W prawidłowych warunkach zdrowe naczynia krwionośne nie są widoczne na zdjęciach rentgenowskich – uwidaczniają się po wprowadzeniu środka cieniującego (kontrastu), który silnie pochłania promieniowanie rentgenowskie.
Wypełniając wnętrze naczynia, kontrast uwidacznia się na zdjęciach rentgenowskich jako jednolity cień układający się zgodnie z przebiegiem badanych naczyń. Bardziej zaawansowane obrazy można uzyskać, gdy angiografia jest wykonywana metodą tomografii komputerowej lub rezonansu magnetycznego. Dzięki tym technikom można uzyskać obraz trójwymiarowy, który pozwala ocenić z pewną dokładnością również ściany naczyń.
Wskazania do angiografii
- choroba niedokrwienna serca – koronarografia;
- tętniaki aorty;
- miażdżyca zarostowa tętnic kończyn;
- miażdżyca tętnic szyjnych;
- tętniak mózgu;
- guzy wątroby;
- inne zmiany podejrzane o charakter nowotworowy;
- przetoki dializacyjne;
- wrodzone wady anatomiczne naczyń;
- zespoły zakrzepowe;
- zespoły uciskowe naczyń z towarzyszącymi obrzękami.
Przygotowanie do badania
Do badania trzeba zgłosić się na czczo. Należy jednak zażyć wszystkie przyjmowane leki, a w przypadku preparatów zmniejszających krzepliwość krwi informację o konieczności ich odstawienia przed badaniem powinno się skonsultować z ośrodkiem wykonującym angiografię. Ze względu na stosowane środki kontrastowe obciążające nerki należy w szczególności:
- przed badaniem – oznaczyć poziom kreatyniny oraz potasu z krwi;
- w dniu poprzedzającym badanie, w dniu badania oraz dzień po badaniu – przyjąć zwiększoną ilość wody (2–2,5 l);
- w dniu badania – nie przyjmować leków obciążających nerki (metformina i pochodne, leki nadciśnieniowe z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny oraz sartanów).
Przed badaniem pacjent otrzymuje leki uspokajające. Badanie wykonuje się w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym (w przypadku gdy znieczulenie miejscowe jest niewystarczające do przeprowadzenia badania). Przed badaniem należy poinformować lekarza o alergii (zwłaszcza na środki kontrastowe), przyjmowanych lekach, skazie krwotocznej czy ciąży. Po badaniu pacjent w zależności od procedury i wielkości uzyskanego dostępu do badanego naczynia pozostaje na krótkiej, kilkugodzinnej obserwacji lub przez dobę pozostaje w pozycji leżącej w szpitalu.
Przebieg badania
W przypadku klasycznej angiografii lekarz znieczula skórę nad naczyniem, do którego następnie wprowadza cewnik umożliwiający podanie środka kontrastowego. W przypadku badań flebograficznych zazwyczaj wystarczające jest małe wkłucie obwodowe, tzw. wenflon. Wkłucia dotętnicze wymagają wykorzystania większych cewników. Podaży kontrastu może towarzyszyć uczucie ciepła, rozpierania w zakresie badanego obszaru. Każdy niepokojący objaw należy niezwłocznie zgłosić osobie wykonującej badanie.
Osoby uczulone na jodowe środki kontrastowe, które są najpopularniejsze we współczesnej diagnostyce, mogą skorzystać z badań w ośrodkach wykorzystujących środki kontrastowe na bazie dwutlenku węgla.
Możliwe powikłania angiografii
- krwiak;
- tętniak rzekomy;
- zakrzep wewnątrznaczyniowy;
- przebicie ściany naczynia;
- wysypka;
- wymioty;
- wstrząs anafilaktyczny.
Ze względu na obciążenie kontrastem nerek możliwym powikłaniem badania jest tzw. pokontrastowa niewydolność nerek. Najczęściej dochodzi do niej w trzeciej dobie po podaniu środka kontrastowego. Jest to okres, w którym ponownie należy oznaczyć poziom kreatyniny oraz potasu celem oceny funkcji nerek.
