Zastosowanie szybkich testów CRP przez pacjentów i lekarzy zwiększa trafność decyzji terapeutycznych i powoduje redukcję liczby zużywanych antybiotyków nawet o 80 proc.
Polska znajduje się w czołówce krajów o największym zużyciu antybiotyków. W dużej mierze jest to spowodowane bardzo małą liczbą badań diagnostycznych wykonywanych w celu ustalenia przyczyny infekcji. Skutkuje to niepotrzebnym sięganiem po antybiotyki, również w przypadku infekcji wirusowych, kiedy np. leki objawowe nie przynoszą szybko pożądanych rezultatów.
Jaka to infekcja?
Przykładem licznych pomyłek może być rozpoznanie anginy, czyli zapalenia gardła i migdałków. Angina ropna, spowodowana przez bakterie Streptococcus pyogenes grupy A (paciorkowiec β-hemolizujący), bardzo często jest mylona z mononukleozą zakaźną, wywołaną przez wirusa EBV. Obie choroby przebiegają z podobnymi objawami, dlatego zróżnicowanie ich jedynie na podstawie symptomów jest bardzo trudne. Infekcje te leczy się zupełnie inaczej – anginę bakteryjną antybiotykiem, mononukleozę jedynie objawowo z zastosowaniem leków przeciwgorączkowych. W przypadku infekcji EBV (wirus hepatotropowy) błędna diagnoza skutkująca podaniem antybiotyku powoduje znaczne obciążenie wątroby.
Zastosowanie antybiotyków zawsze wiąże się z negatywnymi konsekwencjami dla zdrowia. Najważniejszym skutkiem jest redukcja mikrobioty bakteryjnej jelit (tzw. naturalnej flory jelit), która w dużym stopniu odpowiada za prawidłowe działanie układu odpornościowego oraz produkcję witamin. Istnieje również ścisły związek pomiędzy rozwojem chorób z autoagresji oraz alergii pokarmowych u dzieci a nadużywaniem antybiotyków.
Podstawowe badania laboratoryjne, takie jak ocena poziomu CRP, szybkie testy na paciorkowce czy wymaz z gardła i antybiogram, umożliwiają rozpoznanie typu infekcji i zastosowanie prawidłowego leczenia.
Białko C-reaktywne w infekcjach
CRP to tzw. białko ostrej fazy, które jest produkowane przez organizm w odpowiedzi na zadziałanie czynnika powodującego stan zapalny. Stan zapalny może być wynikiem uszkodzenia mechanicznego, choroby autoimmunologicznej, oparzenia czy martwicy. Najczęściej jednak jest efektem wniknięcia do organizmu patogenu – wirusa lub bakterii. Pierwszy raz białko CRP zostało zidentyfikowane u pacjenta chorego na przewlekle zapalenie płuc. Czynnikiem wywołującym zapalenie była bakteria Streptococcus pneumoniae.
Stężenie białka CRP u osób zdrowych (czyli laboratoryjna norma referencyjna) mieści się w przedziale 0–10 mg/l. CRP nieznacznie podwyższa się wraz z wiekiem i masą ciała.
Wzrost stężenia zaczyna się już po 2 godzinach od wniknięcia patogenu. CRP w zakażeniach bakteryjnych może wzrosnąć nawet 1000-krotnie ponad normę, a maksymalne wartości osiąga po 24–48 godzinach.
CRP – interpretacja wyniku badania
- Wirusowa – infekcje o podłożu wirusowym najczęściej powodują nieznacznie podniesiony wynik CRP, zwykle do 50 mg/l.
- Bakteryjna – zakażenia wywołane przez bakterie cechują się znacznym wzrostem poziomu CRP. Wynik CRP przekraczający 100 mg/l w ponad 80% przypadków świadczy o ciężkiej infekcji bakteryjnej.
Niestety samo oznaczenie CRP nie pozwala z całą pewnością rozróżnić infekcji wirusowej i bakteryjnej, jednak bardzo pomaga w postawieniu diagnozy. Zakażenia atypowe, w których poziom CRP nie odzwierciedla typu infekcji, zdarzają się rzadko. Z tego względu w rutynowej diagnostyce w wielu krajach szybkie badania CRP są wykorzystywane jako stały element rozpoznania typu infekcji, szczególnie u dzieci.
Białko CRP – jak wykonać badanie?
Badanie w laboratorium
Badanie CRP można wykonać w laboratorium diagnostycznym. W tym celu należy udać się do punktu pobrań krwi w przychodni. Na wynik badania czeka się zazwyczaj 1–2 dni.
Szybkie testy CRP
Ponieważ w przypadku podjęcia decyzji o zastosowaniu leczenia ważny jest czas, lekarze mają możliwość wykonania badania CRP w gabinecie lekarskim. Do tego celu służą szybkie testy CRP, wykonywane z krwi pobranej z nakłucia palca (tzw. test point of care). Do tej kategorii należą również domowe testy przeznaczone do samodzielnego wykonania przez pacjenta. Stanowią one alternatywę dla badania w laboratorium i mają liczne zalety:
- możliwość wykonania badania w domu, bez konieczności wizyty w przychodni;
- łatwiejszy dostęp do diagnostyki;
- bez stresu i igieł – wystarczy mała ilość krwi z nakłucia palca;
- wynik CRP uzyskuje się po 5 minutach;
- wiarygodność wyniku na poziomie 98%;
- proste wykonanie i odczyt wyniku, brak konieczności posiadania specjalistycznej wiedzy.
Wykonanie badania CRP pozwala uniknąć powikłań po niepotrzebnej antybiotykoterapii oraz skrócić czas walki z chorobą.
Polecane artykuły:
Woda w kolanie – czy jest niebezpieczna? Skąd bierze się woda w kolanie i jak się jej pozbyć? 
Zakrzepica – objawy, leczenie, przyczyny. Czym jest zakrzepica żylna? 
Choroby weneryczne – jakie występują najczęściej? Objawy chorób przenoszonych drogą płciową 
Przetaczanie krwi – na czym polega transfuzja krwi, jakie są wskazania do jej wykonania? 
