Co to jest listerioza?
Bakterie wywołujące listeriozę – Listeria monocytogenes – to małe, ruchliwe pałeczki Gram dodatnie, występujące w glebie i wodzie na całym świecie, wywołując pojedyncze zatrucia pokarmowe lub doprowadzając do powstania ognisk epidemicznych.
Listeriozę zalicza się do zoonoz, czyli chorób odzwierzęcych. Należy jednak zaznaczyć, że zakażenie u zwierząt przechodzi zazwyczaj bezobjawowo, a do infekcji u ludzi dochodzi przede wszystkim po spożyciu produktów pochodzących od zakażonych zwierząt (głównie mleka i mięsa). Listeria monocytogenes może namnażać się w warunkach chłodniczych, dlatego należy dbać o prawidłowe przechowywanie żywności w lodówce.
Źródła zakażenia listeriozą
Do zakażenia u ludzi dochodzi poprzez spożycie produktów zanieczyszczonych bakteriami. Głównie są to produkty pochodzenia zwierzęcego:
- mięso;
- pasztety, wędzone wędliny;
- ryby (surowe i wędzone);
- mleko niepasteryzowane;
- sery pleśniowe.
Ponieważ bakterie znajdują się również w odchodach zainfekowanych zwierząt, możliwe są inne źródła zakażenia:
- owoce;
- warzywa
- woda.
Infekcje u zwierząt wynikają z powszechnego występowania bakterii w środowisku naturalnym, przede wszystkim w glebie i wodzie, mogą mieć również związek z zanieczyszczeniem pasz.
Listerioza w ciąży i u noworodka
W przypadku listeriozy w ciąży objawy zwykle są łagodne lub grypopodobne, jednak bakterie mogą wywołać zapalenie narządów rodnych ciężarnej i doprowadzić do uszkodzenia płodu, poronienia lub przedwczesnego porodu, a pokonując barierę łożyskową wywołać zakażenie u płodu.
Bakteria może wywołać wewnątrzmaciczne zarażenie płodu, ponieważ ma zdolność pokonywania bariery łożyskowej. Do zakażenia może dojść również w trakcie porodu.
Listerioza – objawy u dorosłych
W przypadku listeriozy objawy zależą od ogólnej odporności osoby zakażonej. Zdarza się, że infekcja przechodzi bezobjawowo lub skąpoobjawowo. Choroba jest szczególnie groźna dla osób z obniżoną odpornością, kobiet w ciąży, noworodków i seniorów. Zwykle objawy występują do 48 godzin po spożyciu produktu zanieczyszczonego bakteriami, jednak mogą wystąpić również po kilku-, kilkunastu dniach.
U osób bez zaburzeń odporności choroba trwa zazwyczaj 1–3 dni i objawia się najczęściej:
U osób o obniżonej odporności dodatkowo mogą występować:
- silne bóle głowy;
- światłowstręt;
- przeczulica skóry;
- splątanie umysłowe;
- zaburzenia równowagi;
- drgawki;
- utrata przytomności.
Bez właściwej diagnozy i rozpoczęcia leczenia w kolejnym etapie może dojść do:
- zapalenia opon mózgowych;
- zapalenia mózgu;
- ropni mózgu.
Śmiertelność przy listeriozie obejmującej CUN wynosi nawet 70 proc.
Listerioza – objawy u dziecka
Choroba jest szczególnie niebezpieczna u noworodków. Nawet przy szybkim wdrożeniu antybiotykoterapii śmiertelność w tej grupie wynosi ok. 20 proc. Listerioza u noworodków ma ciężki i gwałtowny przebieg, mogą wystąpić m.in.:
- zaburzenia oddychania;
- objawy niewydolności krążenia;
- sinica;
- wybroczyny na skórze i podniebieniu.
Listerioza – diagnostyka
Pacjenci z charakterystycznymi objawami klinicznymi kierowani są na szczegółowe badania diagnostyczne. W przypadku podejrzenia listeriozy badanie obejmuje posiewy mikrobiologiczne w kierunku obecności Listeria monocytogenes, które można wykonać z krwi, płynu mózgowo-rdzeniowego, płynu owodniowego. Ponadto w płynie mózgowo-rdzeniowym osób zakażonych stwierdza się wzrost liczebności komórek zapalnych oraz zmniejszenie stężenia glukozy.
U pacjentów z podejrzeniem listeriozy wykonuje się również:
Listerioza – leczenie
Zdiagnozowanie listeriozy wiąże się z koniecznością zastosowania dożylnej antybiotykoterapii. Czas leczenia antybiotykami zależy od ogólnego stanu zdrowia chorego i wyników kontrolnych badań krwi. Najczęściej trwa od 3 do 8 tygodni. Dodatkowo stosuje się leczenie objawowe np. przeciwbólowe czy przeciwobrzękowe.
Przy szybkim rozpoznaniu i wdrożeniu leczenia pacjent dochodzi do siebie, a choroba nie pozostawia trwałych konsekwencji. Jeśli jednak listerioza zdąży zająć ośrodkowy układ nerwowy, może doprowadzić do trwałych konsekwencji neurologicznych. Na ich wystąpienie szczególnie narażone są osoby, u których doszło do zapalenia tyłomózgowia lub ropnia mózgu. W takich przypadkach po zakończeniu leczenia dodatkowo konieczna jest rehabilitacja pacjenta.
Autor: Redakcja
