Cholestaza – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie

Czym jest cholestaza?

Cholestaza jest objawem, nie chorobą samą w sobie – może zatem być wynikiem różnych problemów zdrowotnych. Do tego stanu dochodzi, gdy żółć z wątroby nie odpływa w ogóle lub odpływ ten jest utrudniony. W zależności od powodów wystąpienia cholestazy, dzieli się ona na różne rodzaje.

Rodzaje cholestazy

Wyróżniamy cholestazę:

1. Wewnątrzwątrobową (upośledzenie wytwarzania żółci) – tym rodzajem cholestazy określane jest zatrzymanie odpływu żółci wynikające z braku jej wytwarzania przez wątrobę bądź wydzielania niewystarczającej ilości żółci.
2. Zewnątrzwątrobową (zaburzenie odpływu żółci) –

Przyczyny cholestazy

Zastój żółci może mieć różne podłoże, a właściwa diagnoza jest kluczowa dla skutecznego leczenia.

Wśród przyczyn cholestazy wewnątrzwątrobowej znajdują się m.in.:

• choroby zakaźne (np. toksoplazmoza, wirusowe zapalenia wątroby),
• przyjmowanie niektórych leków,
• nowotwory,
• zespoły genetyczne, jak np. trisomia chromosomu 21,
• zwężenie wewnątrzwątrobowych dróg żółciowych,
• niektóre choroby metaboliczne,
• spożywanie alkoholu.

Wymienione czynniki prowadzą do uszkodzenia komórek wątroby, czego następstwem jest zaburzenie produkcji żółci.

Przyczyny cholestazy zewnątrzwątrobowej to z kolei:

• choroby dróg żółciowych, np. nowotwór, kamica żółciowa,
• torbiele dróg żółciowych,
• zwężenie zewnątrzwątrobowych dróg żółciowych,
• wada wrodzona polegająca na zrośnięciu przewodów żółciowych (artrezja),
• choroby trzustki.

We wszystkich tych przypadkach odpływ żółci jest utrudniony, w związku z czym zalega ona w wątrobie.

Cholestaza w ciąży

Cholestaza może być także jednym z powikłań ciąży (cholestaza ciążowa). Zazwyczaj występuje w trzecim trymestrze ciąży, ustępuje samoistnie po porodzie, a jedną z jej przyczyn są zmiany hormonalne w organizmie kobiety.

Choć dla przyszłej matki cholestaza wiąże się głównie z dyskomfortem (świąd), to stanowi zagrożenie dla jej dziecka i jest jedną z przyczyn porodu przedwczesnego. Dlatego ważne jest monitorowanie płodu, przyjmowanie leków i suplementowanie witaminy K.

Sprawdź: Witamina K – kapsułki, witaminy, krople

Objawy cholestazy

Cholestaza najczęściej objawia się uporczywym swędzeniem skóry, które nasila się w godzinach wieczornych. Inne charakterystyczne objawy to:

• zażółcenie białek oczu, skóry, i błon śluzowych,
• odbarwienie stolca (nawet do koloru białego),
• ciemna barwa moczu,
• powiększenie wątroby,
• powiększenie śledziony.

Jak rozpoznać cholestazę?

Diagnostyka cholestazy to przede wszystkim:

• rozmowa z pacjentem i badanie fizykalne, ponieważ cholestaza daje charakterystyczne objawy,
• badania laboratoryjne – tzw. próby wątrobowe, czyli oznaczenie wartości parametrów wątroby (enzymy i bilirubina),
• USG jamy brzusznej, które pozwala wychwycić nieprawidłowości w zewnątrzwątrobowych drogach żółciowych.

Czytaj więcej: Kiedy należy wykonać próby wątrobowe? Normy dla prób wątrobowych

Leczenie cholestazy

Leczenie cholestazy zaczyna się i zależy przede wszystkim od określenia przyczyny choroby. Dopiero po ostatecznej diagnozie możliwe jest wdrożenie leczenia, które będzie skuteczne. Jeżeli cholestaza jest następstwem np. choroby dziedzicznej, wyeliminowanie przyczyny nie jest możliwe.

Terapia lecznicza obejmuje także łagodzenia objawów, np. świądu.

W innych przypadkach leczenie polega np. na chirurgicznym usunięciu przeszkody, która wstrzymuje odpływ żółci. Pacjent powinien pić dużo wody, co zapobiega zagęszczeniu żółci. Lekarz może także zalecić stosowanie leków żółciopędnych lub rozszerzających drogi żółciowe.

Zapalenie pęcherzyka żółciowego – czy zawsze wymaga operacji?