Choroba autoimmunologiczna – co to jest?
Prawidłowo działający układ odpornościowy rozpoznaje intruzów takich jak wirusy czy bakterie i je eliminuje. U osób zmagających się z chorobą autoimmunologicznych dochodzi do zaburzeń w zakresie jego funkcjonowania. Układ immunologiczny traci zdolność rozróżniania antygenów „swoich” i „obcych”, przez co, zamiast zwalczać tylko te nieznane, niszczy własne tkanki.
Choroby autoimmunologiczne atakują poszczególne narządy lub całe układy i mają przewlekły przebieg. Cechą charakterystyczną takich schorzeń są okresy zaostrzeń i remisji.
Przyczyny chorób autoimmunologicznych
Czy choroby autoimmunologiczne są dziedziczne? Okazuje się, że jedną z głównych ich przyczyn są właśnie czynniki genetyczne. Nie oznacza to jednak, że każda choroba autoimmunologiczna będzie przekazywana z pokolenia na pokolenie, choć oczywiście może tak być. Znaczenie jednak mają tutaj dodatkowe mechanizmy, w tym m.in. czynniki środowiskowe, np. przewlekły stres, przyjmowanie niektórych leków, zanieczyszczenie środowiska czy zbyt higieniczny tryb życia. Do uaktywnienia chorób najczęściej dochodzi u osób z predyspozycjami genetycznymi.
Choroby autoimmunologiczne – objawy
Grupa chorób autoimmunologicznych jest bardzo zróżnicowana, dlatego trudno jest jednoznacznie wskazać ich objawy. Wszystko tak naprawdę zależy od konkretnej jednostki chorobowej. Naszą uwagę na pewno powinny zwrócić wszelkie nietypowe reakcje organizmu, odstępstwa od tzw. normy. Wśród objawów niektórych chorób autoimmunologicznych wymienia się np. zmiany w wyglądzie skóry, wahania wagi niezwiązane z dietą, bóle stawowe niewiadomego pochodzenia, zwiększone pragnienie czy przewlekłe zmęczenie. Po zaobserwowaniu u siebie takich objawów należy zasięgnąć konsultacji z lekarzem.
Choroby autoimmunologiczne – rodzaje. Lista chorób
Nie sposób wymienić tutaj wszystkie choroby autoimmunologiczne, ponieważ ich lista jest długa. Znajdują się na niej przede wszystkim takie schorzenia jak:
- reumatoidalne zapalenie stawów (RZS) – atakuje stawy, niekiedy też inne narządy,
- łuszczycowe zapalenie stawów (ŁZS) – zajmuje stawy i skórę, z czasem zajmuje inne partie ciała, np. serce, oczy,
- twardzina układowa – choroba skóry i tkanki łącznej, prowadzi do postępującego włóknienia skóry i narządów wewnętrznych,
- toczeń rumieniowaty – atakuje tkankę łączną, uszkadza stawy, nerki i skórę,
- niedokrwistość (anemia) Addisona i Biermera – choroba krwi, powoduje m.in. objawy neurologiczne oraz problemy żołądkowe,
- zespół Sjögrena – atakuje błony śluzowe, kanały łzowe i gruczoły ślinowe, niekiedy także inne narządy, np. nerki, wątrobę czy płuca.
Choroby autoimmunologiczne – rodzaje
Istnieje także grupa chorób autoimmunologicznych, które są skierowane przeciwko określonym narządom. Należą do niej m.in.:
- choroby autoimmunologiczne skóry – łuszczyca, bielactwo, łysienie plackowate,
- choroby autoimmunologiczne tarczycy – choroba Hashimoto, choroba Gravesa-basedowa,
- choroby autoimmunologiczne jelit – choroba Leśniowskiego-crohna, wrzodziejące zapalenie jelita grubego,
- choroby autoimmunologiczne o podłożu neurologicznym – stwardnienie rozsiane,
- choroby autoimmunologiczne trzustki – cukrzyca typu 1 (insulinozależna),
- choroby autoimmunologiczne nadnerczy – choroba Addisona.
Diagnostyka chorób autoimmunologicznych
W diagnostyce chorób autoimmunologicznych zastosowanie znajduje badanie przeciwciał przeciwjądrowych (test ANA), a także przeciwciał charakterystycznych dla konkretnej jednostki chorobowej. W przypadku testu ANA zazwyczaj najpierw wykonuje się testy jakościowe. Jeśli potwierdzą obecność przeciwciał, to później określa się ich rodzaj. Lekarz dodatkowo może zlecić wykonanie ogólnego badania krwi, badań obrazowych czy przeprowadzić biopsję.
Choroby autoimmunologiczne – leczenie
Jak pokonać choroby autoimmunologiczne? Niestety całkowite wyleczenie w ich przypadku nie jest możliwe. Mimo wszystko leczenie jest konieczne, aby zatrzymać postęp choroby i złagodzić objawy.
Leczenie chorób autoimmunologicznych powinno być ukierunkowane na rodzaj schorzenia. W zależności od choroby stosuje się przede wszystkim leki przeciwbólowe i przeciwzapalne, leki immunosupresyjne czy sterydy.
Zahamować nadmierną reakcję układu odpornościowego może leczenie biologiczne. W chorobach związanych z układem ruchu stosuje się fizjoterapię i fizykoterapię. Z kolei u pacjentów ze stwierdzonym niedoborem określonych substancji, np. hormonów tarczycy przy niedoczynności tego narządu, wdraża się leczenie uzupełniające.
Autor: Redakcja
