Białaczka – co to za choroba?
W przebiegu białaczek dochodzi do patologicznego rozrostu określonego typu komórek układu krwiotwórczego (a konkretnie: układu białokrwinkowego) w szpiku kostnym lub węzłach chłonnych. Proces ten stanowi główny patomechanizm choroby, a w kolejnych etapach do rozrostu klonalnego dochodzi również w innych tkankach. W dużym skrócie można więc uznać, że białaczka to „choroba krwi” lub „rak krwi”.Cały ten proces w konsekwencji (szybciej lub wolniej – w zależności od rodzaju białaczki i skuteczności danej metody leczenia) prowadzi do zaburzeń ilościowych komórek krwi obwodowej. Dochodzi też stopniowo do zaburzeń jakościowych komórek krwi, a namnażane komórki w szpiku zaczynają wypierać inne.
Skutkiem jest małopłytkowość i niedokrwistość – objawy często stwierdzane szczególnie na początku choroby. Do niedokrwistości w przebiegu białaczki może też prowadzić chemioterapia – po leczeniu dochodzi do uszkodzenia komórek, które w szpiku produkują krwinki czerwone.
Jakie są rodzaje białaczek?
Ze względu na przebieg białaczki można podzielić na ostre i przewlekłe. W przypadku przewlekłych i ostrych białaczek wymienić można wiele podtypów.Inny podział dotyczy linii pochodzenia (białaczki szpikowe – nowotwór szpiku kostnego; białaczki limfatyczne). O rodzajach białaczki przeczytasz w artykule: Białaczka – rodzaje, podział, typy białaczki.
Białaczka – przyczyny
O ile znany jest sam patomechanizm choroby, o tyle przyczyny białaczki nie są do końca poznane. Nowotwór krwi może wystąpić z powodu czterech czynników:- czynnik genetyczny (podatność osobnicza, indywidualne predyspozycje;
- czynniki środowiskowe (w tym m.in. czynniki biologiczne, fizyczne i chemiczne);
- upośledzenie funkcji układu immunologicznego;
- czynnik zakaźny (jako jedną z przyczyn podejrzewa się czynnik wirusowy).
Objawy białaczki
Stawianie diagnozy w oparciu tylko o objawy jest w przypadku białaczki bardzo trudne. Zazwyczaj symptomy choroby są niespecyficzne, występują w różnym natężeniu – i w dużej mierze zależą od rodzaju choroby.Białaczka – objawy:
- bóle głowy
- zaburzenia widzenia i świadomości
- szybka utrata masy ciała
- nocne poty
- pogorszenie tolerancji na wysiłek fizyczny
- bóle stawów i kości bez wyraźnej przyczyny
- częste infekcje
- objawy niedokrwistości
- obniżenie odporności
- omdlenia i zawroty głowy
- duszność
- bladość skóry
- zwiększona podatność na zakażenia
- często występujące anginy
- nawracające afty w jamie ustnej
- krwawienia z dziąseł i nosa
- krew w stolcu
Z kolei w przypadku białaczek przewlekłych objawy to m.in.: wolne postępowanie i mniej dynamiczny rozwój choroby, bladość skóry (narasta powoli), ucisk w jamie brzusznej, zwiększona skłonność do infekcji, powiększenie węzłów chłonnych.
Jak rozpoznać białaczkę?
- nie da się rozpoznać białaczki tylko po wywiadzie lekarskim, ale sama konsultacja jest bardzo ważnym elementem diagnostyki;
- rozpoznanie i diagnozę stawia się w oparciu o badania morfologiczne oraz badania szpiku kostnego;
- uzupełnieniem diagnostyki jest obserwacja w szpitalu lub dodatkowe badania laboratoryjne;
- w niektórych przypadkach dodatkowo zleca się badanie histopatologiczne wycinka powiększonego węzła chłonnego lub inne badania uzupełniające.
Białaczka – leczenie
- leczenie białaczki dobierane jest indywidualnie – i zależne od rodzaju białaczki, chorób towarzyszących, etapu choroby.
- podstawą jest ciągły nadzór nie tylko jednego lekarza, ale całego zespołu lekarzy różnych specjalizacji;
- celem leczenia jest powstrzymanie wzrostu patologicznych komórek;
- chemioterapia najczęściej przebiega w trzech fazach: indukcja remisji, konsolidacja remisji i leczenie podtrzymującego;
- leki często dodatkowo osłabiają odporność i obciążają organizm – pacjent narażony jest na choroby zakaźne, dlatego ważne jest odpowiednie wzmocnienie organizmu (za pomocą diety oraz innych wskazań lekarskich);
- w leczeniu przewlekłych białaczek stosowany jest m.in. imatynib, czyli inhibitory kinazy tyrozynowej;
- w niektórych przypadkach metodą leczenia jest przeszczep szpiku.
Autor: Jacek Krajl
