Endoskopia – jak wygląda? Rodzaje endoskopii i wskazania do badania

Na czym polega endoskopia?

Badanie endoskopem polega na wprowadzeniu do wnętrza ciała endoskopu – specjalnego aparatu w postaci długiej i giętej rurki z wbudowaną kamerą oraz światłem, dzięki któremu lekarz może obejrzeć badany obszar na ekranie.

Rodzaje endoskopii

Do najpopularniejszych badań endoskopowych zalicza się te obrazujące układ pokarmowy:

• Gastroskopię, czyli badanie górnego odcinka przewodu pokarmowego. Endoskop wprowadza się przez jamę ustną do żołądka lub dwunastnicy. Badanie jest wykonywane w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym, pozwala także na pobranie wycinków do dalszych badań oraz zatamowanie ewentualnych krwawień w obrębie układu pokarmowego.
• Kolonoskopię, czyli badanie endoskopem jelita grubego. Do badania należy odpowiednio się przygotować, stosując specjalną dietę oraz środki przeczyszczające. W trakcie kolonoskopii istnieje możliwość usunięcia polipów jelita grubego, pobrania wycinków do dalszych badań, usunięcia ciał obcych oraz tamowania krwawień.
• Ezofagoskopię, czyli badanie przełyku.
• Enterokopię, czyli badanie endoskopowe jelita cienkiego. Jest ono wykonywane na ogół w znieczuleniu ogólnym i polega na wprowadzeniu endoskopu do jelita cienkiego. W zależności od wskazań badanie można wykonać przez jamę ustną lub odbyt.
• Sigmoidoskopię, czyli badanie esicy i odbytnicy.
• Rektoskopię, czyli badanie odbytnicy.
• Endoskopową cholangiopankreatografię wsteczną (ECPW), czyli badanie dróg żółciowych i przewodu trzustkowego.

Przeczytaj: Układ pokarmowy – budowa, najważniejsze funkcje

Badania endoskopowe są także wykorzystywane w laryngologii. Wyróżniamy:

• Laryngoskopię, czyli badanie krtani.
• Videofiberoskopię, często stosowaną u małych dzieci w celu oceny przerostu trzeciego migdałka. Endoskop jest wprowadzany przez nos, badanie trwa kilka minut.
• Endoskopię jamy nosowej oraz endoskopowe zabiegi zatok obocznych nosa, wykonywane u pacjentów z przewlekłymi problemami z zatokami.

Do innych badań endoskopowych zaliczamy:

• Bronchoskopię – badanie endoskopem tchawicy i oskrzeli. Endoskop jest wprowadzany przez tchawicę do oskrzeli, dzięki czemu można je ocenić, a także pobrać wycinki tkanki lub wydzielinę do dalszych badań.
• Cystoskopię, czyli badanie układu moczowego. Endoskop wprowadza się przez cewkę moczową do pęcherza.
• Laparoskopię – badanie umożliwiające ocenę wnętrza jamy brzusznej. Endoskop wprowadza się do otrzewnej przez niewielkie nacięcie w powłokach brzusznych.
• Artroskopię, czyli wziernikowanie stawu. Tutaj również endoskop wprowadza się przez nacięcie w skórze.
• Histeroskopię, czyli badanie kanału szyjki macicy i jamy macicy.

Endoskopia kapsułkowa

Endoskopia kapsułkowa to badanie, które pozwala na ocenę jelita cienkiego na całej jego długości. Podczas badania lekarz nie wykorzystuje jednak klasycznego endoskopu, lecz używa specjalnej metalowej kapsułki z wbudowaną kamerą. Kapsułka przechodzi przez cały układ pokarmowy, wykonując zdjęcia – nawet do 50 tysięcy. Następnie jest wydalana wraz ze stolcem. Zdjęcia są przekazywane do komputera, gdzie ogląda i ocenia je lekarz. Badanie trwa 8 godzin, a jego wadą jest brak możliwości pobrania wycinków do dalszych badań.

Endoskopia igłowa

Endoskopię igłową wykonuje się w celu oceny struktur gałki ocznej, naczyń wieńcowych lub zastawek serca. W tym przypadku miniaturowa kamera jest przymocowana do cienkiej igły, którą nakłuwa się badany obszar.

Wskazania do wykonania endoskopii

Badania endoskopowe są różne, dlatego wskazania do ich wykonania zależą od rodzaju planowanej endoskopii. W przypadku dolegliwości związanych z układem pokarmowym będą to problemy z niedokrwistością, czarne, smoliste stolce, krwawe wymioty, podejrzenie celiakii lub innych chorób układu pokarmowego, takich jak wrzody żołądka i dwunastnicy, niedobór żelaza, krew utajona w kale, a także częste bóle brzucha, endometrioza w jelicie grubym, przewlekłe biegunki.

Wśród wskazań laryngologicznych do przeprowadzenia endoskopii znajdują się m.in. duszności, przewlekły kaszel, problemy z zatokami, przerost trzeciego migdałka u dzieci, odma na szyi, powiększenie węzłów chłonnych szyjnych, obrzęk szyi, uczucie ciała obcego w krtani lub nosie, podejrzenie polipów, zaburzenia głosu, bezgłos.

Decyzję o wykonaniu badania endoskopowego zawsze podejmuje lekarz na podstawie innych badań oraz objawów pacjenta.

Przygotowanie do badania endoskopowego

Ponieważ badań endoskopowych jest dużo, przygotowanie do badania zależy od planowanego zabiegu. Lekarz poinformuje pacjenta o niezbędnych przygotowaniach.

Przebieg badania endoskopowego

Ogólny schemat przeprowadzania badania endoskopowego obejmuje ułożenie pacjenta w odpowiedniej pozycji, podanie znieczulenia miejscowego (roztworu lidokainy) lub dożylnego, wprowadzenie endoskopu i wykonanie badania, przeprowadzenie koniecznych zabiegów (pobranie wycinka do badania, usunięcie polipów), wycofanie endoskopu i obserwację pacjenta po zabiegu.

Czy badanie endoskopowe boli?

Badanie endoskopowe może powodować dyskomfort. Jeśli jest wykonywane na NFZ, o podaniu znieczulenia ogólnego decyduje lekarz, natomiast w prywatnych ośrodkach pacjent może sam poprosić o takie znieczulenie. Na ogół stosuje się znieczulenie miejscowe z wykorzystaniem roztworu lidokainy.

Autor: Joanna Mazurek