​Wirusowe zapalenie wątroby – objawy, szczepionka, leczenie. Czym jest WZW?

Choć to wirusy zapalenia wątroby typu B oraz C powodują najcięższe, zagrażające życiu choroby, nie są jedynymi w swojej rodzinie. Wśród wirusów hepatotropowych wyróżnia się typy A, B, C, D i E oraz wciąż badany pod kątem wpływu na ludzki organizm typ G.

Wirusowe zapalenie wątroby – rodzaje wirusów

• wirus zapalenia wątroby typu A (WZW A; ang. Hepatitis A Virus, oficjalna nazwa Hepatowirus A) – wywołuje wirusowe zapalenie wątroby A (tzw. żółtaczka pokarmowa);
• wirus zapalenia wątroby typu B (WZW B; ang. hepatitis B virus, HBV)– wywołuje wirusowe zapalenie wątroby B; niezależnie od szczepu wirusa (istnieją cztery: ayw, adw, ayr, adr) objawy zakażenia są takie same;
• wirus zapalenia wątroby typu C (WZW C; ang. hepatitis C virus, HCV) – wywołuje wirusowe zapalenie wątroby C; powikłaniem zakażenia HCV może być m.in. pozapalna marskość wątroby i pierwotny rak wątroby, czyli rak wątrobowokomórkowy;
• wirus zapalenia wątroby typu D (WZW D; HDV; ang. Hepatitis D Virus) – wywołuje wirusowe zapalenie wątroby D; warto wiedzieć, że wirus ten ulega namnożeniu w przypadku zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, dlatego szczepionka przeciw wirusowi zapalenia wątroby typu B chroni również przed HDV;
• wirus zapalenia wątroby typu E (ang. hepatitis E virus, HEV)– wywołuje wirusowe zapalenie wątroby E; występuje przede wszystkim w Azji oraz w Afryce Północno-wschodniej;
• wirus zapalenia wątroby typu G – wywołuje wirusowe zapalenie wątroby typu G (aktualne nazwy wirusa: wirus GB-c, GBV-c).

Aż jedna trzecia populacji zarażona jest wirusem zapalenia wątroby typu B (HBV). To ponad 2 mld ludzi! Co ważniejsze, aż 350 mln osób cierpi na przewlekłą odmianę zapalenia wątroby typu B, a blisko milion chorych rocznie umiera w wyniku spowodowanych przez nią szkód.

HVB, podobnie jak HIV (który jest od niego do 100 razy mniej zakaźny), przez lata może nie dawać żadnych objawów – szacuje się, że co trzecia zarażona osoba nie jest tego świadoma. Tymczasem łącznie z wirusem zapalenia wątroby typu C (HCV) odpowiadają za blisko 80 proc. wszystkich pierwotnych złośliwych nowotworów wątroby oraz większość przypadków marskości wątroby.

Wirusowe zapalenie wątroby – przyczyny. Jak dochodzi do zakażenia WZW?

Odmianami B, C i D można się przede wszystkim zarazić w wyniku kontaktu z krwią i płynami ustrojowymi osoby zakażonej, np. w trakcie przetaczania krwi, zabiegów medycznych przy użyciu zainfekowanego sprzętu, a także podczas zbliżeń seksualnych. Wirusy typu A i E aż w 95 proc. przypadków zakażają drogą pokarmową, poprzez spożycie skażonego wirusem pożywienia, przeniesienie wirusa do ust na brudnych rękach czy wypicie skażonej wody, jednak możliwe jest również zakażenie poprzez kontakt z krwią lub stosunek seksualny.

Wirusowe zapalenie wątroby – inne przyczyny

Wirusowe zapalenie wątroby mogą wywoływać także wirusy z innych grup niehepatotropowych (np. adenowirusy, wirus grypy czy wirus różyczki). Nie każda odmiana wirusa zapalenia wątroby jest równie niebezpieczna i nie przed wszystkimi chronią szczepienia.

Inne wirusy, które mogą wywołać WZW:

• adenowirusy;
• wirusy grypy;
• wirus ospy wietrznej;
• wirus półpaśca;
• wirus świnki;
• wirus różyczki;
• wirus żółtej febry.

Wirusowe zapalenie wątroby typu A

1. Przyczyna WZW typu A: przyczyną wirusowego zapalenia wątroby typu A, czyli tzw. żółtaczki pokarmowej, jest wirus HAV. Czynniki ryzyka to m.in.: bliski kontakt z osobą, która choruje na WZW A; spożywanie surowych owoców morza; nieprzestrzeganie zasad higieny.
2. Zakażenie WZW A: najczęściej do zakażenia dochodzi drogą pokarmową; rzadziej poprzez skażony sprzęt medyczny.
3. Objawy WZW typu A: Wirusowe zapalenie wątroby typu A może przebiegać bezobjawowo – zarówno w formie bezżółtaczkowej, jak i żółtaczkowej; częste objawy WZW A to m.in.: nudności, wymioty, gorączka, bóle mięśniowe. Choroba trwa ok. 6 tygodni.
4. Leczenie WZW typu A: stosuje się leczenie objawowe (nie ma metod leczenia przyczynowego WZW A); zalecany jest odpoczynek, rezygnacja z alkoholu; wskazane jest stosowanie lekkostrawnej diety.
5. Profilaktyka: szczepionka anty-hAV, dbanie o higienę.

Wirusowe zapalenie wątroby typu B

1. Przyczyna WZW typu B: Wirus HBV –wyjątkowo zakaźny, powodujący zapalenie wątroby typu B, zwane także żółtaczką wszczepienną bądź zakaźną typu B.
2. Zakażenie WZW typu B: zakażenie głównie przez krew, drogą płciową, zakażenia okołoporodowe.
3. Objawy WZW typu B: żółte zabarwienie białkówek oka i skóry (żółtaczka); świąd skóry; objawy grypopodobne; osłabienie.
4. Leczenie WZW typu B: w przypadku przewlekłego zapalenia wirusowym zapaleniem wątroby typu B stosuje się leki przeciwwirusowe; w ostrym zapaleniu nie stosuje się leków przeciwwirusowych, zalecany jest odpoczynek.
5. Profilaktyka: szczepionka przeciwko WZW B – obowiązkowa w Polsce; należy przestrzegać zasad sterylizacji sprzętu medycznego.

Wirusowe zapalenie wątroby typu C

1. Przyczyna WZW typu C: wirusowe zapalenie wątroby typu C wywoływane jest przez wirusa HCV.
2. Zakażenie WZW typu C: zakażenie głównie przez krew i sprzęty medyczne, drogą płciową, zakażenia okołoporodowe.
3. Objawy WZW typu C: objawy wirusowego zapalenia wątroby typu C mogą nie występować, możliwy jest bezobjawowy przebieg choroby; możliwe objawy: bóle kostne, ból stawów, bóle mięśniowe, stan podgorączkowy, osłabienie.
4. Leczenie WZW typu C: leczenie objawowe (takie samo jak w przypadku WZW A); . W niektórych przypadkach stosuje się iniekcje pegylowanym interferonem alfa-2a lub alfa-2b w monoterapii lub w terapii skojarzonej z rybawiryną.
5. Profilaktyka: właściwa sterylizacja sprzętu medycznego i niemedycznego (np. sprzęt w zakładach kosmetycznych, w zakładach fryzjerskich).

Wirusowe zapalenie wątroby typu D

1. Przyczyna WZW typu D: Zakażenie wirusem WZW typu D jest możliwe wyłącznie u osób już zakażonych wirusem typu B (koinfekcja).
2. Objawy WZW typu D: objawy i przebieg choroby podobne do pozostałych „żółtaczek zakaźnych”: objawy grypopodobne, stan podgorączkowy, osłabienie, wymioty, nudności, bóle mięśni, bóle stawów.
3. Leczenie WZW typu D: ten sam model leczenia, który stosuje się w przypadku WZW typu B.
4. Profilaktyka: wirus WZW typu D ulega namnażaniu jedynie w przypadku zakażenia wirusem zapalenia wątroby typy B, należy więc stosować się do zaleceń profilaktycznych WZW B.

Wirusowe zapalenie wątroby typu E

1. Przyczyna WZW typu E: przyczyną jest wirus HEV, który zagraża przede wszystkim mieszkańcom krajów azjatyckich o niskim standardzie higienicznym.
2. Objawy WZW typu E: przebieg choroby zazwyczaj łagodny – może być bezobjawowy, mogą wystąpić: nudności, wymioty, bóle kostno-mięśniowe, ból stawów.
3. Leczenie WZW typu E: tak samo jak w przypadku WZW typu A – nie istnieje leczenie przyczynowe.
4. Profilaktyka: szczepionka na WZW typu E dostępna jest w Chinach; aby uniknąć zakażenia, należy przestrzegać zasad higieny.

Wirusowe zapalenie wątroby typu G

Obecnie stosowana nazwa wirusa wywołującego WZW typu G to wirus GB-c / GBV-c. Wiadomo, że wirus przenosi się drogą płciową, jest flawiwirusem (pochodzi z rodziny Flaviviridae). Pierwsze wzmianki o wirusie sięgają roku 1967, dopiero w latach 90. uznano wirusy HGV, GBV-c, HCV – są różnymi wirusami, ale ze sobą spokrewnionymi.

Autor: Kamila Śnieżek, Jacek Krajl