Co to jest łupież pstry?
Łupież pstry (Pityriasis versicolor) to łagodna i przewlekła choroba skóry, która jest spowodowana infekcją grzybami drożdżopodobnymi Malassezia spp. Klinicznie manifestuje się poprzez obecność okrągłych plam, na których skóra złuszcza się, przyjmując jasnobrunatny kolor lub powodując odbarwienia. W trakcie rozwoju choroby obserwuje się szybki wzrost grzybów na powierzchni skóry oraz zmianę z formy drożdżopodobnej na formę strzępkową. Te grzyby są naturalnym elementem mikroflory skóry ludzkiej i żywią się naskórkiem i łojem.
Kiedy pojawiają się sprzyjające warunki, takie jak nadmierne przetłuszczanie się skóry i nadmierna potliwość, drożdżaki namnażają się i bardziej kolonizują skórę, co prowadzi do charakterystycznych objawów łupieżu pstrym. Dlatego łupież pstry częściej występuje u młodych dorosłych (ze względu na zwiększoną aktywność gruczołów łojowych i potliwość) oraz u mieszkańców tropików. Można również zarazić się łupieżem pstrym na przykład na basenie lub w salonie kosmetycznym. Jednak ryzyko zakażenia tym rodzajem grzybicy jest znacznie niższe niż w przypadku grzybicy stóp lub paznokci.
Nie wykazano jasnego związku między łupieżem pstrym a innymi chorobami, takimi jak AIDS, ale zauważono, że częściej występuje u pacjentów, którzy cierpią na idiopatyczną lub jatrogenną formę zespołu Cushinga.
Łupież pstry – objawy. Jak wygląda łupież pstry?
Na początku choroby pojawiają się dobrze widoczne plamy o czerwonawo-brunatnym kolorze, które delikatnie się łuszczą. Te plamy mają tendencję do łączenia się i tworzenia większych obszarów przebarwień lub odbarwień na skórze, przy minimalnym uczuciu świądu widoczne na zdjęciach.
Najczęściej występują one:
- w górnych partiach ciała,
- na szyi,
- na brzuchu.
Znacznie rzadziej zmiany pojawiają się w okolicach:
- pach,
- pachwin,
- ud,
- okolicach intymnych,
- na przedramionach,
- na grzbietach rąk.
Wydaje się, że są to nietypowe przypadki łupieżu pstrego, związane z obecnością owalnych drożdży, które można zobaczyć w bezpośrednich badaniach mykologicznych.
Objawy łupieżu pstrego – co je zaostrza?
Łupież pstry jest przewlekły i u niektórych pacjentów zmiany mogą pojawiać się bardzo szybko i nie reagować dobrze na leczenie. W niektórych opornych przypadkach identyfikuje się obecność bakterii Malassezia japonica.
Wysoka temperatura i duża wilgotność powietrza, takie jak w klimacie tropikalnym, mogą sprzyjać pogorszeniu objawów. W krajach o umiarkowanym klimacie, zachorowania często wzmagają się w okresie letnim.
Dodatkowo, istnieje kilka innych czynników, które mogą nasilać objawy tej choroby:
- wysoka aktywność gruczołów łojowych, co bardziej dotyczy osób o przetłuszczającej się skórze oraz w okresach zmian hormonalnych, które stymulują pracę tych gruczołów,
- ·nadmierna potliwość,
- osłabienie układu odpornościowego oraz niedożywienie,
- dieta uboga w witaminy, zwłaszcza witaminy A, E i z grupy B, cynk i selen, a jednocześnie bogata w węglowodany proste i tłuszcze. Taki rodzaj diety sprzyja rozwojowi grzybów,
- długotrwałe stosowanie antybiotyków,
- użycie kortykosteroidów i leków immunosupresyjnych,
- stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych,
- niewłaściwa higiena osobista,
- otyłość, która może prowadzić do intensywnego pocenia się, a fałdy skóry stwarzają idealne warunki do namnażania się drożdżaków.
Diagnostyka łupieżu pstrego
Identyfikacja tego schorzenia polega na obserwacji ceglastego świecenia podczas zastosowania lampy Wooda. Kluczową metodą jest badanie bezpośrednie mykologiczne, podczas którego identyfikuje się obecność grzybów podobnych do drożdży.
Łupież pstry – leczenie
Leczeniem pierwszego wyboru jest stosowanie leków przeciwgrzybiczych bezpośrednio na skórę lub obszar dotknięty infekcją grzybiczą. Szczególnie skuteczne okazują się preparaty z grupy azoli, które zazwyczaj stosuje się przez okres 2–3 tygodni.
Szampon na łupież pstry
Ponieważ infekcje grzybicze często obejmują duże powierzchnie skóry, popularnym rozwiązaniem w praktyce medycznej jest używanie szamponu zawierającego ketokonazol. Ten szampon nakłada się na ciało oraz owłosioną skórę głowy i spłukuje po kilku minutach, około 5 minut po aplikacji. Takie leczenie trwa przez 5 dni. Następnie można kontynuować je, aplikując szampon raz w tygodniu przez kilka miesięcy. Dodatkowo, proponuje się regularne używanie szamponów przeciwgrzybiczych, ponieważ owłosiona skóra głowy może być miejscem, gdzie grzyby nadal się utrzymują. Przykładowo, można używać szamponu z cyklopiroksem 3 razy w tygodniu przez miesiąc. Później 2 razy w miesiącu stosować jako profilaktykę lub leczenie zachowawcze.
Co na łupież pstry? Leki i maści
Badania także potwierdzają skuteczność kremu zawierającego 1% terbinafiny. Oprócz tego dostępne są preparaty zawierające cyklopiroks lub amorolfinę, które także można stosować w leczeniu tego schorzenia.
W przypadku nawracających lub rozległych zmian, zaleca się również rozważenie doustnego przyjmowania itrakonazolu w dawce 100 mg dziennie przez 14 dni lub flukonazolu w dawce 100 mg dziennie przez dwa tygodnie – koniecznie na podstawie zaleceń lekarskich.
Warto jednak mieć świadomość, że pełna normalizacja pigmentacji skóry (czyli zmniejszenie przebarwień i odbarwień) może zajmować kilka miesięcy od zakończenia leczenia.
Należy pamiętać, że przy schorzeniu, jakim jest łupież pstry, należy dbać o higienę nie tylko ciała. Ważna jest także higiena rzeczy osobistych, takich jak bielizna i pościel (należy je prać w wysokiej temperaturze). Im szybciej rozpoczniesz leczenie, tym lepiej. Dlatego, gdy zauważysz jakiekolwiek niepokojące zmiany na skórze, nie odkładaj wizyty u dermatologa. Rozpoznanie łupieżu pstrego nie stanowi dla niego problemu, a zalecona terapia przyniesie szybsze i skuteczniejsze rezultaty.
