Co to jest napadowa duszność nocna?
Jednostka potocznie nazywana dychawicą sercową oraz astmą sercową jest zaburzeniem objawiającym się napadami duszności, które występują głównie w pozycji leżącej (tzw. orthopnoe), np. w nocy, w czasie snu. Powoduje je niewydolność lewej komory serca, istniejąca przy prawidłowej lub niekiedy upośledzonej czynności prawej komory.
Niewydolność lewej komory serca powoduje zastój krwi w krążeniu małym (płucnym) i w żyłach płucnych, który wynika z przekrwienia płuc oraz oskrzeli i nadmiernego przesięku płynu do przestrzeni śródmiąższowej płuc (obrzęk). Obecnie uważa się, że napadowa duszność nocna nie jest chorobą samą w sobie, ale dolegliwością związaną z układem krążenia.
Napadowa duszność nocna – przyczyny
Powodem wystąpienia napadowej duszności nocnej mogą być takie problemy, jak:
- zapalenie mięśnia sercowego,
- choroba wieńcowa,
- nieleczone nadciśnienie tętnicze,
- wady anatomiczne (np. niedomykalność zastawek),
- zawał serca,
- kardiomiopatia,
- choroby nerek.
Dychawica sercowa często towarzyszy innym schorzeniom układu oddechowego. Występuje u pacjentów cierpiących na rozstrzenie oskrzeli, obturacyjny bezdech senny, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP) oraz choroby płuc o innej etiologii, np. odmę opłucnową. Każdy proces prowadzący do zaostrzenia niewydolności lewej komory prowadzi do pojawienia się dolegliwości.
Polecamy: Szpitalne zapalenie płuc – przyczyny, leczenie, rokowanie. Jak dochodzi do zakażenia?
Rodzaje napadowej duszności nocnej
Wyróżnia się cztery rodzaje napadowej duszności nocnej:
- połączoną ze skurczem przekrwionych oskrzeli,
- atopową, związaną ze zmianami skurczowymi oskrzeli (występuje u osób z infekcją wirusową oskrzeli),
- pojawiającą się na skutek pobudzenia emocjonalnego (astma sercowa pochodzenia nerwicowego),
- metaboliczną (powstającą najczęściej w wyniku kwasicy organizmu, np. po powikłaniach cukrzycowych, w niekontrolowanej cukrzycy).
Napadowa duszność nocna – objawy
Charakterystycznym objawem napadowej duszności nocnej u dorosłych jest nagły atak kaszlu uniemożliwiającego swobodne oddychanie. Pacjent ma problem z zaczerpnięciem powietrza i czuje, że się dusi. W trakcie takiego epizodu może dochodzić do omdleń. Inne dolegliwości to:
- świszczący oddech,
- duszność w pozycji leżącej, a w zaawansowanym stadium duszność utrzymująca się bez względu na pozycję ciała,
- uczucie „zachłyśnięcia”,
- przyspieszony oddech,
- trudności z odkrztuszaniem,
- nadmierne pocenie się,
- męczliwość,
- osłabienie,
- blada skóra,
- zimne dłonie i stopy,
- ból w okolicy serca.
- nieuzasadniony lęk.
Objawy nasilają się najczęściej w porze nocnej, gdy chory przebywa w pozycji leżącej. Mogą pojawić się też w wyniku większego stresu lub po zjedzeniu posiłku. Ich wystąpienie powoduje szybkie męczenie się i uniemożliwia podejmowanie jakiegokolwiek wysiłku.
Kiedy udać się do lekarza?
Podczas napadu chorego należy ułożyć w pozycji, w której najłatwiej będzie mu oddychać, czyli siedzącej lub półleżącej. Dodatkowo choremu powinno się zapewnić dostęp do świeżego powietrza. Z czasem objawy powinny zacząć ustępować. Średni czas trwania ataku wynosi od kilkunastu do ok. 30 minut, jednak w większości przypadków dolegliwości mogą utrzymywać się dłużej, do momentu odpowiedniego odciążenia układu krążenia.
Jeśli napady duszności są mocno nasilone i z biegiem czasu nie ustępują, a jedynie się nasilają i pojawia się np. odkrztuszanie plwociny o ciemnym zabarwieniu czy sinica, należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Konieczna może okazać się hospitalizacja.
Polecamy: Zadławienie – pierwsza pomoc przy zadławieniu u dzieci i dorosłych
Napadowa duszność nocna a astma oskrzelowa
Bezpośrednią przyczyną wystąpienia napadowej duszności nocnej jest niewydolność lewej komory serca, która może być skutkiem wielu różnych chorób. Do astmy oskrzelowej prowadzi natomiast nieleczona przez lata alergia. Objawy w obu przypadkach są do siebie bardzo podobne, jednak wywołują je zupełnie inne czynniki. Wspólne dla napadowej duszności nocnej i astmy oskrzelowej jest jednak to, że na przebieg choroby i częstotliwość ataków wpływa stres, pośpiech, kontakt ze środkami chemicznymi czy palenie papierosów.
Napadowa duszność nocna – diagnoza
W ramach diagnostyki należy udać się na konsultację kardiologiczną i pulmonologiczną. Najpierw powinno się zgłosić do lekarza pierwszego kontaktu, który zweryfikuje słuszność badania i skieruje do odpowiednich specjalistów.
Objawy wskazujące na postępującą niewydolność lewokomorową, takie jak świsty i rzężenia nad polami płucnymi, lekarz rozpoznaje już podczas osłuchiwania pacjenta. W razie jakichkolwiek wątpliwości może skierować go jeszcze na spirometrię – badania nie powinno się jednak wykonywać w ostrych stanach chorobowych. Badaniem weryfikującym czynność lewej komory jest echokardiografia, natomiast diagnostyka obrzęku płuc obejmuje wykonanie zdjęcia RTG.
Polecamy: Ból głowy u dziecka – co oznacza? Jakie badania wykonać? Przyczyny bólu głowy u dzieci
Napadowa duszność nocna – leczenie
Leczenie przewlekłej napadowej duszności nocnej sprowadza się do leczenia choroby podstawowej, która przyczyniła się do jej wystąpienia. Stosuje się przede wszystkim terapię farmakologiczną. Bardzo ważne są: ograniczenie spożycia soli, wprowadzenie odpowiednich restrykcji płynowych i kontrola masy ciała (wykładnik zastoju wody w organizmie). Chory powinien do minimum ograniczyć spożycie alkoholu i zrezygnować z palenia tytoniu. Ważna jest także codzienna, odpowiednio dopasowana aktywność fizyczna i stosowanie zdrowej, właściwie zbilansowanej diety. W skrajnych przypadkach przeprowadza się przeszczep serca.
