Etiologia chorób wirusowych
Za rozwój wszystkich chorób wirusowych odpowiadają niewielkie drobnoustroje niemające zdolności samodzielnego namnażania. Wirusów nie zalicza się nawet do żywych organizmów, ponieważ nie zachodzą u nich procesy metaboliczne, nie mają one organelli ani struktury komórkowej. W ich budowie można właściwie wyróżnić tylko materiał genetyczny (DNA lub RNA) i białkowy kapsyd, który go otacza. Pomimo nieskomplikowanej budowy wirusy przyczyniają się do wielu niekiedy bardzo groźnych infekcji mogących zakończyć się śmiercią.Ponieważ wirusy nie mogą namnażać się samodzielnie, potrzebują innych organizmów, a zakażenia stanowią warunek ich rozwoju. Wirusy wnikają do komórek innych organizmów i – wykorzystując ich potencjał oraz kontrolując ich procesy metaboliczne – zaczynają się namnażać.
Zakażenie może, ale nie musi doprowadzić do rozwoju choroby wirusowej u gospodarza. Wyróżnia się trzy główne postacie zakażeń wirusowych:
- zakażenia produktywne – szybko dają objawy i po wyleczeniu nie pozostają w komórkach organizmu (grypa, świnka, różyczka);
- zakażenia przetrwałe – nawet po wyleczeniu objawów choroby wirus pozostaje w komórkach i wykazuje zakaźność (ospa i półpasiec);
- zakażenie utajone – w infekcji pierwotnej namnażanie zostaje zahamowane, a przy sprzyjających warunkach (np. spadek odporności) następuje dalszy ciąg replikacji i rozwijają się objawy (np. opryszczka).
Jakie są choroby wirusowe – przykłady
Aby wirus mógł wniknąć do komórki, musi do niej pasować. Na jego otoczce znajduje się określony receptor, który pozwala mu przyczepić się do kompatybilnego białka na komórce gospodarza. Ze względu na ten mechanizm choroby wirusowe możemy podzielić na choroby układu oddechowego, pokarmowego, nerwowego, choroby skóry itd.Układ oddechowy
Wirusowe choroby układu oddechowego stanowią dużą grupę infekcji o zróżnicowanych objawach i nasileniu. Od zwykłego kataru, powszechnych przeziębień, grypy, aż do zakażeń dolnych dróg oddechowych czy COVID-19.Infekcje układu oddechowego wywołuje ponad 200 typów wirusów, przede wszystkim rhinowirusy, adenowirusy, enterowirusy, wirusy grypy, paragrypy i koronawirusy. Szerzą się one drogą kropelkową zarówno przez kontakt bezpośredni (aerozol wydalany przez chorego, kontakt z wydzielinami zawierającymi wirusa), jak i pośredni (aerozol utrzymujący się w powietrzu). Na ogół choroby wywoływane przez wirusy oddechowe mają łagodny przebieg i nie stanowią zagrożenia dla życia człowieka. Wśród objawów najczęściej występują:
- katar;
- osłabienie;
- gorączka (zwykle do 38,5 stopni Celsjusza) lub stan podgorączkowy;
- chrypka i/lub kaszel;
- ból głowy;
- bóle mięśniowo-stawowe.
Układ pokarmowy
Wirusowe choroby układu pokarmowego mogą mieć różny przebieg i nasilenie, a ich główne objawy to bóle brzucha, biegunka, wymioty i gorączka. Wirusami odpowiedzialnymi za ten rodzaj infekcji są przede wszystkim rotawirusy, adenowirusy, norowirusy i sapowirusy. Do rozwoju infekcji dochodzi najczęściej przez kontakt bezpośredni z chorym, zanieczyszczoną żywność lub nieprzestrzeganie zasad higieny rąk.Skóra
Choroby wirusowe skóry powstają w wyniku namnażania się konkretnego wirusa w komórkach skóry. Do zakażenia dochodzi najczęściej przez bezpośredni kontakt fizyczny. Do skórnych chorób wirusowych należą:- opryszczka zwykła;
- brodawki wirusowe;
- mięczak zakaźny.
Najpoważniejsze choroby wirusowe to:
- wirusowe zapalenie mózgu;
- zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych;
- zapalenie wątroby typu B i C;
- wścieklizna;
- poliomyelitis;
- gorączka krwotoczna Ebola;
- HIV;
- cytomegalia – w odniesieniu do zakażeń wewnątrzmacicznych płodów.
Leczenie chorób wirusowych
W większości chorób wirusowych stosuje się leczenie objawowe. Na rynku jest niewiele skutecznych leków antywirusowych i prawie wszystkie są wydawane na receptę. Co istotne, większość chorób wirusowych wymaga wczesnego włączenia leczenia (zwykle do 48 godzin), więc opóźnione zgłoszenie się do lekarza pozostawia jedynie możliwość leczenia objawów.Ponieważ choroby wirusowe mogą doprowadzić do powikłań, wymagają obserwacji, a w razie nieustępowania lub nasilenia objawów zalecana jest wizyta u specjalisty. Czasami konieczne może okazać się rozpoczęcie antybiotykoterapii (jeśli lekarz potwierdzi nadkażenie bakteryjne).
Niektóre infekcje wirusowe (szczególnie choroby wirusowe u dzieci i osób starszych) mogą mieć gwałtowny przebieg i wymagać szybkiej interwencji lekarskiej, a często również hospitalizacji.
Autor: Redakcja
