Na czym polega cystoskopia?
Cystoskopia to endoskopowe badanie dróg moczowych. Polega na wprowadzeniu specjalnego wziernika – cystoskopu – przez cewkę moczową do pęcherza moczowego. Badanie jest wykonywane w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym. Przeprowadza się je zarówno u dorosłych kobiet i mężczyzn, jak i u dzieci (w przypadku małych pacjentów zwykle stosuje się znieczulenie ogólne).
Wskazania do cystoskopii
Badanie cystoskopowe umożliwia specjaliście obejrzenie cewki moczowej oraz pęcherza moczowego, a co za tym idzie – wykrycie zmian chorobowych tych okolic. Podczas cystoskopii można także pobrać wycinki do badania histopatologicznego.
Wskazania do wykonania cystoskopii to m.in. obecność krwi w moczu (krwiomocz), problemy z oddawaniem moczu (np. nietrzymanie moczu, bolesne oddawanie moczu) oraz częste, nawracające infekcje dróg moczowych. Badanie to wykonuje się również w przypadku podejrzenia wad wrodzonych i uszkodzeń układu moczowego, obecności ciał obcych w pęcherzu lub chorób takich jak:
- śródmiąższowe zapalenie pęcherza moczowego;,
- gruźlica układu moczowego,
- przetoka moczowa,
- kamica pęcherza moczowego,
- nowotwór pęcherza moczowego (lub naciek spowodowany rozwojem nowotworu w sąsiadującym narządzie).
Czy cystoskopia jest bezpieczna? Czy boli?
Cystoskopia to stosunkowo bezpieczne badanie, które istotnie przyspiesza diagnostykę różnych chorób układu moczowego. Jednocześnie należy mieć świadomość, że jest zabiegiem inwazyjnym, dlatego może wiązać się z powikłaniami.
Wiele osób zastanawia się też, czy cystoskopia jest bolesna. Badanie wykonuje się w znieczuleniu miejscowym lub ogólnym, dzięki czemu pacjent nie odczuwa bólu. W trakcie cystoskopii w znieczuleniu miejscowym osoba badana może jednak odczuwać niekomfortowe parcie na mocz.
Cystoskopia może być wykonywana również u kobiet w ciąży.
Przeciwwskazania do cystoskopii
Wśród przeciwwskazań do przeprowadzenia badania znajduje się się m.in.:
- ostre zapalenie pęcherza lub gruczołu krokowego,
- zwężenie cewki moczowej,
- istotne powiększenie gruczołu krokowego,
- uszkodzenie pęcherza moczowego w wyniku urazu.
Ważną informacją dla kobiet jest to, że cystoskopia nie powinna być wykonywana w trakcie miesiączki.
Przygotowanie do cystoskopii
Cystoskopia wykonywana w znieczuleniu miejscowym nie wymaga od pacjenta szczególnych przygotowań. W przypadku znieczulenia ogólnego trzeba pamiętać, aby na 6–8 godzin przed badaniem pozostać na czczo. Bezpośrednio przed cystoskopią należy skorzystać z toalety, aby opróżnić pęcherz.
Jeśli u pacjenta występuje problem z nawracającymi infekcjami dróg moczowych, lekarz może wcześniej zalecić przyjmowanie leków przeciwbakteryjnych.
Przebieg badania
Cystoskopia jest przeprowadzana przez lekarza urologa na sali zabiegowej i zwykle trwa od kilku do kilkunastu minut. Przeprowadza się ją w ramach tzw. chirurgii jednego dnia. Oznacza to, że po badaniu pacjent nie musi pozostawać w szpitalu, może tego samego dnia wrócić do domu.
Badanie odbywa się na fotelu, który przypomina fotel ginekologiczny. Pacjent przyjmuje pozycję półsiedzącą, nogi ma rozchylone, zgięte w kolanach i oparte na podpórkach. Do przeprowadzenia badania wykorzystuje się cystoskop, który występuje w dwóch postaciach – giętkiej lub sztywnej.
W cystoskopii ze znieczuleniem miejscowym cewkę moczową pokrywa się specjalnym żelem mającym działanie znieczulające oraz poślizgowe. Ujście cewki jest dezynfekowane; następnie wprowadza się do niej cystoskop. Pęcherz zostaje wypełniony wodą lub roztworem soli fizjologicznej – dzięki temu uzyskuje się lepszy obraz jego wnętrza. W trakcie badania lekarz może przy użyciu kleszczyków pobrać wycinki podejrzanych zmian do badania histopatologicznego.
W przypadku cystoskopii wykonywanej w znieczuleniu ogólnym pacjentowi jest podawany dożylnie środek znieczulający, który usypia go na czas badania. Po wybudzeniu pacjent pozostaje przez kilka godzin pod obserwacją.
Wyniki cystoskopii są omawiane przez lekarza zaraz po badaniu lub podczas wizyty kontrolnej.
Powikłania po cystoskopii
Po badaniu u pacjenta mogą pojawić się następujące objawy:
- dyskomfort w czasie oddawania moczu,
- pieczenie w okolicy cewki moczowej,
- uczucie parcia na pęcherz,
- łagodny krwiomocz.
Dolegliwości te nie są powodem do niepokoju, powinny ustąpić samoistnie w ciągu 1–2 dni po badaniu. Specjaliści zalecają, aby w tym czasie przyjmować więcej płynów niż zazwyczaj. W przypadku wystąpienia gorączki, bólu brzucha, bólu w odcinku lędźwiowym, skrzepów krwi w moczu lub zatrzymania moczu należy pilnie zgłosić się do lekarza.
Zdarza się, że na skutek cystoskopii dochodzi do zakażenia dróg moczowych – w takiej sytuacji stosuje się antybiotykoterapię. Rzadszym powikłaniem badania jest uszkodzenie ściany cewki moczowej czy perforacja ściany pęcherza moczowego.
Cena cystoskopii
Cystoskopia jest badaniem refundowanym przez NFZ, na które lekarz może wystawić skierowanie. Ile kosztuje cystoskopia wykonywana prywatnie? Wszystko zależy od tego, gdzie ma być przeprowadzona (miasto, placówka). Cena cystoskopii może wahać się od 150 zł do nawet 3500 zł. Zwykle jednak koszt badania oscyluje w granicach 400–700 zł.
