Rzeżączka to choroba weneryczna, wywoływana przez bakterie, które najlepiej bytują i rozwijają się w wilgotnych partiach ciała (gardło, odbyt, drogi rodne i moczowe). Wrotami zakażania są błony śluzowe, najczęściej wokół cewki moczowej oraz szyjki macicy. Rzeżączką można zarazić się przede wszystkim poprzez kontakty seksualne z osobą zakażoną. Nosiciele dwoinki rzeżączki nie zawsze mają świadomość choroby, ponieważ – w szczególności u kobiet – może ona przebiegać bezobjawowo.
Bardzo rzadko dochodzi do przeniesienia bakterii wywołującej chorobę np. przez wspólne używanie ręcznika, gąbki do mycia czy korzystania z publicznych toalet, ale nie jest to niemożliwe, gdyż bakteria może przetrwać poza organizmem człowieka w wilgotnych warunkach jeszcze do 4 godzin.
W przypadku rzeżączki u noworodków do zakażenia zwykle dochodzi w wyniku porodu naturalnego u kobiety chorującej na rzeżączkę (rzeżączkowe zapalenie spojówek). To dlatego badanie na obecność rzeżączki jest w ciąży przeprowadzane rutynowo, a jeśli jego wynik jest pozytywny, wdraża się odpowiednie leczenie.
Rzeżączka – objawy
Objawy rzeżączki u mężczyzn pojawiają się zwykle do 7 dni od zakażenia, natomiast u kobiet – w ciągu 7-14 dni od kontaktu z nosicielem bakterii Neisseria gonorrhoeae.
Objawy rzeżączki u mężczyzn
- wydzielina z cewki moczowej (ropna lub śluzowo-ropna);
- ból, pieczenie podczas oddawania moczu;
- obrzęk, nadwrażliwość najądrzy (rzadko).
Objawy rzeżączki u kobiet
- upławy ropne, zwiększona ilość wydzieliny z pochwy;
- pieczenie, ból podczas oddawania moczu;
- ból podczas stosunku;
- ból w okolicy miednicy mniejszej.
Inne objawy rzeżączki
Rzeżączka zlokalizowana poza narządami płciowymi może objawiać się w mniej specyficzny sposób:
- Rzeżączkowe zapalenia gardła – może przebiegać bezobjawowo lub manifestować się zaczerwienieniem gardła, obrzękiem łuków podniebiennych i ropną wydzieliną na migdałkach.
- Rzeżączkowe zapalenie odbytu – można rozpoznać po świądzie z odbytu i śluzowatej wydzielinie. Może też mieć przebieg bezobjawowy. Na rzeżączkowe zapalenie odbytu narażone są głównie osoby uprawiające seks analny.
- Rzeżączkowe zapalenie spojówek – do zakażenia dochodzi podczas przechodzenia dziecka przez kanał rodny; zapalenie rzeżączkowe jest obecnie rzadkością, ponieważ tuż po urodzeniu jest wykonywany zabieg Credego (zakraplanie worka spojówkowego 1% wodnym roztworem azotanu srebra).
- Rzeżączka rozsiana – częściej występuje u kobiet. Może dojść do rozniesienia bakterii wywołującej rzeżączkę wraz z krwią po całym organizmie. Objawami choroby mogą być wówczas bóle stawów i zmiany na skórze (krosty na dłoniach i stopach, otoczone obwódką zapalną).
Jak diagnozuje się rzeżączkę?
Aby postawić rozpoznanie rzeżączki, należy zbadać, czy w miejscu zakażenia występują bakterie N. gonorrhoeae. W tym celu wykonuje się posiew oraz badanie pod mikroskopem (charakterystyczne dwoinki przypominające ziarna kawy). Materiał do badania pobiera się w zależności od lokalizacji zakażenia, u mężczyzn: z cewki moczowej, odbytnicy, gardła; u kobiet: z szyjki macicy, cewki moczowej, odbytu, gardła.
Leczenie rzeżączki
Leczenie rzeżączki polega na przyjmowaniu antybiotyku przez osobę, u której stwierdzono zakażenie, oraz jej partnera seksualnego. W Polsce bardzo rzadko występuje rzeżączka odporna na działanie penicyliny, stąd najczęściej stosowana jest penicylina prokainowa podawana domięśniowo w jednorazowej dawce. Inne leki to ceftriakson i ofloksacyna.
U osób zakażonych rzeżączką bardzo często stwierdza się też inne choroby przenoszone drogą płciową, przede wszystkim chlamydię. Stąd przy pozytywnym wyniku badania na rzeżączkę należy przeprowadzić testy w kierunku pozostałych chorób i w razie potrzeby wdrożyć kompleksowe leczenie.
Jak unikać chorób przenoszonych droga płciową?
Ryzyko zakażenia rzeżączką wzrasta u osób, które były już nosicielami tej bakterii. Z tego powodu osoby wyleczone z rzeżączki powinny szczególnie skrupulatnie przestrzegać zasad bezpiecznego seksu.
Aby minimalizować ryzyko zachorowania na rzeżączkę, należy:
- unikać przygodnych stosunków seksualnych;
- w kontaktach z nowymi partnerami zawsze stosować prezerwatywy;
- jeśli u partnera występują objawy mogące świadczyć o chorobach przenoszonych drogą płciową, powstrzymać się od współżycia;
- w przypadku częstej zmiany partnerów seksualnych wykonywać regularne badania na rzeżączkę, kiłę, chlamydię, HIV.
Polecane artykuły:
Wyprysk pieniążkowaty – przyczyny, leczenie. Czy jest zaraźliwy? 
Reakcja alergiczna – co robić, ile trwa, typy reakcji alergicznych 
Plastry antykoncepcyjne – cena, skutki uboczne, stosowanie. Czy plastry antykoncepcyjne są skuteczne? 
Ból w prawej lub lewej pachwinie – przyczyny. O czym świadczy ból jednej z pachwin? 
