Szczepienie na grypę 2023/2024 – refundacja i ceny. Kiedy się zaszczepić? 

Grypa – co to za choroba?

Grypa to infekcja górnych dróg oddechowych – wywoływana jest przez wirusa grypy przenoszonego drogą kropelkową. Do zarażenia się grypą może dojść poprzez kontakt z wydzieliną osób zakażonych (np. w trakcie kaszlu, kichania, mówienia). Aby uniknąć zachorowania, należy także dbać o higienę i często myć ręce – kontakt ze skażonymi przedmiotami lub powierzchniami (np. klamki, włączniki światła) zwiększa ryzyko infekcji.  

Objawy grypy to m.in. wysoka gorączka, kaszel, dreszcze, bóle mięśni i stawów.  

Grypa – choroba sezonowa

Do zakażenia grypą najczęściej dochodzi w okresie jesienno-zimowym (najwięcej przypadków infekcji występuje między styczniem a marcem), choć sezon zachorowań trwa dłużej – od października do maja. Grypa to choroba sezonowa – może to wynikać z wielu czynników, takich jak: 

• warunki atmosferyczne – niskie temperatury oraz obniżona wilgotność powietrza mogą osłabiać układ odpornościowy i zwiększać ryzyko infekcji,
• mniejsza ilość światła słonecznego – krótsza ekspozycja na światło słoneczne zimą, może wpływać na obniżoną produkcję witaminy D, która odpowiada za naturalną odporność organizmu,
• przebywanie w zatłoczonych miejscach – zimą i jesienią łatwo zarazić się grypą np. podczas świątecznych zakupów – tłok i brak zachowania odpowiedniego dystansu sprzyja rozprzestrzenianiu infekcji,
• przebywanie w zamkniętych pomieszczeniach – zimą powietrze wewnątrz budynków jest suche w wyniku ogrzewania – dzięki temu wirus łatwo przenosi się drogą kropelkową. Dodatkowo spędzanie czasu na małej przestrzeni z osobami zakażonymi zwiększa ryzyko zachorowania.  

Szczepienie na grypę – korzyści

Każdego roku na grypę choruje około kilku milionów osób. Szczepienie pozwala ograniczyć rozprzestrzenianie drobnoustrojów i lepiej kontrolować sytuację epidemiologiczną. Promowanie profilaktyki przeciw grypie w postaci szczepień, przekłada się na zmniejszenie kosztów społecznych związanych z leczeniem grypy i jej powikłań. 

Grypa to choroba, która może przebiegać łagodnie – objawy nie są wówczas mocno nasilone. Leczenie w takich przypadkach polega głównie na odpoczynku oraz przyjmowaniu leków działających na symptomy infekcji (gorączka, kaszel, katar).  

U niektórych pacjentów grypa może powodować groźne dla zdrowia powikłania. Szczepienie pozwala:  

• zabezpieczyć się przed infekcją, 
• zmniejszyć ryzyko wystąpienia poważnych objawów i komplikacji związanych z chorobą.  

Skuteczność szczepionki na grypę różni się w zależności od szczepów wirusa i preparatu dostępnego w danym sezonie grypowym. Szczepionki mogą pomóc zmniejszyć skalę zachorowań – zapobiegają zakażeniom u ok. 40-70% osób po 65. roku życia. 

Czytaj także: Powikłania po grypie – jak rozpoznać? Najczęstsze powikłania po grypie

Szczepienie na grypę – wskazania

Szczepienie na grypę może przyjąć każdy, o ile nie ma przeciwwskazań lekarskich. Szczepionka jest szczególnie wskazana, gdy pacjent narażony jest na ciężki przebieg infekcji (czyli należy do jednej z tzw. grup ryzyka). Na grypę powinny zaszczepić się przede wszystkim: 

• osoby po transplantacji organów, 
• osoby z osłabionym układem odpornościowym, 
• pacjenci chorujący przewlekle, 
• osoby po 65 roku życia, 
• kobiety w ciąży lub przygotowujące się do zajścia w ciążę, 
• dzieci po ukończeniu 6 miesiąca życia, 
• osoby przebywające w domach spokojnej starości, 
• podopieczni placówek zapewniających całodobową opiekę (osoby niepełnosprawne, pacjenci hospicjów). 

Dodatkowo szczepienie na grypę rekomendowane jest dla osób pracujących w zawodach wymagających częstego kontaktu z innymi ludźmi (np. pracownicy szkół, personel medyczny). 

Uwaga! Wirus grypy mutuje szybko – zwłaszcza typ A odpowiedzialny za zachorowania sezonowe. Dlatego nie wystarczy zaszczepić się przeciw grypie raz – każdego roku opracowywana jest szczepionka o nowym składzie, która ma zadanie wytworzyć odporność na konkretny szczep wirusa. 

Pamiętaj, że ze szczepień na grypę w określonych warunkach możesz korzystać w ramach POZ na NFZ.

Czytaj także: Szczepienia przeciwko grypie – fakty i mity

Jaka szczepionka na grypę w sezonie 2023/2024?

Szczepionki na grypę dostępne w sezonie 2023/2024 różnią się sposobem podania oraz składem np. zawierają inne zestawy substancji pomocniczych, co może być szczególnie ważne przy alergiach. Jeśli rozważasz szczepienie, możesz wybrać jeden z następujących preparatów: 

• Influvac Tetra – szczepionka na grypę inaktywowana¹, sposób podania: wstrzyknięcie; 
• Vaxigrip Tetra – szczepionka na grypę inaktywowana, sposób podania: wstrzyknięcie; 
• Fluenz Tetra – szczepionka na grypę żywa², sposób podania: donosowe; 
• Efluelda – szczepionka na grypę inaktywowana, sposób podania: wstrzyknięcie; zawiera zwiększoną ilość antygenów, aby lepiej chronić przed zachorowaniem. Stosowanie wskazane u osób w wieku 60 lat lub starszych. 

¹Szczepionki inaktywowane (zabite) – zawierają białka, polisacharydy, toksoidy lub lizaty drobnoustrojów

²Szczepionka żywa – zawiera żywe drobnoustroje pozbawione właściwości chorobotwórczych

Szczepionka na grypę 2023/2024 – refundacja

W sezonie 2023/2024 obowiązują nowe przepisy dotyczące refundacji szczepień przeciw grypie. 

Szczepienie na grypę preparatami Influvac Tetra i Vaxigrip Tetra dostępne jest bezpłatnie dla: 

• dzieci do lat 18,  
• kobiet w ciąży,  
• osób w wieku 65 lat i powyżej. 

Refundacja szczepień na grypę 2023/2024 – ważne informacje: 

• Narodowy Fundusz Zdrowia pokrywa 50 % kosztów szczepienia osób dorosłych między 18 a 64 rokiem życia – szczepionki, które znalazły się na liście leków refundowanych to Influvac Tetra i Vaxigrip Tetra,
• refundacja szczepionki na grypę dla dzieci obowiązuje od 6 miesiąca życia w przypadku preparatów Influvac Tetra i Vaxigrip Tetra. Szczepionka donosowa Fluenz Tetra stosowana jest u dzieci po ukończeniu 24 miesiąca życia,
• podstawą refundacji szczepień na grypę, poza wymienionymi warunkami, jest aktualne ubezpieczenie zdrowotne. 

Czytaj także: Pierwsze szczepienie, bolesny zastrzyk – jak przygotować dziecko?

Kiedy wykonać szczepienie na grypę?

Szczepionki na grypę działają na szczep wirusa, który wywołuje infekcję w danym sezonie grypowym.  

Oznacza to, że szczepienia przeciw grypie należy powtarzać cyklicznie, tak aby zabezpieczyć się przed mutacjami wirusa pojawiającymi się wraz z nadejściem kolejnego szczytu zachorowań. Osoby zaszczepione w poprzednim sezonie, powinny przyjąć nową szczepionkę tuż przed jesienno-zimową falą infekcji.  

Kiedy najlepiej wykonać szczepienie na grypę? Największa liczba zachorowań przypada zwykle między grudniem a marcem – warto zaplanować szczepienie w taki sposób, aby uzyskać ochronę przed wirusem w tym czasie. Pamiętaj, że od momentu podania szczepionki na grypę, do rozwinięcia się pełnej odporności mija zwykle ok. 2-3 tygodni. 

Ważne! Jeśli nie zdążysz przyjąć szczepionki przed wzrostem aktywności wirusa jesienią i zimą, wciąż możesz się zaszczepić w późniejszym terminie. Szczepienie można wykonać tak długo, jak dostępna jest aktualna szczepionka w sezonie grypowym. 

Czytaj także: Grypa, COVID-19 i RSV – jak rozróżnić infekcję? Po czym rozpoznać grypę, a po czym COVID-19 lub RSV?

Szczepionka na grypę 2023/2024 – cena

Szczepionki na grypę dla osób z grup ryzyka (kobiet w ciąży, dzieci, osób powyżej 65 roku życia) dostępne są bezpłatnie. Dla dorosłych w wieku 18-64 lat obowiązuje częściowa refundacja – pacjent, musi zapłacić 50 % ceny leku. Koszt szczepionki na grypę po refundacji wynosi: 

• Szczepionka Vaxigrip Tetra – 26,80 zł, 
• Szczepionka Influvac Tetra – 26,35 zł. 

Szczepionka na grypę 2023/2024 – recepta

Aby skorzystać z refundacji, konieczna jest recepta na zakup szczepionki wystawiona przez lekarza –zasada obejmuje wszystkie przypadki finansowania szczepienia przez NFZ. Oznacza to, że receptę powinni posiadać zarówno pacjenci otrzymujący pełną refundację, jak i osoby, które uprawnione są tylko do częściowego pokrycia kosztów leku (dorośli w przedziale wiekowym 18-64 lata). 

Dodatkowo na recepcie powinien znaleźć się odpowiedni kod uprawniający do bezpłatnego szczepienia: 

• kod C – dotyczy refundacji szczepienia na grypę dla kobiet w ciąży; 
• kod DZ – w taki sposób oznaczona jest recepta na szczepionkę dla dzieci; 
• kod S – bezpłatna szczepionka na grypę dla dorosłych od 65 roku życia. 

Uwaga! Receptę może wystawić także farmaceuta, jednak w takiej sytuacji pacjent wykonuje szczepienie odpłatnie (recepta od lekarza to warunek niezbędny do uzyskania refundacji). 

Autor: Katarzyna Górska