Ganglion – czym jest guz na nadgarstku? Czy może pojawić się na kolanie lub palcu?

Co to jest ganglion i skąd się bierze? Przyczyny powstawania

Ganglion to galaretowaty guzek, który pojawia się obrębie stawu – najczęściej dotyczy nadgarstka, ale może pojawić się także w okolicy kostki lub stawu skokowego. Inną nazwą ganglionu jest torbiel galaretowata, która w pełni oddaje kształt i konsystencję zmiany. Ganglion wypełnia bowiem galaretowaty, gęsty płyn.

Guz powstaje w okolicy torebki stawowej lub pochewki ścięgna w wyniku nadprodukcji płynu stawowego wewnątrz stawu lub w pochewce otaczającej ścięgna. Płyn stawowy jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania stawu, zapobiega bowiem tarciu u siebie powierzchni chrzęstnych i kostnych. Jednak jego nadmiar powoduje wzrost ciśnienia oraz rozciąganie się torebki stawowej. W efekcie powstaje ganglion.

Przyczyny powstawania ganglionu związane są z przeciążeniem stawu. Zaliczamy do nich:

• codzienne czynności związane z pracą na komputerze czy na kasie i związane z nimi przeciążenia stawu,
• urazy w obrębie stawu,
• zapalenie ścięgien mięśni nadgarstka,
• zapalenie torebek stawowych.

Jak rozpoznać ganglion?

Charakterystycznym objawem ganglionu jest jego galaretowata konsystencja – guzek początkowo jest miękki, ale z czasem twardnieje (co ma związek z zastojem płynu), ale daje się przesuwać pod skórą. Zazwyczaj powiększa się podczas wysiłku, a w trakcie odpoczynku zmniejsza.
Obecność ganglionu powoduje ból w trakcie poruszania nadgarstkiem, co przekłada się na mocno ograniczone ruchy ręki. W wyniku powstania ganglionu może dojść do odczynu zapalnego w stawie. Ganglion nigdy nie przebija skóry – to zmiana zlokalizowana pod jej powierzchnią.
Ganglion może być różnej wielkości – od ziarenka grochu do rozmiaru orzecha włoskiego. Zmiany częściej pojawiają się u kobiet niż mężczyzn, ale zawsze mają związek z przeciążeniem stawu.

Tak wygląda ganglion:

Czy ganglion może być twardy jak kość?

Tak – u niektórych Pacjentów zmiana jest bardzo twarda. Nie jest to powód do niepokoju, ale zawsze warto skonsultować się z lekarzem.

Gdzie może pojawić się ganglion?

Najczęściej ganglion pojawia się na nadgarstku, ale może także wystąpić na kolanie, na łokciu, na palcach i na stopie. Szacuje się, że w grupie pacjentów miedzy 20. a 50. rokiem życia nawet u 70% osób pojawiła się zmiana. Nie jest ona groźna i często znika samoistnie.

Rozpoznanie ganglionu – badania

Ganglion jest zmianą łatwo rozpoznawalną, jednak w przypadku, kiedy lekarz ma wątpliwości co do torbieli zaleca dodatkowe badania. Zaliczamy do nich:

• USG,
• rezonans magnetyczny,
• RTG ręki.

Wykonanie rezonansu magnetycznego jest wskazane zwłaszcza wtedy, kiedy lekarz podejrzewa inne zmiany, np. nerwiaka albo rozwój zapalenia stawów – badanie pozwala rozróżnić, z czym mamy do czynienia.

Ganglion – leczenie

Ganglion, zwłaszcza dużych rozmiarów i powodujący objawy bólowe, wymaga leczenia, bowiem zbagatelizowany może doprowadzić do groźnych powikłań, m. in. do niedowładu mięśni. Bardzo często zmiana ustępuje samoistnie, ale w przypadku, gdy tak się nie dzieje, a Pacjent odczuwa znaczne pogorszenie funkcjonowania spowodowane występowaniem zmiany stosuje się:

• kortykosteroidy,
• zabieg aspiracji, czyli nakłucie torbieli i odessanie znajdującego się płynu,
• w ostateczności leczenie operacyjne polegające na wycięciu torbieli techniką artroskopową lub otwartą.

Ważne!
Nigdy nie nakłuwaj sam ganglionu – możesz doprowadzić do infekcji bakteryjnej, zwiększa się także prawdopodobieństwo nawrotu zmiany oraz ewentualne jej powiększenie.

Z metod, które pacjent może stosować sam w domu zaleca się odciążanie stawu oraz masowanie ganglionu, co może przyspieszyć jego wchłonięcie. Zawsze warto skonsultować się także z fizjoterapeutą, który pomoże dobrać ćwiczenia odciążające staw i poprawiające jego ruchomość. Chwilową ulgę może przynieść także stosowanie maści przeciwzapalnych i przeciwbólowych.

W przypadku wystąpienia ganglionu na stopie pacjent powinien zwracać szczególną uwagę na dobór obuwia, które nie powinno uciskać guzka. Zmiana zlokalizowana na stopie może powodować problemy z poruszaniem się w wyniku dolegliwości bólowych.

Chirurgiczne usunięcie ganglionu

Ganglion nadgarstka oraz stopy ma charakter nawracający, z tego też powodu lekarze często decydują o chirurgicznym wycięciu zmiany. Zabieg polega na nacięciu torebki stawowej lub pochewki ścięgnistej, całkowitym wycięciu guza i zaszyciu rany, wszystko w znieczuleniu miejscowym.
Po zabiegu pacjent wraca do pełnej sprawności po upływie około 6 tygodni. Zalecane są ćwiczenia z fizjoterapeutą, aby zadbać o staw we właściwy sposób. Leczenie chirurgiczne nie daje 100 proc. pewności, że zmiana nie powróci.

Ganglion – profilaktyka

Niestety powstaniu ganglionu nie można zapobiegać, ale można zmniejszyć prawdopodobieństwo jego wystąpienia. W tym celu zalecane są:

1. Regularne przerwy od pracy przy komputerze.
2. Ćwiczenia rozciągające stawy.
3. Wykonywanie rozgrzewki przed uprawianiem sportu.
4. W razie podejrzeń, że staw ulega zbyt dużym przeciążeniom, warto je zminimalizować.

Autor: Redakcja