USG ślinianek– wskazania, przygotowanie, przebieg badania

USG ślinianek – co to za badanie?

Ślinianki są parzystymi gruczołami mezokrynowymi zlokalizowanymi w obrębie jamy ustnej na wysokości szyi. Ich najważniejszą funkcją jest produkcja śliny, co regulowane jest przez nerwy współczulne i przywspółczulne ośrodkowego układu nerwowego. Wydzielina ślinianek odgrywa bardzo ważną rolę w mechanizmie przełykania pokarmu oraz wstępnego trawienia cukrów w jamie ustnej. Co ciekawe, ślina ma również właściwości ochronne, ponieważ chroni przed rozwojem próchnicy.

Człowiek wyposażony jest w 3 duże gruczoły ślinowe:

• podjęzykowe,
• przyuszne – są największe i z tego też względu powodują najwięcej problemów zdrowotnych,
• podżuchwowe.

Prawidłowa praca ślinianek zapewnia sprawne funkcjonowanie nie tylko układu trawiennego, ale także odpornościowego. Stany patologiczne w obrębie tych gruczołów mogą skutkować poważnymi zaburzeniami podstawowych procesów.

USG ślinianek to rutynowo wykonywane, bezpieczne, bezbolesne i bezinwazyjne narzędzie diagnostyczne, które pomaga lekarzowi uwidocznić zmiany strukturalne tych gruczołów. Badanie to bardzo rzadko wykonuje się w celach profilaktycznych. W zdecydowanej większości przypadków skierowane na USG ślinianek wypisuje lekarz na podstawie wywiadu podmiotowego i przedmiotowego. Wówczas można wykonać je bezpłatnie w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ).

USG ślinianek – na czym polega badanie?

Badania ultrasonograficzne wykorzystują zjawisko fizycznego rozchodzenia się fal o wysokich częstotliwościach. Są one wysyłane przez głowicę, którą lekarz przykłada do badanego miejsca. Fale ultradźwiękowe przechodzą przez powłoki skórne i odbijają się od anatomicznych struktur, a informacja o ich lokalizacji i strukturze wyświetla się na ekranie monitora.

Zastosowanie USG ma wiele zalet. Przede wszystkim jest to metoda całkowicie bezinwazyjna i bezpieczna, dlatego można ją wykonywać tak często, jak zaistnieje taka konieczność. Obraz monitorowanego narządu wyświetlany jest w czasie rzeczywistym, a lekarz na bieżąco komentuje pacjentowi to, co widzi.

Interpretacja wyników znajduje się w gestii lekarza, który bierze pod uwagę wiele czynników, w tym fakt występowania chorób współistniejących, wiek, a nawet przewlekłego przyjmowania niektórych leków.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Przyczyn pojawienia się nieprawidłowości w obrazie USG ślinianek może być wiele. Lekarz zwraca szczególną uwagę na wielkość gruczołów, a także strukturę ich miąższu. W większości przypadków metoda ta służy do wykrycia kamicy w śliniankach podżuchwowych.

Ponadto, USG ślinianek jest niezbędne w diagnostyce:

• stanów zapalnych tych gruczołów,
• guzów i nowotworów o różnym stopniu złośliwości (np. torbielakogruczolaka brodawkowatego, brodawczaka wewnątrzprzewodowego, gruczolakoraka groniastego),
• sialozy,
• martwiejącej metaplazji ślinianek,
• oceny okolicznych węzłów chłonnych,
• hipoplazji.

Badanie USG ślinianek służy także monitorowaniu ich stanu po ważnych operacjach lub w trakcie leczenia farmakologicznego. Jest też niezbędne podczas wykonania biopsji cienkoigłowej.

Szacuje się, że aż do 6% guzów, które rozwijają się w obrębie głowy i szyi, dotyczy ślinianek. Te o charakterze łagodnym rozwijają się wiele lat, nie dając przy tym żadnych specyficznych objawów. Nowotwory złośliwe ślinianek rosną natomiast znacznie szybciej, manifestują się wyraźnymi symptomami i szybko dają przerzuty na inne narządy.

USG ślinianek – wskazania do wykonania badania

Wskazaniem do wykonania USG ślinianek są objawy, które mogą wskazywać na schorzenia tych gruczołów. Do niepokojących objawów zaliczają się:

• suchość w jamie ustnej,
• przewlekły ból w okolicy gardła i uszu,
• powiększenie ślinianek wyczuwalne w badaniu palpacyjnym,
• obecność ropnej treści w gardle,
• problemy z przełykaniem śliny,
• nieprzyjemny smak w ustach pomimo regularnego mycia zębów.

Jak widać wiele z tych symptomów jest niespecyficznych i dlatego są często mylone ze zwykłą infekcją wirusową, w tym z przeziębieniem. Nie wolno ich jednak lekceważyć, ponieważ mogą one wskazywać na poważne problemy zdrowotne, w tym nowotwory.

USG ślinianek – przeciwwskazania

USG jest badaniem bezpiecznym i bezbolesnym, dlatego też może być wykonywane bez obaw o zdrowie. Fale ultradźwiękowe o wysokiej częstotliwości, w przeciwieństwie do fal rentgenowskich, nie mają wpływu na organizm. W związku z tym USG może być wykonywane nawet u kobiet w ciąży.

Jedynym przeciwwskazaniem do przeprowadzenia USG ślinianek są otwarte rany i oparzenia, które uniemożliwiają swobodne przesuwanie głowicy.

USG ślinianek – przygotowanie do badania

Badanie USG ślinianek nie wymaga specjalnych przygotowań. Jednakże warto zwrócić uwagę na jedną kwestię – strój. Nie może on zasłaniać szyi i musi ułatwiać do niej dostęp. Co więcej, lekarz podczas badania ultrasonograficznego stosuje specjalny żel medyczny, który zmniejsza tarcie pomiędzy skórą a głowicą, zapewniając tym samym lepszy obraz badanej struktury. Może on delikatnie brudzić odzież, dlatego też warto mieć ze sobą coś na zmianę.

Podczas badania USG okolic głowy i szyi nie wolno mieć na sobie żadnej biżuterii, w tym długich kolczyków czy naszyjnika. Jeżeli ultrasonografia ślinianek wykonywana jest u mężczyzny, należy zadbać o zgolenie zarostu.

USG ślinianek – przebieg badania

Na badanie USG ślinianek najczęściej kieruje laryngolog. Przed wizytą należy poinformować go o wszystkich objawach, przyjmowanych przewlekle lekach, a nawet suplementach diety. Jeżeli posiadasz wcześniejszą dokumentacją medyczną z USG ślinianek wykonywanego w przeszłości, koniecznie pokaż ją lekarzowi.

Badanie USG trwa zazwyczaj od 10 do 20 minut. Będzie ono wykonywane w pozycji leżącej, siedzącej lub stojącej. Jest to uzależnione od indywidualnych preferencji lekarza i widoczności struktury na ekranie monitora. Jeżeli jednym z twoich objawów jest ból szyi, podczas badania możesz odczuwać delikatny dyskomfort bólowy.

Na wynik badania ultrasonograficznego nie trzeba długo czekać. Lekarz na bieżąco omawia z pacjentem stan ślinianek, a wypis powstaje na ogół podczas tej samej wizyty.

USG ślinianek – skutki uboczne i powikłania

Badanie USG ślinianek jest w pełni bezpieczne i nie powoduje dyskomfortu ani bólu u pacjenta. Dlatego też nie istnieją żadne skutki uboczne, ani powikłania jego wykonywania, nawet częstego. Ultrasonografia ślinianek może być bez obaw stosowana również u dzieci i kobiet w ciąży.