Kwasy żółciowe – na czym polega badanie?
Kwasy żółciowe to związki powstające w organizmie na skutek katabolizmu (rozpadu) cząsteczek cholesterolu. Są więc produktem, który powstaje w procesie metabolizowania cholesterolu.
W całym procesie przekształcania cholesterolu do kwasów żółciowych bierze udział ok. 17 enzymów, a miejscem ich syntezy jest wątroba. Głównym zadaniem kwasów żółciowych jest udział w procesach trawiennych tłuszczy, a także ułatwianie ich wchłaniania w jelitach.
Badanie z oznaczeniem stężenia kwasów żółciowych we krwi wykonuje się przede wszystkim w diagnostyce chorób wątroby. Badanie to ma szczególne znaczenie przy podejrzeniu cholestazy, czyli tzw. zastoju żółci.
Jest to sytuacja, w której dochodzi do zablokowania lub ograniczenia przepływu żółci, co skutkuje zaburzeniami metabolicznymi, a także może prowadzić do uszkodzenia wątroby. Jednym z objawów cholestazy jest żółtaczka.
Kwasy żółciowe – normy, interpretacja wyników
Wartości referencyjne dla stężenia kwasów żółciowych krwi różnią się, w zależności od placówki i wykonywanej metody. Znaczenie ma również fakt, czy badanie zostało wykonane na czczo, czy po spożyciu posiłku.
Ogólnie przyjmuje się, że wartości w granicach normy pomiędzy posiłkami wynoszą ok. 0,8-2 µmol/l. Do 4 godzin po spożyciu posiłku zakres ten może utrzymywać się przy górnej granicy, jednak znaczny wzrost stanowi podstawę do dalszej diagnostyki.
Możliwe przyczyny odchyleń od normy
Jeśli we krwi występuje zbyt wysokie stężenie kwasów żółciowych, to stanowi to poważny sygnał do dalszych działań medycznych i diagnostycznych.
Wysokie stężenie tych kwasów może wynikać m.in. z cholestazy, czyli upośledzenia w zakresie produkcji żółci (cholestaza wewnątrzwątrobowa) bądź zaburzeń w prawidłowym odpływie żółci (cholestaza zewnątrzwątrobowa).
Takie zaburzenia mogą świadczyć o innych chorobach, m.in.:
- kamicy żółciowej,
- występowaniu torbieli dróg żółciowych,
- wirusowym zapaleniu wątroby,
- marskości wątroby,
- a także innych schorzeniach dróg żółciowych.
Cholestaza jest poważnym zagrożeniem, gdyż powoduje zaburzenia metaboliczne i może utrudniać wchłanianie kluczowych witamin, takich jak witamina A, D, E i K. Może również spowodować uszkodzenie wątroby.
Z kolei niskie stężenie kwasów żółciowych występuje głównie w sytuacji, gdy dochodzi do zaburzeń związanych z ich zwrotnym wchłanianiem w przewodzie pokarmowym.
Badanie kwasów żółciowych a cholestaza u ciężarnych
U kobiet ciężarnych niekiedy obserwuje się tzw. cholestazę ciężarnych. Jeśli stężenie kwasów żółciowych mieści się w określonych normach (dla kobiet ciężarnych są one nieco zawyżone), to wówczas stan ten jest kontrolowany, jednak nie wymaga reakcji medycznej.
Warto zaznaczyć fakt, iż stężenie kwasów żółciowych we krwi zwykle wzrasta na późniejszych etapach rozwoju płodowego, w ok. 26 tygodniu ciąży.
Cholestaza u ciężarnych wymaga odpowiednich działań, zwykle związanych z przyjmowaniem odpowiednich farmaceutyków. Kontrola kwasów żółciowych w czasie ciąży jest kluczowa, gdyż ich nadmiar we krwi może prowadzić do poważnych powikłań, m.in. przedwczesnego porodu, uszkodzeń serca płodu, a nawet poronienia.
Czynniki, które mogą mieć wpływ na wynik badania
Na wynik badania mogą wpłynąć m.in. przyjmowane leki, gdyż to właśnie wątroba jest miejscem ich metabolizowania. Dlatego przyjmując leki na stałe, zawsze trzeba wcześniej poinformować o tym lekarza.
Spożycie pokarmów również może wpłynąć na ostateczny wynik badania, dlatego najlepiej przyjść na czczo. Warto również unikać aktywności fizycznej oraz zrezygnować z używek na minimum 48. godzin przed badaniem.
Kwasy żółciowe – wskazania do wykonania badania
Głównym zaleceniem do wykonania badania z oznaczeniem stężenia kwasów żółciowych we krwi jest podejrzenie chorób wątroby lub cholestaza.
Niepokojące sygnały, które mogą świadczyć o zaburzeniach związanych z przepływem lub produkcją żółci, to:
- żółtaczka,
- silne swędzenie skóry,
- odbarwienie stolca,
- ciemna barwa moczu.
Wskazaniem są wszelkie podejrzenia związane z uszkodzeniem dróg żółciowych, a także podejrzenie marskości wątroby. Warto pamiętać, że oznaczenie stężenia kwasów żółciowych we krwi zwykle jest jednym z elementów złożonej diagnostyki.
Potrzebujesz rzetelnej diagnostyki?
Zobacz, gdzie wykonasz to badanie w Świecie Zdrowia
Kwasy żółciowe – przeciwwskazania
Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej do analizy laboratoryjnej, dlatego nie ma żadnych przeciwwskazań do jego wykonania.
Kwasy żółciowe – przygotowanie do badania
Aby przystąpić do badania i otrzymać jak najbardziej wiarygodne wyniki, należy na kilka dni przed zastosować się do kilku zasad. Są to ogólne reguły, których warto trzymać się przed każdym badaniem, polegającym na pobraniu próbki krwi do dalszej analizy.
Przede wszystkim na 2 dni przed badaniem zrezygnuj z aktywności fizycznej, a szczególnie tej o dużej intensywności. Pamiętaj, aby minimum 48 godz. przed badaniem nie spożywać alkoholu ani nie palić wyrobów tytoniowych.
Kwasy żółciowe są silnie związane z procesami metabolicznymi, w związku z tym zaleca się, aby na badanie przybyć na czczo, najlepiej z rana. Pamiętaj, aby ostatni posiłek spożyć ok. 8-10 godzin wcześniej.
Kwasy żółciowe – przebieg badania
Badanie polega na pobraniu próbki krwi do dalszej analizy laboratoryjnej. Bardzo często oznaczenie kwasów żółciowych we krwi wykonuje się jednocześnie podczas tzw. prób wątrobowych, pozwalających ocenić poszczególne enzymy i poziom ich uwalniania z wątroby. Dzięki temu możliwa jest ocena czynnościowa tego narządu.
Kwasy żółciowe – skutki uboczne i powikłania
Badanie jest w pełni bezpiecznie i nieinwazyjne, dlatego nie powoduje żadnych skutków ubocznych i powikłań. Może być wykonywane zarówno u dzieci, jak i u kobiet w ciąży. Jedynym skutkiem ubocznym może być zasinienie w miejscu nakłucia igły, jednak warto zadbać o uciskanie tego miejsca po badaniu, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia siniaka.
Polecane artykuły:
