Co to jest antybiogram?
Antybiogram jest badaniem mikrobiologicznym oceniającym wrażliwość lub oporność bakterii na antybiotyki. Wynik określa, który antybiotyk ma największe szanse zwalczyć infekcję, a który nie będzie w stanie sobie z nią poradzić. Ułatwia to lekarzowi dobranie skutecznego antybiotyku i zaplanowanie leczenia.
Kiedy wykonuje się antybiogram?
Lekarz nie zawsze zleca zrobienie antybiogramu przed przepisaniem antybiotyku. Szacuje się, że nawet w 85 proc. wszystkich przypadków infekcji nie ma konieczności przeprowadzania takiego badania. Wszystko dlatego, że wrażliwość większości bakterii wywołujących zakażenie jest doskonale znana.
Antybiogram wykonuje się dopiero wtedy, gdy infekcja jest atypowa lub ma przewlekły bądź nawracający charakter – w takiej sytuacji istnieje podejrzenie, że wywołał ją nietypowy szczep bakterii, co trzeba sprawdzić, by móc dobrać działający na niego antybiotyk.
Czytaj więcej: Antybiotyki – czym są i jak działają? Rodzaje, skutki uboczne, nazwy
Antybiogram – materiał do badania
Chcąc przeprowadzić badanie lekowrażliwości drobnoustroju, trzeba pobrać materiał do badania. Może nim być:
- krew,
- mocz,
- płyn mózgowo-rdzeniowy,
- płyn z otrzewnej w przypadku wodobrzusza,
- płyn opłucnowy, stawowy lub inny.
Przygotowanie do antybiogramu
Antybiogram moczu wymaga zgłoszenia się na badanie na czczo. Jeśli wymaz ma zostać pobrany z gardła, co najmniej dzień (a najlepiej kilka dni) przed pobraniem próbki należy zaprzestać leczenia miejscowego. Oznacza to, że nie powinno się ssać tabletek na gardło ani płukać jamy ustnej płynem. W przypadku wymazu z pochwy nie powinno się stosować globulek.
Antybiogram – przebieg
Do antybiogramu pobierany jest wymaz od chorego; następnie z próbki wyhodowany zostaje szczep bakterii odpowiedzialny za rozwój choroby. Materiał najczęściej pochodzi z miejsca, w obrębie którego toczy się zakażenie.
Najczęściej przeprowadza się wymaz z:
- nosa,
- gardła,
- ucha,
- cewki moczowej,
- pochwy,
- okolic odbytu,
- spojówki i rogówki oka,
- skóry.
Pobrany materiał jest hodowany na specjalnej pożywce. Jeśli obecna jest w nim bakteria, uwidoczni się ona już po kilku godzinach – wtedy przystępuje się do oceny wrażliwości bakterii na antybiotyki. Wystarczy doba inkubacji w temperaturze 37 stopni Celsjusza, by można było określić wrażliwość i oporność bakterii na antybiotyki.
Wskazania do wykonania antybiogramu
Najczęściej lekarz zleca pacjentowi wykonanie antybiogramu, gdy nie ma pewności co do tego, jaka bakteria wywołała zakażenie. Powstrzymuje się wtedy od przepisania antybiotyku do momentu otrzymania wyniku. Pozwala to uniknąć podania niewłaściwego antybiotyku, który nie jest w stanie pomóc.
Antybiogram znajduje zastosowanie głównie dlatego, że lekarze zbyt często i pochopnie przepisują antybiotyki w infekcjach dróg oddechowych, które zwykle mają charakter wirusowy. Badanie to jest niezastąpione w planowaniu leczenia przy ciężkich i nawracających infekcjach bakteryjnych. Powinno być wykonywane w infekcjach dróg moczowych.
Antybiogram – interpretacja
Wynik antybiogramu określa wrażliwość szczepu na antybiotyki. Możliwe oceny to:
- wrażliwy – antybiotyk podaje się w tradycyjnych dawkach,
- średniowrażliwy – może pojawić się konieczność zwiększenia dawki antybiotyku,
- oporny – trzeba szukać innego antybiotyku.
Jaki jest koszt wykonania antybiogramu?
Wymaz z gardła z antybiogramem czy posiew moczu z antybiogramem to badania diagnostyczne finansowane ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia w określonych przypadkach.
Posiew z antybiogramem i wymaz z antybiogramem można też wykonać prywatnie – jest to koszt od 30 zł do 80 zł.
Antybiogram – co dalej?
Antybiogram jest metodą diagnostyczną, nie leczniczą, dlatego po otrzymaniu wyniku lekarz powinien wdrożyć właściwą antybiotykoterapię. Może się zdarzyć, że badanie wykaże oporność bakterii na wszystkie antybiotyki. Jest to wskazanie do dalszej diagnostyki.
