📌 Wiedza w pigułce
- Zwichnięcie stawuto przemieszczenie kości w stawie – wymaga natychmiastowej pomocy lekarskiej.
- Objawy to silny ból, obrzęk, zasinienie, brak możliwości ruchu w stawie.
- Najczęściej zwichnięciu ulegają: bark, łokieć, biodro, kolano, staw skokowy.
- Leczenie obejmuje nastawienie, unieruchomienie i rehabilitację – im szybciej wezwiesz pomoc, tym lepiej.
Co to jest zwichnięcie stawu? Jak dochodzi do zwichnięcia?
Czym dokładnie jest zwichnięcie stawu? To poważny uraz ortopedyczny, do którego może dojść nie tylko podczas intensywnych ćwiczeń fizycznych czy wypadku, lecz także w wyniku niewłaściwego ustawienia stopy w czasie biegu czy chodu. Jest to kontuzja uciążliwa i bolesna, która często nawraca.
Zwichnięcie powoduje, że kości tworzące staw zmieniają swoje naturalne (fizjologiczne) położenie.
Do urazu dochodzi, gdy na skutek silnego bodźca zewnętrznego następuje trwałe przesunięcie się względem siebie kości stawu. W przypadku zwichnięcia może dojść do uszkodzenia więzadeł, łąkotek, chrząstek lub torebki stawowej.
W przypadku skręcenia dochodzi do naciągnięcia lub naderwania więzadeł bez przemieszczenia elementów stawu względem siebie. Skręcenie i zwichnięcie często bywają mylone, jednak w przypadku zwichnięcia dochodzi do trwałej utraty kontaktu powierzchni stawowych.
To poważniejszy uraz, który może prowadzić do podwichnięcia stawu, czyli częściowego przemieszczenia, lub całkowitego uszkodzenia struktur stabilizujących.
Zarówno w przypadku skręcenia, jak i zwichnięcia, Z kluczowa jest szybka diagnostyka oraz właściwe leczenie dopasowane do rodzaju urazu.
Rodzaje zwichnięć stawów – które stawy ulegają urazom najczęściej?
Stawami, które ulegają temu typowi urazu, są: stawy ramienia, łokcia, dłoni, biodra i rzepki kolanowej, staw skokowy. Zwichnięcie może być połączone ze złamaniami w obrębie stawu.
Najczęściej występuje zwichnięcie stawu:
- skokowego
- biodrowego
- barkowego
- łokciowego
- kolanowego
Uwaga! Każde zwichnięcie powinno być ocenione przez lekarza – szybka diagnoza i leczenie to klucz do uniknięcia powikłań. Nie próbuj nastawiać stawu samodzielnie!
Zwichnięcie stawu – najczęstsze przyczyny urazu
Najczęściej dochodzi w wyniku urazu, rzadziej – jako skutek chorób prowadzących do zaburzenia stabilności stawów.
Najczęstsze przyczyny zwichnięcia:
- upadki i skręcenia kończyn
- wypadki komunikacyjne
- urazy sportowe i kontuzje
- choroby reumatyczne
- niektóre choroby neurologiczne
U niektórych osób występuje wrodzona wiotkość więzadeł, co może prowadzić do zwichnięcia stawów. Niezależnie od przyczyny w przypadku podejrzenia zwichnięcia lub silnego bólu po kontuzji należy zwrócić się pilnie do lekarza. Poniżej znajdziesz opisy i objawy zwichnięć stawów, które występują najczęściej.
Zwichnięcie stawu skokowego – przyczyny i objawy
Ten rodzaj zwichnięcia występuje najczęściej u sportowców i osób aktywnych fizycznie. Do zwichnięcia stawu skokowego dochodzi często przy złym ustawieniu stopy podczas lądowania lub nagłego skrętu. Nawet z pozoru niegroźne skręcenie po nieprawidłowym ułożeniu stopy może prowadzić do groźnej kontuzji.
Objawy i konsekwencje:
- Silny ból i obrzęk okolicy kostki.
- Deformacja i brak możliwości obciążenia kończyny.
- Możliwe uszkodzenia więzadeł i naczyń krwionośnych.
Uwaga! Nie bagatelizuj tych objawów, gdy doszło do kontuzji i podejrzewasz zwichnięcie stawu skokowego – nieleczone urazy mogą prowadzić do niestabilności stawu.
Zwichnięcie stawu biodrowego – objawy i konsekwencje
To często występujący rodzaj zwichnięcia i zarazem jeden z najpoważniejszych typów zwichnięć. Najczęściej tego typu urazy pojawiają się w wyniku wypadków samochodowych.
Objawy zwichnięcia stawu biodrowego i konsekwencje:
- Silny ból biodra
- Brak możliwości ruchu kończyny dolnej
- Ryzyko uszkodzenia nerwów i naczyń krwionośnych
Zwichnięcie biodra to stan zagrożenia zdrowia. Im szybciej uzyskasz pomoc (i im mniej będziesz ruszać się do momentu przybycia pomocy) – tym większa szansa na pełny powrót do sprawności.
Zwichnięcie barku
Bark jest jednym z najbardziej mobilnych stawów, dlatego w jego obrębie często dochodzi do kontuzji i zwichnięć. Najczęściej do zwichnięcia stawu barkowego dochodzi przy upadkach na bark, silnych uderzeniach w bark lub nagłych szarpnięciach ramienia.
Objawy zwichnięcia stawu barkowego i konsekwencje:
- Silny ból i ograniczona ruchomość barku
- Widoczna gołym okiem deformacja barku
- Często występują nawroty (zwichnięcie nawykowe)
Szczególnie w tym przypadku po rehabilitacji często zalecane są ćwiczenia. Po pierwszym zwichnięciu warto rozważyć wzmocnienie mięśni stabilizujących staw. W ten sposób zapobiegniesz kolejnym kontuzjom.
Zwichnięcie stawu łokciowego – jak rozpoznać i co robić?
Zwichnięcie w stawie łokciowym może być spowodowane upadkiem na wyprostowaną rękę – w większości przypadków będzie wymagać rehabilitacji.
Objawy zwichnięcia stawu łokciowego i konsekwencje:
- W przypadku zwichnięcia łokieć jest nienaturalnie zgięty lub wyprostowany
- Występuje silny ból, obrzęk,
- Często nie ma możliwości poruszania kończyną
- Możliwe powikłania – ucisk na nerwy lub naczynia
Uwaga! Unikaj samodzielnych prób prostowania łokcia po urazie. Tylko specjalista może ocenić stopień uszkodzenia.
Zwichnięcie stawu kolanowego – objawy, czas leczenia, powikłania
Uraz kolana może mieć bardzo poważne skutki – poza zwichnięciem stawu kolanowego może dodatkowo dojść do uszkodzenia więzadeł, łąkotek i naczyń krwionośnych.
Objawy zwichnięcia stawu kolanowego i konsekwencje:
- Deformacja kolana, którą widać bez prześwietlenia
- Występuje bardzo silny ból i obrzęk w obrębie kolana
- Niemożność wyprostowania kolana lub zgięcia kończyny
- Ryzyko powikłań naczyniowych (np. zakrzepicy, uszkodzenie naczyń krwionośnych)
Zwichnięcie stawu kolanowego wymaga pilnej diagnostyki obrazowej i konsultacji ortopedycznej – szczególnie jeśli pojawiają się zaburzenia czucia w nodze.
Potrzebujesz konsultacji z ortopedą?
Umów wizytę stacjonarną lub telekonsultację
Kto jest narażony na zwichnięcia?
Na tego typu kontuzje szczególnie narażone są:
- osoby czynnie uprawiające sport,
- osoby, które bez przygotowania podejmują sezonową aktywność fizyczną (taką jak jazda na nartach),
- osoby noszące źle dopasowane obuwie.
Pierwsza pomoc przy zwichnięciu stawu – co robić krok po kroku?
W przypadku zwichnięcia do czasu wizyty u lekarza należy:
- unieruchomić staw (stawu nigdy nie wolno nastawiać samodzielnie),
- schłodzić okolicę stawu, który doznał urazu (można np. zrobić okład z lodu, żelu z apteki albo zimnej wody z domieszką octu),
- zastosować leki z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych, by zmniejszyć ból − jeśli jest taka potrzeba.
W zależności od okoliczności zdarzenia, stopnia urazu i stanu chorego należy wezwać karetkę lub jak najszybciej zawieźć osobę z podejrzeniem zwichnięcia stawu do lekarza. Poszkodowanego ze zwichnięciem stawów kolanowych, biodrowych czy stawu skokowego należy transportować w pozycji leżącej. W przypadku dużego urazu chory może wymagać operacji. Mając to na uwadze, nie należy podawać mu jedzenia ani picia.
Diagnostyka i leczenie zwichnięcia stawu
W diagnostyce typu urazu lekarz określi, czy doszło do zwichnięcia w stawie. Podobne objawy, choć o słabszym nasileniu, obserwuje się np. przy skręceniu stawu, kiedy uszkodzeniu ulegają jedynie tkanki miękkie.
W diagnostyce zwichnięcia stawu zazwyczaj wykonywane są badania:
Wyniki badań pozwalają ocenić stopień uszkodzenia kości stawu oraz torebki stawowej, więzadła czy ścięgna.
Zwichnięcia stawu wymagają pilnego nastawienia. Konieczne może być nastawienie stawu w znieczuleniu ogólnym, a w ciężkich urazach – nastawienie operacyjne.
Bez względu na rodzaj zwichnięcia ważne jest unieruchomienie zwichniętej kończyny na 6-8 tygodni. Pacjent nie powinien w tym czasie obciążać kończyny. Zbyt szybkie obciążanie stawu może doprowadzić do odnowienia się urazu.
Ponadto stosowane są leki: przeciwzakrzepowe, przeciwobrzękowe i przeciwbólowe.
Konieczna jest też rehabilitacja (kinezyterapia, zabiegi z użyciem pola magnetycznego, lasera, ultradźwięków).
Potrzebujesz pomocy? Nasi specjaliści z Świata Zdrowia są gotowi otoczyć Cię fachową opieką i dopasować indywidualny plan leczenia.
Skorzystaj z Programu Moje Zdrowie już dziś!
Zadzwoń 800 800 390 i umów się na badania
Ile trwa leczenie zwichnięcia stawu?
Czas leczenia zwichnięcia zależy od rodzaju kontuzji i stopnia uszkodzenia. Ważny jest też często czas między wystąpieniem kontuzji a interwencją medyczną. Wszelkie próby samodzielnego nastawiania stawów mogą pogorszyć stan i skomplikować kontuzję.
Powrót do aktywności fizycznej, w zależności od rodzaju zwichnięcia, trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy. Nastawienie stawu (często w znieczuleniu) odbywa się często od razu po podstawowych badaniach, następnie unieruchomienie (np. gips, temblak) – trwa zazwyczaj 2–6 tygodni; rehabilitacja ruchowa – od 4 tygodni wzwyż (w zależności od rodzaju kontuzji), w cięższych przypadkach konieczne jest leczenie operacyjne.
Bibliografia
- https://www.orthoinfo.org/en/diseases–conditions/sprained-ankle
- https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/choroby-urazy/165512,zwichniecie
- https://www.mp.pl/pacjent/ortopedia/choroby-urazy/264049,zwichniecie-stawu-skokowego
- https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17873-dislocation
- https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6162140/
- https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dislocated-shoulder/symptoms-causes/syc-20371715
- https://www.bswhealth.com/conditions/joint-pain/dislocated-joint
- https://www.upmc.com/services/orthopaedics/conditions/dislocations
