Esica – co to jest? Choroby esicy
Esica jelita grubego, określana też mianem okrężnicy esowatej, jest końcowym odcinkiem jelita grubego, przebiegającym z lewej strony jamy brzusznej. Nazwa nawiązuje do charakterystycznego ułożenia, budzącego skojarzenie z literą S. To najbardziej kręty odcinek jelita grubego, narażony na występowanie wielu różnych chorób, takich jak skręt esicy, polipy i guzy esicy.
Jednym z najczęściej występujących chorób jelita grubego są uchyłki jelita grubego. Mogą one pojawić się w każdej części jelita grubego, ale przeważnie (w ponad 90% przypadków) występują właśnie w esicy. Przybierają postać cienkich, woreczkowatych uwypukleń błony śluzowej i podśluzowej na zewnątrz światła jelita. Są niewielkie, mają średnicę 5–10 mm. Może ich być kilka, kilkanaście lub kilkadziesiąt.
Uchyłki esicy – przyczyny
Uchyłki jelita grubego są zaliczane do chorób cywilizacyjnych. Występują w społeczeństwach krajów rozwiniętych, u osób dorosłych (przeważnie powyżej 50. roku życia), które przez lata stosowały dietę zawierającą niedostateczną ilość błonnika pokarmowego, czyli tzw. dietę ubogoresztkową. Zbyt mała ilość błonnika w diecie powoduje, że pokarm wypełnia jelito w niewystarczającym stopniu, co prowadzi do wzrostu ciśnienia wewnątrzjelitowego i wypchnięcia błony śluzowej jelita na zewnątrz w punktach najmniejszego oporu.
Pojawieniu się uchyłków w esicy mogą również sprzyjać choroby tkanki łącznej (takie jak zespół Marfana, zespół Ehlersa i Danlosa) oraz czynniki genetyczne.
Objawy uchyłków esicy
W większości przypadków uchyłki jelita grubego nie dają objawów i są wykrywane przypadkowo podczas badań diagnostycznych, np. kolonoskopii. Mówi się wtedy o uchyłkowatości bezobjawowej.
Objawy uchyłków jelita grubego występują tylko w 20–30% przypadków.
Zalicza się do nich:
- ból brzucha po lewej stronie, w dolnej części jamy brzusznej,
- zaparcia – same lub występujące naprzemienne z biegunkami,
- wzdęcia,
- przemijające zatrzymanie wypróżnień i gazów.
Objawową postać schorzenia nazywa się chorobą uchyłkową. Niepokojące objawy pojawiają się również w przypadku rozwoju powikłań.
Ostre zapalenie uchyłków i inne powikłania
Najczęstszym powikłaniem uchyłków esicy jest ostre zapalenie uchyłków; występuje ono u ok. 5% chorych z uchyłkowatością. W wyniku rozwoju stanu zapalnego u pacjenta pojawia się gorączka oraz bolesny guz w lewej dolnej części brzucha.
Inne, rzadziej występujące powikłania, to: ropień śródbrzuszny, przedziurawienie (perforacja) jelita grubego, niedrożność jelitowa, krwotok z uchyłku.
Leczenie uchyłków jelita grubego
W przypadku uchyłkowatości i niepowikłanej choroby uchyłkowej pobyt chorego w szpitalu nie jest konieczny. Ważne, by dbać o regularne wypróżnienia poprzez:
- stopniowe zwiększanie spożycia błonnika,
- przyjmowanie odpowiednio dużej ilości płynów,
- w razie potrzeby – stosowanie leków przeczyszczających zapisanych przez lekarza.
Znaczenie ma również regularne podejmowanie aktywności fizycznej, utrzymywanie prawidłowej masy ciała oraz zaprzestanie palenia tytoniu. Działania te zmniejszają ryzyko wystąpienia ostrego zapalenia uchyłków. W celu łagodzenia objawów choroby uchyłkowej można stosować leki o działaniu rozkurczowym oraz paracetamol.
Leczenie ma na celu zapobieganie powikłaniom oraz pojawianiu się nowych uchyłków w esicy. Nie prowadzi do cofnięcia się zmian, które już istnieją.
Uchyłki esicy – dieta
Jaką dietę stosować, by uniknąć choroby uchyłkowej i uchyłkowatości lub – jeśli uchyłki jelita już się pojawiły – zapobiec powikłaniom? Jadłospis powinien zawierać dużą ilość produktów bogatych w błonnik pokarmowy: owoców i warzyw, roślin strączkowych, płatków zbożowych, otrębów, pieczywa żytniego i razowego, gruboziarnistych kasz, brązowego ryżu, ciemnego makaronu. Należy jednocześnie pamiętać o odpowiednim nawadnianiu organizmu.
Bibliografia:
Gajewski P. (red.), Interna Szczeklika, Medycyna praktyczna, Kraków 2020, s. 1065–1067.
