Płytki oddech – co to takiego?
Płytkim oddechem określa się uczucie tzw. duszności – wrażenie braku powietrza związane z niemożnością wzięcia głębokiego oddechu. Płytki oddech może mieć różnorodne przyczyny i pojawiać się w określonych sytuacjach (np. nocą lub w stresujących momentach), ale też utrzymywać się stale (np. przy przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc).
Przyczyny płytkiego oddechu. Jakie choroby są związane z dusznościami?
Przyczyny płytkiego oddechu często są banalne, np. zbyt obcisłe ubranie, które ogranicza ruchy oddechowe. Dolegliwość ta może jednak świadczyć też o chorobach układu krążenia bądź układu oddechowego. Schorzenia, w przebiegu których może dojść do duszności i płytkiego oddechu, to:
- astma oskrzelowa,
- odma płucna,
- alergia,
- zatorowość płucna,
- przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP),
- zapalenie płuc lub oskrzeli,
- niewydolność krążeniowa.
Płytki oddech i ból w klatce piersiowej mogą wskazywać na zawał serca. Ten rodzaj oddechu może pojawić się także w sytuacji, gdy ciało obce utknie w drogach oddechowych; ponadto jest typowy dla osób otyłych lub mało aktywnych fizycznie. Inne czynniki mogące powodować płytki oddech to ataki paniki, wysoki poziom stresu i hiperwentylacja.
Objawy płytkiego oddechu. Jak go rozpoznać?
Bezpośrednim objawem płytkiego oddechu jest uczucie duszności i braku możliwości wzięcia głębokiego oddechu – ciągle obecne jest poczucie, że zaczerpnięto zbyt małą ilość powietrza. Płytkiemu oddechowi często towarzyszą doznania bólowe; są one objawem np. zapalenia opłucnej, złamania żeber, ostrego zapalenia trzustki. Płytki oddech ma również swoje objawy pośrednie. Wynika to z faktu, że jest on nieprawidłową formą oddychania, co przekłada się na zaburzenia w dostawie tlenu i mniejsze dotlenienie całego organizmu, mogące prowadzić do omdleń.
W związku z tym osoby z płytkim oddechem mogą odczuwać w ciągu dnia:
- większą senność, osłabienie i zmęczenie,
- gorsze samopoczucie, nerwowość,
- spadek koncentracji i trudności w pracy umysłowej.
W niektórych przypadkach płytki oddech może utrudniać zasypianie i pogarszać jakość snu. Sinica, drżenie mięśni, kwasica oddechowa również są objawami płytkiego oddechu i wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.
Polecamy: Cholesterol – norma, dobry i zły cholesterol (HDL, LDL), jak obniżyć poziom cholesterolu
Płytki oddech a ziewanie
Płytki oddech może iść w parze z częstym ziewaniem. Takie połączenie objawów może wskazywać m.in. na nerwicę lękową. Temu schorzeniu towarzyszy ogólne zmęczenie, znużenie i senność, co wiąże się ze zwiększonym ziewaniem nawet w ciągu dnia. Obecność płytkiego oddechu wynika przede wszystkim z doświadczanego stresu i napięcia.
W przebiegu nerwicy płytki oddech może utrzymywać się stale (jeśli jest to tzw. lęk uogólniony) lub pojawiać podczas ataku paniki. Wówczas problemy z oddychaniem mają gwałtowny przebieg, a osoba chora często ma wrażenie, że za chwilę umrze (co dodatkowo nasila objawy).
Płytki oddech podczas snu
Płytki oddech pojawiający się głównie podczas snu może wskazywać na zaburzenie, jakim jest obturacyjny bezdech senny. Warto wykonać badania diagnostyczne pod tym kątem, zwłaszcza gdy chory skarży się na większą senność w ciągu dnia, częste bóle głowy czy gorsze samopoczucie.
Płytki oddech po alkoholu
Alkohol ma wpływ na naczynia krwionośne, a obecny w nim etanol może prowadzić do zatrucia alkoholem. Występowanie płytkiego oddechu po alkoholu i związanych z tym duszności może wskazywać na:
- zaburzenia pracy serca,
- inne schorzenia w obrębie układu krwionośnego.
Jeśli dodatkowo pojawiają się drgawki oraz wymioty, prawdopodobnie doszło do zatrucia.
Płytki oddech u dziecka
Płytki oddech pojawiający się u dziecka może wskazywać np. na stres lub doświadczanie innych intensywnych emocji. Duszności mogą występować także w przebiegu infekcji, np. grypy, oraz wskazywać na poważniejsze choroby w obrębie płuc lub serca. Płytki oddech może pojawić się również u noworodków – najczęściej dochodzi do tego w wyniku zbyt długiego porodu lub ciąży bliźniaczej. Objawy te powinny ustąpić do 72 godzin.
Płytki oddech – co robić? Do którego lekarza się zgłosić?
Płytki oddech jest niespecyficznym objawem i może wskazywać na wiele dolegliwości oraz schorzeń. Należy przede wszystkim zaobserwować, czy duszności pojawiają się w określonych sytuacjach, czy utrzymują się cały czas. W przypadku zaobserwowania u siebie ciągłych problemów z oddychaniem lub płytkiego oddechu po spożyciu alkoholu warto przebadać się pod kątem chorób serca i układu krążenia oraz skonsultować wyniki z kardiologiem.
Życie w ciągłym stresie, napięciu i nieustanne zamartwianie się mogą świadczyć o nerwicy i powodować objawy somatyczne, takie jak zaburzenia oddychania. Wówczas najlepszym rozwiązaniem jest wizyta u psychologa lub psychiatry.
W każdym innym przypadku wszelkie problemy z oddychaniem należy skonsultować z pulmonologiem – lekarzem specjalizującym się w chorobach układu oddechowego.
Jeśli jednak nie wiemy, do którego specjalisty powinniśmy się udać, lekarz pierwszego kontaktu po wywiadzie lekarskim skieruje nas do odpowiedniej osoby. Nie warto zwlekać z wizytą, ponieważ płytki oddech może świadczyć o poważnych chorobach i prowadzić do systematycznego niedotlenienia organizmu.
Polecamy: Autyzm – co to jest? Stare i nowe kryteria diagnostyczne spektrum autyzmu
Płytki oddech – badania
Diagnostyka płytkiego oddechu zazwyczaj rozpoczyna się od wywiadu lekarskiego. Później wykonywane są takie badania, jak:
- pomiar ciśnienia tętniczego,
- badanie brzucha,
- badania laboratoryjne,
- RTG klatki piersiowej, TK, MRI,
- EKG,
- spirometria,
- badanie polisomnograficzne (przy podejrzeniu bezdechu sennego).
Polecamy: Czy bezdech senny jest niebezpieczny?
Autor: Redakcja
