Ból mięśni i stawów – jak go złagodzić w domu? Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Ból mięśni i stawów – przyczyny. Kiedy iść do lekarza?

Bóle mięśni i stawów mogą wynikać z przeciążenia struktur mięśniowo-szkieletowych i pojawiać się po nadmiernym wysiłku, np. intensywnej pracy fizycznej, treningu. Na przeciążenia stawów skokowych i kolanowych są narażone zwłaszcza osoby z nadwagą lub otyłością. Ból spowodowany przeciążeniem nie stanowi powodu do niepokoju i może być łagodzony domowymi sposobami, które opisujemy w dalszej części artykułu. W przypadku poważniejszego urazu związanego z aktywnością fizyczną, na przykład zwichnięcia, należy jednak zgłosić się do lekarza – konieczne jest wówczas nastawienie powierzchni stawowych i unieruchomienie stawu.

Konsultacji lekarskiej wymaga również ból, który nie mija w ciągu kilku dni, obejmuje kilka stawów lub któremu towarzyszą niepokojące objawy, takie jak obrzęk, gorączka, ograniczenie ruchomości czy poranna sztywność stawów. Wymienione dolegliwości mogą świadczyć o występowaniu chorób reumatycznych wymagających odpowiedniej diagnostyki i leczenia. Schorzenia przebiegające z bólem stawów to m.in. choroba zwyrodnieniowa stawów, reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń rumieniowaty układowy, dna moczanowa i choroba Stilla.

Bóle mięśniowo-stawowe niejednokrotnie towarzyszą też chorobom zakaźnym (pacjenci mówią wtedy, że czują ból całego ciała albo łamanie w kościach). Dolegliwości bólowe związane z infekcją powinny ustąpić w okresie zdrowienia wraz z innymi objawami choroby.

Jak złagodzić ból stawów?

Metody leczenia bólu mięśni i stawów zależą od przyczyny dolegliwości. W przypadku bólu związanego z chorobami reumatycznymi często konieczna jest farmakoterapia i rehabilitacja.

Krótkotrwały ból stawów wynikający z przeciążenia można jednak złagodzić naturalnymi sposobami lub lekami dostępnymi bez recepty. Przede wszystkim należy odciążać bolący staw poprzez ograniczenie aktywności. W razie potrzeby można stosować paracetamol bądź niesteroidowe leki przeciwzapalne – te drugie również w postaci miejscowych żelów, maści, plastrów i sprayów.

Na ból stawów pomogą też ciepłe lub zimne okłady. Do ich wykonania można wykorzystać dostępne w aptece kompresy żelowe wielorazowego użytku. Po ustąpieniu dolegliwości warto rozważyć wykonywanie ćwiczeń mających na celu wzmocnienie stawu i poprawienie jego ruchomości. U osób z nadwagą lub otyłością zaleca się redukcję masy ciała.

Ciepłe i zimne okłady na ból stawów

Termoterapia, czyli leczenie ciepłem lub zimnem, to skuteczna metoda łagodzenia bólów mięśniowo‑szkieletowych. W jaki sposób działa i kiedy stosować rozgrzewające, a kiedy chłodzące okłady?

• Ciepłe okłady – zmniejszają ból, pobudzają lokalny przepływ krwi, pomagają rozluźnić napięte mięśnie i zwiększyć zakres ruchomości w stawach. Nie wolno stosować ich w przypadku ostrych urazów ani ostrych stanów zapalnych. Dobrze sprawdzą się natomiast w łagodzeniu bólu i obrzęku związanego z urazami przewlekłymi oraz przewlekłymi chorobami stawów. Do wykonywania ciepłych okładów można użyć ręcznika zamoczonego w gorącej wodzie, żelowego kompresu z apteki lub termoforu. Należy pamiętać o warstwie materiału zapobiegającej oparzeniom.
• Zimne okłady – zmniejszają ból i obrzęk, działają przeciwzapalnie, poprawiają zakres ruchomości w stawach. Warto stosować je w przypadku ostrych urazów stawów i mięśni, bólu w przebiegu choroby zwyrodnieniowej, zapalenia stawu związanego z dną moczanową, a także w okresie zaostrzenia reumatoidalnego zapalenia stawów. Źródło zimna (np. lód, żelowy kompres z apteki) przed przyłożeniem do ciała trzeba owinąć w materiał, by nie narazić się na odmrożenia. Czas chłodzenia powinien wynosić maksymalnie 20 minut.

Autor: Redakcja

Bibliografia:

1. Cichoń D., Demczyszak I., Spyrka J., Wybrane zagadnienia z termoterapii. Podręcznik dla studentów fizjoterapii, Kolegium Karkonoskie w Jeleniej Górze, Jelenia Góra 2010.
2. Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika, Medycyna praktyczna, Kraków 2020.
3. Książek-czekaj A., Wiecheć M., Fizjoterapia w urazach sportowych, „Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja” 2021, nr 125.
4. Piaskiewicz A. i in., Zastosowanie fizykoterapii w leczeniu dolegliwości bólowych odcinka lędźwiowego kręgosłupa, „Journal of Education, Health and Sport” 2015, nr 5(5).