Żółte białka oczu są oznaką choroby – wskazują na podwyższony poziom bilirubiny we krwi, jest ona barwnikiem żółciowym. Bilirubina powstaje na skutek rozpadu krwinek czerwonych i zawartego w nich hemu, będącego składnikiem hemoglobiny. Transportowana jest do wątroby, która ją metabolizuje, a następnie trafia do pęcherzyka żółciowego, drogami żółciowymi do jelit i jest wydalana z organizmu. Bilirubina odpowiada za zabarwienie moczu na żółto. Jej nadmiar daje oznaki właśnie w postaci żółtych oczu (zażółceniu białek gałki ocznej) oraz na skórze, co często obserwowane jest u nowonarodzonych dzieci. W przypadku zażółcenia białek oczu należy wykonać badania na poziom stężenia bilirubiny – wskazuje to na choroby wątroby lub pęcherzyka żółciowego.
Normy bilirubiny we krwi
Typowe wartości referencyjne dla dorosłych wynoszą:
- całkowita bilirubina: 0.3-1.0 mg/dL (5.1-17.1 μmol/L)
- bilirubina bezpośrednia (związana): 0.0-0.3 mg/dL (0-5.1 μmol/L)
- bilirubina niezwiązana (pośrednia): reszta do 1.0 mg/dL (0-17.1 μmol/L)
Normy wartości dla dzieci są podobne, inne są natomiast wartości dla noworodków. Wynoszą one odpowiednio:
- od 12 do 15 mg/dl w 2.-3. dobie życia,
- od 15 do 18 mg/dl w 4.-5. dobie życia,
- powyżej 18 mg/dl w 6. i późniejszych dobach życia.
Sprawdź, gdzie wykonasz: Badanie poziomu bilirubiny całkowitej
Przyczyny żółtych białek oczu
Żółte białka oczu nie są same w sobie chorobą, a jedynie jej objawem. Są oznaką podwyższonego poziomu bilirubiny we krwi, a ten wskazywać może na różne choroby:
- zapalenie wątroby (ostre wirusowe zapalenie wątroby, przewlekłe zapalenie wątroby typu B i C, alkoholowe zapalenie wątroby, niealkoholowe stłuszczeniowe zapalenie wątroby),
- marskość wątroby,
- polekowe uszkodzenie wątroby,
- alkoholowe stłuszczenie wątroby,
- raka wątroby,
- kamicę pęcherzyka żółciowego,
- ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego,
- ostre zapalenie dróg żółciowych,
- nowotwory dróg żółciowych lub trzustki,
- zespół Gilberta,
- zespół Criglera-Najjara,
- zespół Dubina i Johnsona,
- zespół Rotora,
- choroba Wilsona i inne zaburzenia metaboliczne.
Zażółcenie białek oczu często jest obserwowane u osób nadużywających alkohol. Wśród najczęstszych chorób wątroby związanych z uzależnieniem od alkoholu wymienia się marskość wątroby, alkoholowe zapalenie wątroby i alkoholowe stłuszczenie wątroby. Stłuszczenie wątroby występuje niemal u wszystkich osób nadużywających alkoholu, ale jeśli zostanie ona szybko wykryta, może się cofnąć pod warunkiem zaprzestania picia alkoholu. Nieleczone stłuszczenie przekształca się w marskość lub zapalenie wątroby.
Żółte białka oczu i skóra
Zażółcenie skóry, błon śluzowych i białek oczu wskazuje na wirusowe zapalenie wątroby typu B, potocznie zwanym żółtaczką zakaźną typu B. To najczęściej występująca choroba wirusowa tego narządu. W Polsce 1 na 100 osób jest nosicielem wirusa HBV odpowiedzialnego za rozwój schorzenia. Do zakażenia może dojść przez kontakt z płynami ustrojowymi lub krwią osoby zakażonej. Pierwsze objawy uwidaczaniają się po tygodniu od zakażenia i zaliczamy do nich gorączkę, mdłości, opuchliznę brzucha, bóle mięśni i stawów, utratę apetytu oraz przewlekłe zmęczenie. Poza zażółceniem skóry i oczu pojawia się ciemne zabarwienie moczu oraz odbarwiony, jasny stolec.
Wirusowe zapalenie wątroby typu B może przerodzić się w marskość wątroby, prowadzić do niewydolności narządu, zwiększa też ryzyko rozwoju raka wątrobowokomórkowego (występuje on u około 20 proc. chorych).
Jak leczyć żółte białka oczu?
Jeśli zauważysz zażółcenie oczu i skóry należy udać się do lekarza rodzinnego, który zleci wykonanie morfologii krwi. Żółtaczka pojawia się, gdy stężenie bilirubiny przekracza 43 µmol/l (∼2,5 mg/dl), a poniżej tej wartości tylko białka oczu i błony śluzowe nabierają żółtawego koloru. Nazywa się to stanem przedżółtaczkowym.
W morfologii krwi powinien zostać uwzględniony test na HBsAg oraz próby wątrobowe i poziom amylazy. Test HBsAg polega na pomiarze we krwi stężeń specyficznego białka, będącego elementem wirusa powodującego WZW typu B. Wykrycie antygenu HBs potwierdza zakażenie. Poziom amylazy można ocenić także na podstawie badania moczu.
Ważne jest także wykonanie prób wątrobowych oraz badań w kierunku problemów z trzustką. Lekarz zaleca też wykonanie USG jamy brzusznej lub innych badań obrazowych, w zależności od stanu pacjenta.
Sprawdź: Pakiet badań WĄTROBA
Leczenie żółtych białek oczu jest uzależnione od przyczyny wysokiego poziomu bilirubiny we krwi. Niezbędna jest dokładna diagnostyka oraz wdrożenie leczenia, a także rezygnacja z alkoholu oraz nierzadko specjalna dieta. Choroby wątroby i trzustki leczy hepatolog (wątroba) lub gastroenterolog, do którego lekarz rodzinny powinien skierować pacjenta z podejrzeniem choroby.
