Wielu pacjentów, niezależnie od wieku, obawia się szczepień ze względu ból, który może się pojawić podczas wstrzyknięcia. Na podstawie dostępnych danych naukowych opracowano zasady postępowania, które mają na celu zmniejszenie dyskomfortu, stresu i bólu podczas szczepień.
Wytyczne dla wszystkich grup wiekowych opracował zespół HELPinKids&Adults (Help Eliminate Pain in Kids and Adults). Zalecenia dotyczą postępowania przed wizytą szczepienną, w trakcie wizyty i w momencie wykonywania szczepienia.
Bolesny zastrzyk – jak zminimalizować ból?
Dzieciom podczas szczepienia w gabinecie powinni towarzyszyć rodzice. Obecność bliskiej osoby zmniejsza dyskomfort i daje poczucie bezpieczeństwa. Dzieci często odczytują emocje rodziców, dlatego opiekunowie powinni zachować spokój, nie okazywać zdenerwowania.
Ze starszym dzieckiem warto porozmawiać i przygotować je na wizytę szczepienną. Dziecko powinno wiedzieć, że zastrzyk może zaboleć, jednak jest on wykonywany dla jego zdrowia. Bardzo ważne jest także poinformowanie dziecka o zbliżającym się zabiegu.
Jak przygotować dziecko do szczepienia?
Zgodnie z zaleceniami ból związany ze szczepieniem można zmniejszać, stosując metody fizyczne, psychologiczne oraz farmakologiczne.
Do metod fizycznych zalicza się karmienie piersią dziecka do 2. roku życia podczas wykonywania szczepienia. Karmienie piersią może złagodzić stres i dyskomfort dziecka, jest też odwróceniem uwagi malucha. Dziecku można także podać smoczek lub roztwór o słodkim smaku (roztwór sacharozy lub glukozy). Zaleca się, by dziecko trzymać na rękach przed, w trakcie oraz po szczepieniu. Starsze dziecko (powyżej 3. roku życia) powinno otrzymywać szczepionkę w pozycji siedzącej wyprostowanej. Siedzenie prosto daje poczucie kontroli. Dziecko może siedzieć na kolanach rodziców.
Metodą psychologiczną zalecaną w celu zmniejszenia odczuwania bólu u dzieci jest odwracanie ich uwagi. Dziecko można zainteresować ulubioną zabawką lub poczytać mu książeczkę. Starsze dziecko można zająć rozmową bądź muzyką.
Plastry znieczulające i kremy na receptę
Do metod farmakologicznych zmniejszających odczuwanie bólu podczas szczepienia są zaliczane leki miejscowo znieczulające. Produkty znieczulające miejscowo są dostępne w formie plastrów i kremów na receptę lub bez recepty. Zawierają w swoim składzie lidokainę i prylokainę.
Leki znieczulające miejscowo należy zaaplikować na skórę 20-60 minut przed wykonaniem iniekcji. Zastosowanie środka znieczulającego należy wcześniej omówić z lekarzem lub pielęgniarką, gdyż leki te aplikuje się bezpośrednio w miejscu wstrzyknięcia.
Co robić w momencie szczepienia?
U wszystkich pacjentów, niezależnie od wieku, wskazane jest unikanie aspiracji podczas domięśniowego wstrzykiwania szczepionek. Aspiracja może zwiększyć ból. W momencie wstrzykiwania szczepionek aspiracja nie jest konieczna, gdyż w miejscu podania zazwyczaj nie przebiegają duże naczynia krwionośne.
Jeżeli na jednej wizycie szczepiennej zaplanowane jest podanie większej liczby szczepionek, bardzo ważna jest ich kolejność. Podawanie szczepionek należy rozpocząć od tych mniej bolesnych. Wstrzyknięcie wykonane jako ostatnie powinno być tym stosunkowo najbardziej bolesnym.
A jak to wygląda w praktyce?
Bólu związanego ze szczepieniem mogą obawiać się osoby w każdym wieku. Konieczność wykonania zastrzyku budzi większe obawy, stres i dyskomfort u dzieci, które jeszcze nie są świadome, dlaczego muszą zostać ukłute igłą.
Żadne z opisanych zaleceń nie uśmierzy całkowicie bólu, może go jednak skutecznie zmniejszyć. W uzasadnionych sytuacjach można zastosować kilka metod zmniejszających odczucia bólowe jednocześnie. Warto podkreślić, że większość opisanych metod nie generuje kosztów lub generowane przez nie koszty są niewielkie.
Autor: Redakcja
