Czym jest afazja dziecięca?
Afazja u dzieci to zaburzenia mowy występujące na skutek uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Polegają na utracie zdolności do rozumienia słów, a także tworzenia wypowiedzi. W zależności od przyczyny dysfunkcji mózgu mamy do czynienia z różnymi typami afazji. Przykładowo afazja rozwojowa u dzieci jest dosyć rzadka, jednak łatwo ją zauważyć, ponieważ zdolność mówienia u chorego dziecka nie rozwija się tak jak u jego rówieśników. U dzieci z tym typem afazji mogą również występować trudności w czytaniu, pisaniu, a nawet liczeniu. Często pojawiają się kłopoty z zapamiętywaniem, a także problemy emocjonalne, ponieważ dziecko nie potrafi komunikować swoich potrzeb.
Typy afazji
Afazję u dzieci w neuropsychologii dzieli się na dwa główne rodzaje:
- Afazja rozwojowa (wrodzona) – zaburzenia mowy wynikają z wrodzonego uszkodzenia mózgu w okresie okołoporodowym lub w pierwszych miesiącach życia, dlatego zauważamy, że mowa u dziecka od początku nie rozwija się prawidłowo.
- Afazja nabyta – następuje wskutek uszkodzenia mózgu najwcześniej w wieku 2 lat, kiedy dziecko zaczyna komunikować się z większym zrozumieniem. Z afazją nabytą mamy do czynienia, gdy rozwój mowy u dziecka przebiegał prawidłowo aż do momentu uszkodzenia mózgu.
Oprócz tego afazję możemy podzielić na kilka typów:
- afazja motoryczna (ruchowa) – dziecko ma problemy z mówieniem,
- afazja sensoryczna (czuciowa) – zaburzenia dotyczą rozumienia słów,
- afazja mieszana – dotyczy zarówno mówienia, jak i rozumienia słów,
- afazja nominacyjna – charakteryzuje się trudnością w używaniu nazw,
- afazja globalna – całkowity brak możliwości rozumienia mowy i zdolności mówienia.
Przyczyny afazji
Do najczęstszych przyczyn afazji u człowieka należą udary mózgu, guzy mózgu, a także urazy czaszkowo-mózgowe, na przykład wskutek wypadku. Oprócz tego zaburzenia mowy u dzieci mogą być spowodowane stanami zapalnymi po infekcji bakteryjnej lub wirusowej, zapaleniem ślinianek przyusznych, padaczką, chorobami układu sercowo-naczyniowego oraz chorobami endokrynologicznymi. Zaburzenia mowy są również częstym objawem występującym u dzieci ze spektrum autyzmu.
Objawy afazji
Zaburzenia mowy w wyniku uszkodzenia mózgu mogą być bardzo złożone i obejmować wiele różnych objawów, takich jak:
- zaburzenia składni – dziecko opuszcza wyrazy,
- zaburzenia mowy – dziecko ma problem z fonetyką wypowiedzi, nie umie formułować słów i zdań,
- anomia – problemy z używaniem nazw,
- zaburzenia rozumienia tekstu.
Afazja u dzieci – diagnostyka
W przypadku afazji dziecięcej niezwykle ważna jest szeroka diagnostyka uszkodzenia mózgu. Wykorzystuje się tu takie badania, jak rezonans magnetyczny, tomografia komputerowa, EEG, EKG czy angiografia. Lekarz neurolog powinien dodatkowo zbadać sprawność motoryczną dziecka. Ważny jest również wywiad rodzinny oraz badania w kierunku chorób współwystępujących.
Afazja u dzieci jest rozpoznawana po ukończeniu 6. roku życia. W przypadku wcześniejszych problemów z mową mamy do czynienia z jej niedokształceniem o danym typie afazji. Należy sprawdzić, czy afazja u dziecka ma podłoże sensoryczne – czy dziecko ma problemy z rozumieniem słów i wypowiedzi, przez co komunikacja jest utrudniona, czy też podłoże motoryczne – rzeczywiste problemy z wypowiadaniem się.
U dzieci z afazją można zaobserwować również problemy z pamięcią i koncentracją, deficyty uwagi, problemy z czytaniem i pisaniem, a także pewne trudności behawioralne.
Czy afazja u dzieci jest wyleczalna?
W leczeniu afazji dziecięcej najważniejsza jest rehabilitacja i terapia logopedyczna. W zależności od przyczyny i rodzaju afazji lekarz dobierze odpowiednie leczenie. Dziecko z afazją powinno znajdować się pod stałą opieką neurologiczną, fizjoterapeutyczną i psychologiczną.
W trakcie terapii logopedycznej dziecko uczy się na nowo słów i ich znaczenia, a także poprawia swoją wymowę. Niezwykle ważne jest połączenie tych wszystkich ćwiczeń, ponieważ jeśli dziecko ma problemy z komunikacją, może to być efektem niezrozumienia słów, a nie problemów z mówieniem.
Zaburzenia mogą cofać się samoistnie w ciągu kilku miesięcy; zazwyczaj dzieje się tak w przypadkach, kiedy przyczyną afazji jest udar mózgu. Rokowanie w przypadku afazji jest kwestią indywidualną.
