Zapalenie wsierdzia – objawy, przyczyny i leczenie

Objawy zapalenia wsierdzia

Początkowymi objawami zapalenia wsierdzia są dolegliwości typowe dla wszystkich stanów zapalnych pojawiających się w organizmie, takie jak:

• osłabienie organizmu,
• nadmierna potliwość (często dominująca),
• bóle głowy,
• zawroty głowy,
• bóle mięśniowe i stawowe,
• podwyższona temperatura ciała,
• brak apetytu,
• bóle pleców,
• bóle klatki piersiowej lub jamy brzusznej.

Wraz z rozwojem choroby dochodzi do wystąpienia innych, bardziej charakterystycznych objawów. Zależą one od tego, która część jest objęta procesem zapalnym. W przypadku objęcia nim prawego przedsionka, prawej komory, a także uchodzącego z niej pnia płucnego symptomy przypominają zapalenie płuc. Są nimi np.:

• gorączka,
• nocne poty,
• problemy z oddychaniem, duszności,
• dreszcze,
• osłabienie organizmu,
• kaszel,
• ból klatki piersiowej.

Dodatkowo wegetacje na zastawkach mogą stanowić materiał zatorowy, który w zależności od lokalizacji grozi zatorowością płucną lub nawet powikłaniami udarowymi czy zawałem mięśnia sercowego.

Przyczyny infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Infekcyjne zapalenie wsierdzia w 90 proc. przypadków jest wywołane rozwojem bakterii, przede wszystkim gronkowców, paciorkowców i enterokoków. Rzadziej chorobę powodują prątki gruźlicy, riketsje lub inne gatunki. Bardzo rzadko dochodzi również do zakażeń wywołanych przez grzyby. Taka sytuacja najczęściej występuje u chorych o znacznie upośledzonej odporności.

Mikroorganizmy przedostają się do wnętrza serca wraz z prądem krwi, która wędruje z innych zakażonych miejsc w organizmie. Trzeba pamiętać, że każde poważne zakażenie może wiązać się z bakteriemią (obecnością bakterii we krwi). Wówczas istnieje ryzyko zasiedlenia przez drobnoustroje wszystkich struktur anatomicznych serca. Do zakażenia tego narządu może także dojść podczas rozmaitych zabiegów medycznych, które są związane np. z wszczepieniem implantów zastawkowych  lub elektrod do wnętrza serca.

Czynniki ryzyka infekcyjnego zapalenia wsierdzia

Na wystąpienie bakteryjnego zapalenia wsierdzia szczególnie narażone są osoby:

• mające wrodzone bądź nabyte wady serca oraz zastawek,
• które przebyły chorobę reumatyczną,
• mające zdiagnozowaną kardiomiopatię przerostową,
• które przebyły operację wymiany zastawki,
• mające cewniki w żyłach centralnych,
• mające wszczepiony kardiowerter-defibrylator lub elektrody stymulatora serca,
• uzależnione od narkotyków podawanych dożylnie.

Jakie badania krwi na zapalenie wsierdzia?

Podstawowym badaniem diagnostycznym, które pomaga w wykryciu zapalenia wsierdzia, jest posiew krwi. W ten sposób można ustalić obecność bakterii w organizmie – jednak nie każde zakażenie udaje się zidentyfikować w ten sposób. Ponadto warto wykonać echokardiografię (echo serca), ponieważ pozwala ona zobrazować zmiany w budowie zastawek, a także związane z nimi np. przecieki krwi. Nierzadko badanie to umożliwia też stwierdzenie tzw. wegetacji na zastawkach, czyli narośli, która może uwalniać ze swojej powierzchni zakrzepy w kierunku obwodowym.

Powikłania zapalenia wsierdzia

Zapalenie wsierdzia jest skutkiem zakażenia krwi. Stanowi więc w istocie sepsę, tzw. posocznicę. Należy pamiętać, że nieleczone zapalenie wsierdzia często prowadzi do śmierci. Gdy bakterie przedostają się do krwi, mogą dotrzeć w każde miejsce ciała, w krótkim czasie doprowadzając do niewydolności narządów wewnętrznych.

Najczęstszymi powikłaniami zapalenia wsierdzia są:

• uszkodzenie mięśnia sercowego,
• niewydolność serca,
• niewydolność nerek,
• zatory obwodowe,
• zapalenie mięśnia sercowego,
• uszkodzenie zastawek serca,
• zaburzenia rytmu serca.

Leczenie zapalenia wsierdzia

Leczenie zapalenia wsierdzia wymaga zastosowania antybiotykoterapii, którą prowadzi się w szpitalu. Trwa ona zazwyczaj od 4 do 6 tygodni. Środek farmakologiczny dobiera się na podstawie przygotowanego posiewu krwi i antybiogramu. Dodatkowo wdraża się profilaktykę przeciwgrzybiczą trwającą minimum 2 tygodnie. Jeśli nie można opanować stanu zapalnego bądź dochodzi do zbyt dużego uszkodzenia nerek, koniecznością jest operacja chirurgiczna. W takiej sytuacji należy usunąć zmienione zapalnie tkanki, naprawić zastawki lub wszczepić protezy zastawkowe. Niejednokrotnie konieczne jest czasowe usunięcie implantowanych urządzeń czy elektrod z zastępczą stymulacją.

Autor: Redakcja