Zatrucie czadem – przyczyny
Czad powstaje na skutek niepełnego spalania gazu ziemnego w wadliwych palnikach, a także na skutek spalania węgla, drewna czy koksu w piecach i kominkach z niesprawnymi przewodami kominowymi. To nic innego niż tlenek węgla. Substancja ta znajduje się także w dymach pożarowych. Uwalnianie tlenku węgla jest bardzo groźne dla zdrowia i życia człowieka.Zatrucie czadem skutki dla organizmu
Czad łączy się silnie z hemoglobiną – czyli z białkiem krwi odpowiedzialnym za transport tlenu do wszystkich komórek organizmu. Czad ma o wiele większe powinowactwo do hemoglobiny niż tlen, dlatego silnie wypiera ten gaz z połączeń z hemoglobiną. Na skutek połączenia tlenku węgla z hemoglobiną powstaje karboksyhemoglobina (HbCO), która nie jest w stanie przenosić tlenu, co skutkuje niedotlenieniem komórek organizmu i uszkodzeniem struktur błonowych komórek. Wpływ na organizm zależy przede wszystkim od stężenia czadu w powietrzu – poważne zagrożenie dla życia stanowi stężenie 1000 ppm.Objawy zatrucia czadem – jakie symptomy mogą o nim świadczyć?
Zatrucie czadem z kominka może wiązać się z wystąpieniem następujących objawów klinicznych, będących następstwem niedotlenienia komórek organizmu:- zawroty i ból głowy,
- nudności, wymioty,
- zaburzenia równowagi,
- tachykardia, czyli przyśpieszenie akcji serca, zaburzenia rytmu serca,
- spadek ciśnienia tętniczego,
- drgawki,
- zaburzenia świadomości, śpiączka,
- sinoblada skóra,
- osłabienie,
- objawy niedokrwienia mięśnia sercowego – czyli ból w klatce piersiowej, duszność.
Zatrucia czadem – pierwsza pomoc na miejscu zdarzenia
Pierwsza pomoc w przypadku zatrucia czadem to przede wszystkim zadbanie o swoje bezpieczeństwo i szybkie wezwanie pomocy medycznej. Należy jak najszybciej przerwać narażenie na tlenek węgla (na przykład wyłączyć dopływ gazu do palnika czy piecyka gazowego), ważne jest również szybkie wywietrzenie pomieszczenia. Osobę zatrutą tlenkiem węgla należy przenieść w miejsce, gdzie nie ma narażenia na czad. Jeżeli pacjent nie oddycha, należy przeprowadzić resuscytację krążeniowo-oddechową (uciskanie mostka i sztuczne oddychanie w sekwencji 30:2).Jeżeli pacjent oddycha, należy położyć go w pozycji bezpiecznej w odpowiednim miejscu. Pozycja bezpieczna jest najlepsza dla zachowania drożności dróg oddechowych poszkodowanego. Należy również pamiętać, aby chronić pacjenta przed wychłodzeniem – jeżeli na zewnątrz jest chłodno, warto przykryć chorego kocem lub folią termoizolacyjną.
Zatrucie czadem – leczenie w szpitalu
Swoistą odtrutką na zatrucie czadem jest tlen. W terapii chorych stosuje się tlenoterapię normobaryczną – tlen można podawać pacjentowi przez maskę. Tlenoterapię można rozpocząć już w karetce, przed leczeniem szpitalnym. Jeżeli u chorego rozwinie się niewydolność oddechowa, konieczne jest podłączenie pacjenta pod respirator. W niektórych przypadkach rozważa się rozpoczęcie leczenia z wykorzystaniem tlenoterapii hiperbarycznej.Szczególnym wskazaniem do leczenia w komorze hiperbarycznej jest zatrucie czadem w ciąży, gdy stężenie karboksyhemoglobiny wynosi powyżej 25%. Tlenoterapię hiperbaryczną należy rozważyć także w sytuacji, gdy utrzymują się zaburzenia neurologiczne lub kardiologiczne.
Zatrucie czadem – statystyki w Polsce
Jak często dochodzi do zatrucia tlenkiem węgla? Zgodnie z doniesieniami strony rządowej od 1 października 2020 roku interweniowano aż 1407 razy w związku z ulatnianiem się czadu. W konsekwencji zatrucia tlenkiem węgla życie w tym czasie straciło 27 osób, a 607 wymagało pobytu w szpitalu. Odpowiednie postępowanie, wiedza na temat czadu i odpowiedzialność może zmniejszyć te przykre statystyki.Jak uniknąć zatrucia czadem?
Warto poznać kilka wskazówek, dzięki którym można zmniejszyć ryzyko zatrucia się czadem. Należy pamiętać przede wszystkim o:- zakupieniu i zainstalowaniu w swoim domu lub mieszkaniu czujnika tlenku węgla, warto pamiętać, by czujnik ten miał spełnione odpowiednie normy – czad jest gazem bezwonnym, co sprawia, że nie wyczujemy go i nie zareagujemy odpowiednio szybko bez czujnika,
- zamianie sposobu ogrzewania – należy unikać piecyków gazowych czy kuchenek gazowych,
- regularnym sprawdzaniu szczelności przewodów kominowych i sprawności pieców.
Autor: Redakcja
Bibliografia:
- Statystyki działań – podsumowanie minionego weekendu, GOV.PL [dostęp online],
- Interna Szczeklika – Podręcznik Chorób Wewnętrznych, wydanie 2019/2020, Medycyna Praktyczna, Kraków,
- Jan Ciećkiewicz, Stany nagłe i pilne. Zatrucie tlenkiem węgla. Medycyna Praktyczna. [dostęp online].
