Zatorowość płucna – co to za schorzenie?
Zatorowość płucna to, obok zakrzepicy żył głębokich, jedna z postaci żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej. Bezpośrednią przyczyną zatorowości płucnej jest ograniczenie lub zamknięcie przepływu krwi przez tętnice płucne lub też ich odgałęzienia. Tętnice płucne to naczynia krwionośne, które odprowadzają odtlenowaną krew z serca (a dokładniej z prawej komory) do płuc.
Zatorowość płucna – objawy choroby
Zatorowość płucna jest często trudna do rozpoznania na podstawie wywiadu i badania przedmiotowego. Objawy zatorowości płucnej to przede wszystkim:
- duszność – objaw ten może występować nawet u 80% objawowych pacjentów z ZP;
- ból w klatce piersiowej – najczęściej ma on charakter opłucnowy, czyli jest kłujący, ostry, a pacjent dokładnie lokalizuje obszar jego występowania. Ból opłucnowy nasila się podczas oddychania;
- kaszel – najczęściej ma suchy charakter;
- krwioplucie;
- zasłabnięcie, omdlenie.
Lekarz podczas badania pacjenta z zatorowością płucną może zauważyć takie odchylenia od normy jak:
- przyspieszenie częstości oddechów (tachypnoe);
- przyspieszenie akcji serca (tachykardia);
- poszerzenie żył szyjnych;
- szmery nad sercem – które można wysłuchać podczas osłuchiwania;
- obniżenie ciśnienia tętniczego (hipotensja).
Należy mieć świadomość, że objawy zatorowości płucnej występują tylko u około ⅓ pacjentów, dlatego często nie rozpoznaje się tego schorzenia odpowiednio wcześnie.
Zatorowość płucna – przyczyny
Jak zostało wspomniane na początku artykułu, zatorowość płucna wynika z obecności materiału, najczęściej materiału zatorowego w tętnicach płucnych. Zamknięcie światła naczynia może spowodować również powietrze, płyn owodniowy, tkanka tłuszczowa, ciało obce lub masy nowotworowe.
Niektóre sytuacje zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia tego schorzenia.
Najważniejsze czynniki ryzyka zatorowości płucnej to:
- otyłość;
- wiek powyżej 40 lat;
- zakrzepica żył głębokich kończyn dolnych w wywiadzie.
Zatorowość płucna – diagnostyka choroby
Podstawowym badaniem obrazowym pozwalającym na potwierdzenie zatorowości płucnej jest angio-tK (czyli tomografia komputerowa). To badanie obrazuje w sposób dokładny tętnice płucne i ewentualny materiał zatorowy, który się w nich znajduje i jest przyczyną wystąpienia objawów.
Zatorowość płucna a D–dimery
Należy mieć świadomość, że nie każde podejrzenie zatorowości płucnej wymaga wykonania angio-tK. Zależy do przede wszystkim od prawdopodobieństwa wystąpienia zatorowości płucnej, które określane jest dzięki specjalnym skalom klinicznym (należy do nich skala Wellsa i zmodyfikowana skala genewska). Jeśli ryzyko zatorowości płucnej jest małe lub pośrednie, to na początku oznacza się D–dimery.
Z biochemicznego punktu widzenia D–dimery to fragmenty fibryny, czyli białka będącego elementem skrzepów, powstającego we krwi podczas procesów krzepnięcia. Niskie stężenie D–dimeru pozwala na zrezygnowanie z dalszej diagnostyki, zaś w przypadku D–dimeru powyżej pewnego punktu odcięcia – konieczne jest wykonanie angio-tK. Należy podkreślić, że samo podwyższenie D–dimerów nie uprawnia nas do rozpoznania żylnej choroby zakrzepowo–zatorowej.
Czytaj także: Antykoagulant toczniowy – norma, badanie. Czym jest antykoagulant tocznia?
Zatorowość płucna – leczenie
Leczenie zatorowości płucnej wymaga nie tylko ustabilizowania stanu pacjenta, ale również zlikwidowania przyczyny choroby, a więc materiału zatorowego, znajdującego się w tętnicach płucnych. W leczeniu zatorowości płucnej stosuje się m.in.:
- tlenoterapię (gdy saturacja, czyli wysycenie hemoglobiny tlenem wynosi mniej niż 90);
- heparynę niefrakcjonowaną – lek ten stosuje się dożylnie, heparyna ma działanie przeciwkrzepliwe;
- preparaty trombolityczne – należy do nich m.in. alteplaza i streptokinaza. Substancje te są enzymami, które rozpuszczają zakrzep wewnątrznaczyniowy. Należy zdać sobie sprawę, że nie zawsze można zastosować ten rodzaj leczenia, Bezwzględne przeciwskazania do trombolizy to: udar krwotoczny w przeszłości; udar o nieznanej etiologii w wywiadzie; udar niedokrwienny w przeciągu ostatnich 6 miesięcy; skaza krwotoczna; czynne krwawienie – np. z przewodu pokarmowego; rozwarstwienie aorty; nowotwór lub uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego; poważna operacja lub uraz, doznany w ciągu ostatnich 3 miesięcy.
Zatorowość płucna – rokowanie
Warto mieć świadomość, że nieleczona zatorowość płucna może prowadzić do zgonu pacjenta nawet w 30% przypadków. Przyczyną zgonu w przebiegu tej choroby zakrzepowo-zatorowej jest przede wszystkim niewydolność prawej komory serca oraz nawrót zatorowości płucnej. Dlatego też w przypadku, gdy występują u nas objawy mogące wskazywać na zatorowość płucną, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza, który po zbadaniu pacjenta i zebraniu wywiadu zdecyduje o kolejnych krokach diagnostycznych.
Autor: Redakcja
Bibliografia:
1. Dąbrowski A., Podręcznik: Wielka Interna – Gastroenterologia, Medical Tribune Polska, Warszawa 2010.
2. Szczeklik A., Gajewski P., Interna Szczeklika – Podręcznik Chorób Wewnętrznych, Medycyna praktyczna, Kraków 2020/2021.
