Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to przewlekły proces zapalny, który toczy się w jelicie grubym – obejmuje śluzówkę jelita i odbytnicy. Zapalenie tyczy się tylko w okrężnicy i odbytnicy, nie przechodzi na wylot – tzn. obejmuje tylko błonę śluzową, wyniszczając ją. Stan zapalny nie atakuje innych narządów.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego to choroba przewlekła. Charakteryzują ją okresy remisji i zaostrzenia. Może prowadzić do pojawienia się wrzodów w jelicie grubym, a te powodują krwawienia, nadmiar śluzu i pojawienie się ropy w kale.
Zazwyczaj WZJG diagnozowane jest u ludzi w przedziale wiekowym 15-35 lat, a także u mężczyzn po 50. roku życia. Szacuje się, że wrzodziejące zapalenie jelita grubego dotyczy 10 pacjentów na każde 10 tysięcy osób.
Wrzodziejące zapalenia jelita grubego – objawy
- ból brzucha,
- częste biegunki,
- krwawe biegunki,
- uczucie niepełnego wypróżnienia,
- ciągła potrzeba korzystania z toalety, ciągłe parcie,
- ropa, śluz w kale,
- utrata wagi.
Inne objawy WZJG:
- gorączka,
- bóle stawów,
- przewlekłe zmęczenie,
- zaparcia,
- wzdęcia,
- utrata apetytu,
- krwawienia z odbytu.
Rodzaje wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
- zapalenie odbytnicy – tutaj głównymi objawami jest ciągłe parcie na stolec, uczucie niepełnego wypróżnienia, potrzeba ciągłego korzystania z toalety oraz krwawienie z odbytu,
- postać lewostronna – zapalenie dalszego odcinka jelita grubego,
- postać rozległa – czasami zajęte jest całe jelito grube,
- piorunujące wrzodziejące zapalenie jelita grubego – tutaj choroba zajmuje w szybkim czasie całą okrężnicę. Pojawiają się częste biegunki, kilkanaście razy na dobę, krwawe. Pacjent odczuwa silne bóle brzucha. Piorunująca postać WZJG jest niebezpieczna, może doprowadzić do pęknięcia okrężnicy lub jej rozdęcia. Może także doprowadzić do odwodnienia.
Jakie badania wykonać przy WZJG?
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego wymaga wykonania badania endoskopowego – lekarze zlecają kolonokospię lub fiberosigmoidoskopia z pobraniem wycinka jelita do badań histopatologicznych oraz badania kału. Inne badania, jak USG jamy brzusznej, tomografia komputerowa czy rezonans magnetyczny pokazują ewentualne powikłania WZJG.
Powikłania wrzodziejącego zapalenia jelita grubego:
- polipowatość zapalna,
- ostre rozdęcie okrężnicy (stan zagrażający życiu pacjenta, bardzo często wymaga operacji – wycięcia odcinka zmienionego jelita),
- rak jelita grubego – ryzyko wzrasta wraz z wiekiem,
- perforacja jelita,
- przetoka odbytu,
- szczelina odbytu,
- hemoroidy,
- ropień odbytu.
WZJG wpływa na cały organizm obniżając komfort życia pacjenta. U wielu chorych obserwuje się pogorszenie nastroju, apatię, przewlekłe zmęczenie, brak apetytu, głodzenie się, zapalenie stawów, zapalenie skóry, stany zapalne oczu, odwodnienie, a także zakrzepicę żył głębokich.
Czynniki ryzyka WZJG
Zapobieganie wrzodziejącemu zapaleniu jelita grubego:
- usunięcie wyrostka robaczkowego (w młodym wieku) uznaje się za czynnik zapobiegający rozwojowi WZJG,
- zakażenia pasożytnicze w młodym wieku zmniejszają ryzyko zachorowania,
- palenie tytoniu zmniejsza ryzyko zachorowania na WZJG (ale zwiększa na inne choroby).
Czynniki zwiększające ryzyko zachorowania na WZJG:
- przyjmowanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych,
- stres,
- predyspozycje genetyczne,
- alergie pokarmowe.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego u kobiet w ciąży
Nieswoiste zapalenia jelit mogą mieć wpływ na płodność i utrzymanie ciąży. Zgodnie z zaleceniami Europejskiej Organizacji Choroby Crohna i Zapalenia Jelita Grubego (ang. European Crohn’s and Colitis Organisation, ECCO) przed rozpoczęciem starań o potomstwo kobieta powinna być w okresie remisji choroby. Oznacza to przyjmowanie leków przed zapłodnieniem i w trakcie ciąży.
Biegunki i skurcze jelit mogą doprowadzić do przedwczesnego porodu lub poronienia.
Leczenie wrzodziejącego zapalenia jelita grubego
Leczenie WZJG opiera się głównie na farmakoterapii (podaje się mesalazynę, sulfasalazynę, glikokortykosteroidy, leki immunosupresyjne, cyklosporynę lub takrolimus, a nawet lek biologiczny – infliksimab). W skrajnych przypadkach wskazane jest leczenie operacyjne.
W okresie zaostrzenia choroby zalecana jest dieta półpłynna, zazwyczaj bez mleka i jego przetworów, eliminuje się surowe warzywa i owoce, ostre przyprawy, alkohol. Często niezbędne są leki łagodzące stres.
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – dieta
Należy pamiętać, że nie ma jednej diety dla wszystkich, dieta uniwersalna przy WZJG nie istnieje. W każdym przypadku dieta dobierana jest indywidualnie pod pacjenta. W zależności od objawów WZJG można próbować różnych diet, np.:
- dieta z wyeliminowaniem laktozy (jeśli po jej spożyciu pojawiają się problemy ze strony układu pokarmowego),
- dieta wysokokaloryczna – u osób tracących na wadze, z oznakami niedożywienia,
- dieta niskotłuszczowa, bowiem wysokie spożycie tłuszczu może zaostrzać lub wywoływać objawy,
- dieta bezglutenowa – może okazać się, że pacjenci z WZJG mają nadwrażliwość na gluten.
Należy także pamiętać o uzupełnianiu wody, ponieważ biegunki i krwawienia prowadzą do odwodnienia organizmu, zaburzeń równowagi elektrolitowej, niedoborów witamin i minerałów. Niezbędne może okazać się suplementowanie witamin i minerałów.
Czytaj także: Maślan sodu na jelita – jak działa i co to jest? Właściwości, skutki uboczne
Wrzodziejące zapalenie jelita grubego a choroba Leśniewskiego-crohna
Zarówno WZJG, jak i choroba Leśniewskiego-crohna to choroby będące klasyfikowane jako nieswoiste zapalenia jelit. Są to choroby przewlekłe, rozwijające się bez wyraźnej przyczyny, występujące tak samo u kobiet, jak i mężczyzn.
Różnice między WZJG a chorobą Leśniewskiego-crohna:
- WZJG rozwija się tylko w jelicie grubym, natomiast choroba Leśniewskiego-crohna może wystąpić w każdym odcinku układu pokarmowego,
- choroba Leśniewskiego-crohna występuje we wszystkich warstwach jelit, natomiast WZJG dotyka tylko błony śluzowej.
