlokalizowany). Może być też ogólne – rozprzestrzeniać się po całym ciele (świąd uogólniony). Z miejscowym swędzeniem skóry mamy do czynienia w:
- chorobach takich jak łuszczyca, atopowe zapalenie skóry, świerzb, egzema, zapalenie mieszków włosowych;
- rozwoju nowotworów skóry, białaczki, chłoniaków złośliwych;
- opryszczkowatym zapaleniu skóry (choroba Dühringa);
- przewlekłym zapaleniu trzustki.
Nasilony świąd towarzyszy też wszawicy, osutkom polekowym oraz ukąszeniom przez owady.
Przyczyny świądu uogólnionego
Gdy swędzi całe ciało, prawdopodobnie w organizmie rozwija się choroba ogólnoustrojowa – taka, której skutki są bardzo szerokie i nie ograniczają się tylko do zaatakowanego miejsca. Swędzenie jest jednym z symptomów takich chorób, jak:
- cukrzyca;
- stan zapalny wątroby;
- pierwotna marskość żółciowa wątroby (tzw. świąd cholestatyczny);
- czerwienica prawdziwa;
- przewlekła niewydolność nerek (tzw. świąd mocznicowy);
- nadczynność i niedoczynność tarczycy;
- anemia wynikająca z braku żelaza;
- zakażenie wirusem HIV.
Świąd uogólniony może występować w chorobach psychicznych (zespołach obsesyjno-kompulsywnych, psychozach – tzw. świąd psychogenny), może być też objawem nadwrażliwości na leki.
Kiedy stwierdzenie przyczyny skórnej lub układowej swędzenia skóry jest niemożliwe, rozpoznaje się świąd idiopatyczny.
Jak poradzić sobie ze swędzeniem skóry?
Zanim udamy się do lekarza, możemy spróbować rozwiązać problem swędzącej skóry sami. Jeśli nie przyniesie to rezultatu, konieczna będzie wizyta u specjalisty.
Bardzo ważne, aby unikać drapania, ponieważ może ono prowadzić do podrażnienia lub uszkodzenia naskórka i nasilenia dolegliwości. Nieświadomemu drapaniu przez sen pomoże zapobiec skrócenie paznokci i zakładanie rękawiczek na noc.
Kosmetyki i chemia
Wiele kosmetyków zawiera drażniące substancje, które mogą powodować świąd skóry. Należy także uważać na obecność alkoholu w składzie – jego działanie prowadzi do wysuszania skóry. Najpewniejszym wyborem są dermokosmetyki, które zazwyczaj nie zawierają uczulających ani drażniących substancji.
Wybierając mydło, należy zwrócić uwagę na to, aby było ono bezzapachowe i bez barwników. Warto również zrezygnować z mocno perfumowanych kosmetyków – żeli, szamponów, balsamów. Środki do prania oraz produkty przeznaczone do czyszczenia powierzchni najlepiej wymienić na wersje hipoalergiczne.
Nawilżenie skóry
Jedną z częstych przyczyn swędzenia skóry jest jej przesuszenie. Z tego względu należy dbać o jej regularne nawilżanie oraz w miarę możliwości unikać gorących kąpieli i produktów wysuszających. Dla osób z dużą tendencją do przesuszania się skóry pomocne będą kosmetyki przeznaczone dla chorych na AZS.
Ubrania i biżuteria
Zarówno odzież, jak i biżuteria w ciągu dnia mają bezpośredni kontakt z naszym ciałem, dlatego bardzo ważne są materiały, z których się je produkuje. Wybierając ubrania, warto postawić na bawełnę, len czy jedwab. W przypadku biżuterii należy unikać niklu, gdyż może uczulać.
W celu wykluczenia czynników prowokujących świąd, takich jak nikiel, chrom, kobalt, pallad, składniki kosmetyków czy barwniki, należy wykonać testy płatkowe zlecone przez lekarza i przeprowadzone w specjalistycznym ośrodku. Po ustaleniu czynnika przyczynowego i jego eliminacji świąd ustępuje i zwiększa się komfort życia.
Tryb życia
Przeżywanie silnego stresu rozłożonego w czasie może powodować swędzenie skóry. Często jest to czynnik wyłącznie psychogenny, bez „fizycznego” źródła świądu w organizmie.
Swędzenie skóry – do jakiego lekarza iść?
Jeśli próby samodzielnego poradzenia sobie ze swędzeniem nie przynoszą rezultatów, koniecznie należy wybrać się do lekarza zajmującego się chorobami skóry – dermatologa.
Leczenie świądu
Podstawą leczenia świądu jest leczenie choroby leżącej u jego podłoża bądź leczenie objawowe. Leczenie ogólne polega na stosowaniu leków przeciwhistaminowych, NLPZ (niesteroidowych leków przeciwzapalnych) oraz działających ośrodkowo (przeciwdepresyjnych).
Miejscowo stosuje się preparaty nawilżająco-natłuszczające z dodatkiem np. polidokanolu lub mentolu. Wspomagającą metodą leczenia swędzenia skóry jest fototerapia, np. UVB.
Autor: Redakcja
Polecane artykuły:
