Budowa serca
W budowie serca można wyróżnić przede wszystkim dwa przedsionki oddzielone od siebie przegrodą międzyprzedsionkową, dwie komory oddzielone przegrodą międzykomorową oraz zastawki. Całe serce można podzielić na dwie części: lewą i prawą. Prawa jest odpowiedzialna za wymianę gazową w płucach (tzw. krążenie małe), skąd natlenowana krew trafia do lewej części. Następnie jest przez nią rozprowadzana po całym organizmie (krążenie duże), dzięki czemu tlen trafia do wszystkich organów i komórek. Odtlenowana krew wraca przez naczynia żylne do prawej części serca, dalej do płuc – i cały cykl się powtarza.Co to jest zastawka serca?
Zastawki to rodzaj błoniastych przegród zbudowanych z połączonych u podstawy płatków (dwóch lub trzech). Główną funkcją zastawek w sercu jest kontrolowanie przepływu krwi i niedopuszczanie do jej cofania się wewnątrz naczyń. Praca zastawek jest uzależniona od rytmu serca. Zastawki półksiężycowate otwierają się w trakcie skurczu komór; wtedy przedsionkowo-komorowe zamykają się, aby uniemożliwić cofnięcie się krwi do pni żylnych. Podczas rozkurczu komór jest natomiast odwrotnie, dzięki czemu krew zostaje wtłoczona do przedsionków.Ile jest zastawek w sercu – rodzaje
Ze względu na położenie i funkcje wyróżnia się dwa typy zastawek serca, a do każdego z nich zalicza się dwa rodzaje:1. Zastawki przedsionkowo-komorowe (żylne):
- zastawka mitralna serca (dwupłatkowa, dwudzielna) – znajdująca się pomiędzy lewym przedsionkiem a lewą komorą;
- zastawka trójdzielna serca (trójpłatkowa) – znajdująca się pomiędzy prawym przedsionkiem a prawą komorą.
- zastawka aortalna – znajdująca się pomiędzy aortą a lewą komorą;
- zastawka pnia płucnego – znajdująca się pomiędzy pniem płucnym (tętnicą płucną) a prawą komorą serca.
Choroby zastawek serca
Jak wszystkie inne organy, serce i jego części mogą mieć wady wpływające na jego funkcjonowanie. Te dotyczące zastawek serca można podzielić na wrodzone i nabyte. W przypadku wad wrodzonych chodzi zazwyczaj o nieprawidłową budowę (kształt, położenie, niewystarczającą liczbę płatków). Wady nabyte na ogół są związane z niektórymi chorobami pacjenta, takimi jak:- choroba niedokrwienna lub nadciśnienie;
- zawał;
- zapalenie wsierdzia;
- niewydolność serca;
- choroby reumatyczne lub tkanki łącznej;
- poszerzenie lub rozwarstwienie aorty.
Objawy
Zarówno przy zwężeniu, jak i przy niedomykającej się zastawce serca objawy obejmują głównie męczliwość, duszności, zawroty głowy, zasłabnięcia i omdlenia. Mogą występować również kołatania serca i bóle w klatce piersiowej. Objawy zależą od tempa rozwoju uszkodzenia oraz jego nasilenia. Serce, które ma możliwość powolnego dostosowania się do wady, funkcjonuje lepiej niż w sytuacji nagłego upośledzenia funkcji zastawki (np. w przebiegu zawału i zerwania mięśnia brodawkowatego odpowiedzialnego za ruch zastawki mitralnej).Wszystkie tego typu objawy powinny być konsultowane ze specjalistą, który zleci wykonanie konkretnych badań, a po zdiagnozowaniu przyczyny złego samopoczucia wybierze najodpowiedniejszą metodę leczenia.
Diagnostyka i leczenie
W przypadku podejrzenia choroby kardiologicznej podstawowym badaniem zlecanym przez lekarza jest elektrokardiografia serca (EKG). Pozwala ona ocenić pracę serca i wykryć związane z nią zaburzenia. Oprócz EKG w razie podejrzenia nieprawidłowego funkcjonowania zastawek powinno zostać przeprowadzone echo serca. Badanie to umożliwia dość dokładne określenie typu uszkodzenia oraz jego ciężkości. Stanowi także podstawową metodę okresowej oceny pacjentów.Przy wadach zastawek serca można zastosować leczenie zachowawcze lub operacyjne. W przypadku leczenia zachowawczego, w zależności od złożoności objawów i ewentualnego współistnienia innych chorób, pacjentom najczęściej są przepisywane leki przeciwzakrzepowe, pobudzające pracę serca, rozszerzające naczynia lub zmniejszające ciśnienie, które mają za zadanie wpływać na chorobę podstawową przyczyniającą się do patologii lub będącą konsekwencją nieprawidłowej pracy zastawek.
Jeśli konieczna jest operacja zastawki serca, zazwyczaj przeprowadza się jej wymianę. Zastawki przeznaczone do wszczepiania pacjentom dzieli się na biologiczne (pobierane z tkanek zwierzęcych) i mechaniczne (specjalne systemy imitujące pracę zastawki naturalnej). Oba rodzaje zastawek mają swoje wady i zalety. Biologiczne są bardziej naturalne i nie wymagają przewlekłego leczenia przeciwkrzepliwego, ale niestety ich żywotność nie jest tak długa, jak w przypadku sztucznych zastawek mechanicznych; te z kolei wymagają jednak stałego przyjmowania leków przeciwkrzepliwych. Decyzję o zastosowaniu odpowiedniej zastawki podejmuje się zatem z uwzględnieniem wieku pacjenta, planów prokreacyjnych oraz przeciwwskazań do leczenia przeciwkrzepliwego.
W przypadku zwężeń możliwe jest również przeprowadzenie operacji zastawki serca bez otwierania klatki piersiowej. Poszerzenia dokonuje się dzięki balonikowi wprowadzonemu przez specjalny port naczyniowy umieszczany w tętnicy udowej lub promieniowej. Obecnie wewnątrznaczyniowo można zastąpić uszkodzoną zastawkę aortalną nową (tzw. zabieg TAVI).
Bez względu na rodzaj zabiegu, stan ogólny i samopoczucie pacjent powinien stosować się do zaleceń lekarza (m.in. dotyczących leków, diety i rehabilitacji po operacji zastawki serca) oraz stawiać się na badania kontrolne. Jest to niezbędne, aby jak najszybciej wykryć ewentualne powikłania po operacji zastawki serca (m.in. zapalenie wsierdzia, zapalenie płuc, zakażenia, zatorowość).
Autor: Redakcja
