Badanie poziomu serotoniny – normy, wskazania, przygotowanie, przebieg badania

Badanie poziomu serotoniny – normy oraz interpretacja wyniku

Serotonina reguluje w organizmie człowieka szereg procesów i przemian. Odpowiada m.in. za przekazywanie informacji pomiędzy komórkami mózgowymi, reguluje większość procesów fizjologicznych w tym proces snu i czuwania, wpływa na nastrój i samopoczucie oraz na potrzeby seksualne i apetyt.

Popularne określenie serotoniny to hormon szczęścia? Skąd się ono wzięło? Wynika to z właściwości serotoniny, które są ściśle związane z ośrodkowym układem nerwowym. Niedobór hormonu objawia się symptomami charakterystycznymi dla stanów depresyjnych – złym nastrojem, apatią, przewlekłym zmęczeniem, obniżeniem poczucia własnej wartości czy zaburzeniami snu.

Serotonina jest wydzielana głównie w podwzgórzu jako produkt rozpadu tryptofanu, czyli aminokwasu, który spożywa się w codziennej diecie. Jej poziom we krwi zależy od wieku i płci. Najwyższy odnotowuje się u noworodków i niemowląt. W okresie intensywnego wzrostu i dojrzewania obniża się, by w wieku dorosłym ponownie wzrosnąć. Serotonina jest o ok. 20–30% niższa u mężczyzn niż u kobiet, jednak przyjmuje się te same wartości referencyjne dla obu płci. W zależności od laboratorium zakres norm waha się od 50 do 280ng/ml krwi.

Potencjalne przyczyny odchyleń od normy

Zbyt wysoki poziom serotoniny we krwi może świadczyć o występowaniu:

• rakowiaka (nowotwór hormonalnie czynny, który powstaje zazwyczaj z komórek wewnątrzwydzielniczych układu pokarmowego, trzustki lub z płuc),
• depresji endogennej,
• schizofrenii.

Trzeba pamiętać, że zbyt wysoki poziom serotoniny może powodować tzw. zespół serotoninowy, który jest bezpośrednim zagrożeniem dla życia i zdrowia ludzkiego. Objawy, które na niego wskazują, są mało specyficzne. Należą do nich:

• wzrost ciśnienia tętniczego krwi,
• gorączka,
• nadmierna potliwość,
• duszności,
• dreszcze i niekontrolowane skurcze mięśni,
• pobudzenie psychoruchowe,
• zaburzenia koncentracji, pamięci i orientacji.

Jeżeli zaobserwuje się u siebie takie objawy, koniecznie trzeba skontaktować się z lekarzem i poinformować go o przyjmowanych lekach (przyczyną zespołu serotoninowego bardzo często są leki przyjęte w niewłaściwych dawkach).

Do deficytu serotoniny w organizmie może prowadzić zła dieta. Amina ta jest wytwarzana z tryptofanu – aminokwasu, który spożywamy wraz z urozmaiconą dietą lub w postaci suplementów. Najwięcej tego składnika zawierają:

• spirulina (mała alga morska),
• nasiona soi,
• nasiona lnu,
• pestki dyni, słonecznika oraz sezamu,
• migdały,
• orzechy włoskie.

Jeżeli stosuje się bardzo restrykcyjną dietę i doprowadza do niedoboru tryptofanu w diecie, mogą pojawić się objawy depresji, bezsenność, złe samopoczucie, spadek libido.

Do innych czynników wpływających na obniżenie poziomu serotoniny we krwi należą:

• przewlekły stres,
• nadużywanie alkoholu bądź substancji psychoaktywnych,
• marskość wątroby,
• menopauza.

Czynniki mogące mieć wpływ na wynik badania

Niektóre leki również mogą powodować zbyt wysoki poziom serotoniny we krwi. Należą do nich głównie inhibitory zwrotne serotoniny (SSRI) stosowane w leczeniu m.in. depresji poporodowej. Podwyższone wartości serotoniny są również wynikiem stosowania inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI) wykorzystywanych do leczenia zaburzeń lękowych oraz przewlekłego bólu. Również inne leki, np. psychotropowe, zwiększają poziom tego hormonu.

Badanie poziomu serotoniny – wskazania do wykonania

Badanie poziomu serotoniny zostanie zlecone, jeżeli lekarz będzie podejrzewał rakowiaka. Dla tego schorzenia charakterystyczne są:

• duszności,
• niezdiagnozowane i napadowe zaczerwienienia w obrębie skóry szyi i twarzy (mogą trwać od kilku minut do kilku godzin),
• świsty słyszalne w trakcie normalnego oddychania,
• nadmierne pocenie się,
• zawroty głowy,
• bóle brzucha,
• przyspieszony rytm serca,
• biegunka i utrata masy ciała.

Jeżeli pacjent zaobserwuje u siebie powyższe objawy, powinien koniecznie skonsultować to z lekarzem.

Do innych symptomów świadczących o zaburzeniach poziomu serotoniny należą zaburzenia psychiczne o charakterze depresyjno-lękowym. Objawiają się one m.in. złym samopoczuciem, obniżeniem koncentracji, problemami z pamięcią i snem. Są to objawy, które również powinny skłonić do wizyty u specjalisty.

Badanie poziomu serotoniny – przeciwwskazania

Nie ma medycznych przeciwwskazań do wykonania badania. Jest ono szybkie, niemal bezbolesne i miarodajne, dlatego można je wykonywać również u dzieci i kobiet w ciąży. Jedynie w przypadku strachu przed wkłuciem pobranie próbki do badań może się okazać niemożliwe do wykonania.

Badanie poziomu serotoniny – przygotowanie

Do badania nie trzeba się przygotowywać w żaden specjalny sposób. Pacjent nie musi nawet go wykonywać na czczo. W medycznie uzasadnionych przypadkach lekarz może zalecić jedynie odstawienie na jakiś czas leków: morfiny, oksydazy monoaminowej, metylodopy czy litu. Należy pamiętać jednak, że każdorazowo musi zadecydować o tym specjalista, nigdy nie wolno przerywać leczenia na własną rękę.

Wydzielanie serotoniny zmienia się w ciągu dnia. Dlatego, jeżeli badanie będzie powtarzane, trzeba wykonywać je zawsze w zbliżonej porze.

Badanie poziomu serotoniny – przebieg badania

Badanie poziomu serotoniny nie wyróżnia się niczym szczególnym. Doświadczona pielęgniarka lub inny personel medyczny pobierze krew żylną – zazwyczaj jest to krew ze zgięcia w dole łokciowym. Na badanie nie trzeba przychodzić na czczo, ważne, żeby pacjent był odpowiednio nawodniony i miał ze sobą aktualne skierowanie. Na wyniki badania czeka się nawet ok. 10 dni roboczych.

Badanie poziomu serotoniny – skutki uboczne i powikłania

Badanie poziomu serotoniny jest na tyle bezpieczne, że nie wiąże się z żadnymi poważnymi powikłaniami czy skutkami ubocznymi. Jedynie osoby szczególnie wrażliwe mogą uskarżać się na zaczerwienie, zasinienie lub tkliwość w okolicy wkłucia. Objawy te nie zagrażają zdrowiu i ustąpią samoistnie w ciągu kilku dni.

Sporadycznie po badaniu lub w trakcie jego wykonywania mogą pojawić się osłabienie, zawroty głowy, a nawet omdlenia. Jeżeli pacjent podejrzewa, że mogą go dotyczyć, powinien pozostać na terenie punktu pobrań kilka minut po pobraniu.