Mykoplazmy są powszechnie obecne w środowisku naturalnym. W ludzkim organizmie można je znaleźć w mikrobiomie jamy ustnej. Gatunki M. pneumoniae i M. genitalium są uważane za potencjalnie chorobotwórcze dla ludzi. Charakterystyczną cechą tych patogenów jest brak ściany komórkowej oraz bardzo małe rozmiary komórek, co skutkuje ich naturalną odpornością na antybiotyki. Mykoplazma odpowiada za wywoływanie choroby znaną jako mykoplazmoza.
Mykoplazma – rodzaje
Najważniejsze rodzaje mykoplazm wywołujących infekcje u ludzi to:
- Mycoplasma pneumoniae,
- grupa mykoplazm genitalnych, w tym Mycoplasma hominis, Ureaplasma urealyticum i Ureaplasma parvum.
Mycoplasma pneumoniae
Mycoplasma pneumoniae jest częstą przyczyną infekcji górnych i dolnych dróg oddechowych. Chociaż może prowadzić do poważnego zapalenia płuc, bardziej typowe objawy to zapalenie błony śluzowej tchawicy i oskrzeli, a także różnorodne, nietypowe objawy w obrębie górnych dróg oddechowych. M. pneumoniae może również powodować zapalenie gardła (także rozprzestrzeniające się na dolne drogi oddechowe), a rzadziej powiązane jest z innymi chorobami górnych dróg oddechowych, takimi jak:
- zapalenie ucha środkowego,
- zapalenie zatok,
- objawy przypominające grypę.
Mycoplasma pneumoniae, razem z bakteriami z rodzaju Chlamydia, takimi jak Chlamydophila pneumoniae, stanowią częste źródło nietypowych infekcji płuc u małych dzieci.
Mycoplasma genitalium
Jest inną odmianą bakterii, która jest źródłem zapalenia cewki moczowej u mężczyzn (bez związku z rzeżączką) oraz zapalenia szyjki macicy lub narządów miednicy mniejszej u kobiet. Rozprzestrzenia się głównie drogą płciową.
Mykoplazma czy borelioza?
Bakterie z rodzaju Mycoplasma mogą wpłynąć na występowanie lub nasilenie symptomów wielu różnych chorób oraz wywołać symptomy, które nie są specyficzne. Jednym z tych schorzeń jest borelioza. Mycoplasma nie jest przekazywana przez kleszcze, dlatego nie jest związana z chorobami przenoszonymi przez te pajęczaki. Jest natomiast bakterią, która współistnieje i może pogłębiać symptomy boreliozy oraz powodować inne objawy, które komplikują jednoznaczne zdiagnozowanie tej choroby. Inne infekcje współistniejące, które nie zależą od ugryzienia kleszcza, to m.in. Chlamydia, Yersinia czy Parvovirus. Zróżnicowane objawy i przebieg boreliozy stanowią istotne wyzwanie w zakresie diagnostyki tej choroby.
Występowanie infekcji wywołanych przez mykoplazmy
Infekcje wywołane przez Mycoplasma pneumoniae występują globalnie przez cały rok. Zazwyczaj mają większe natężenie w okresie jesienno-zimowym, zwłaszcza w klimatach o umiarkowanych warunkach. Okresowe epidemie tej bakterii zdarzają się co kilka lat. Objawy spowodowane przez mykoplazmy dotyczą głównie układu oddechowego i dolnych dróg oddechowych, występują u ludzi w różnym wieku, ale najczęściej atakują osoby w przedziale wiekowym od 5 do 20 lat.
Epidemie zwykle mają miejsce w zamkniętych społecznościach, takich jak szkoły czy koszary wojskowe, choć większość przypadków występuje spontanicznie lub w kręgu rodzinnym. Jeśli w rodzinie wystąpi zakażenie, zazwyczaj pojawiają się kolejne przypadki w odstępie 2-3 tygodni. Dorośli często chorują po kontakcie z zakażonymi dziećmi. Przeniesienie Mycoplasma pneumoniae odbywa się przede wszystkim drogą kropelkową.
Jeśli chodzi o Mycoplasma genitalium, to na całym świecie szacuje się, że występuje ona u około 1-4% mężczyzn i 1-6,4% kobiet.
Mykoplazma – objawy mykoplazmozy
Infekcja górnych dróg oddechowych oraz ostre zapalenie oskrzeli, wywołane przez bakterię M. pneumoniae, prezentują się podobnie do infekcji i zapalenia oskrzeli spowodowanych innymi mikroorganizmami. Objawy obejmują zazwyczaj:
- kaszel,
- ból gardła,
- katar,
- ból ucha.
Kaszel jest zazwyczaj najbardziej widocznym objawem, może być zarówno suchy, jak i mokry, czasem towarzyszy mu świszczący oddech. Kaszel może być uciążliwy i trwa długo, co jest charakterystyczne dla ostrego zapalenia oskrzeli. W niektórych przypadkach może pojawić się także zapalenie zatok.
Zapalenie płuc wywołane przez mykoplazmy – objawy
Zapalenie płuc spowodowane przez M. pneumoniae jest mniej powszechne niż infekcje górnych dróg oddechowych lub ostre zapalenie oskrzeli. Często jest określane jako „atypowe zapalenie płuc”. Przebiega zazwyczaj łagodnie, objawy rozwijają się stopniowo i są mniej nasilone niż w przypadku infekcji wirusowych. Mogą to być:
- bóle głowy,
- ogólne osłabienie,
- podwyższona temperatura,
- czasami ból gardła.
W porównaniu z zapaleniem płuc wywołanym przez inne patogeny, zapalenie płuc spowodowane przez M. pneumoniae częściej wiąże się z łagodnymi nieprawidłowościami poza płucami. Może wystąpić łagodna hemoliza (zazwyczaj bezobjawowa) lub wzrost poziomu enzymów wątrobowych (aminotransferaz).
Mykoplazmy genitalne – objawy
Mykoplazma może również powodować nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej u mężczyzn, którego objawami są:
- ból podczas oddawania moczu, zwłaszcza rano,
- czasem świąd na zewnętrznym ujściu cewki między oddawaniem moczu,
- częste oddawanie moczu i nagłe parcie na mocz, szczególnie jeśli występuje równocześnie zapalenie pęcherza moczowego lub gruczołu krokowego.
Może wystąpić ropny wyciek z cewki moczowej, czasami z domieszką krwi, co często jest wykrywane dopiero po masowaniu cewki moczowej. Objawy te pojawiają się zazwyczaj w ciągu 4-14 dni od kontaktu z zakażonym partnerem.
Jeśli chodzi o kobiety, M. genitalium może być przenoszone drogą płciową i wywoływać zapalenie szyjki macicy, często bezobjawowe. Jeśli występują objawy, są one zazwyczaj niespecyficzne, a głównym objawem jest wydzielina z pochwy. Inne objawy to świąd pochwy, dolegliwości związane z oddawaniem moczu oraz odczuwalny dyskomfort w obrębie miednicy. Mycoplasma genitalium u kobiet może także wywołać zapalenie narządów miednicy mniejszej.
Mykoplazma – diagnostyka i rozpoznanie
Większość infekcji spowodowanych przez Mycoplasma pneumoniae pozostaje nierozpoznawana, ponieważ objawy nie różnią się znacząco od infekcji górnych i dolnych dróg oddechowych, które są spowodowane przez wirusy i inne bakterie. Mycoplasma pneumoniae jest podejrzewana, gdy objawy choroby trwają dłużej niż zwykle lub występują objawy pozapłucne. Charakterystyczną cechą zapalenia płuc wywołanego tym mikroorganizmem jest obecność istotnych zmian na zdjęciach rentgenowskich płuc, pomimo braku wyraźnych zmian w wynikach badania osłuchowego.
Chociaż Mycoplasma pneumoniae można hodować w laboratorium na specjalnych pożywkach, ten proces jest czasochłonny. Wymaga specjalistycznych warunków i trwa ponad 2 tygodnie. Dlatego hodowla nie jest skuteczną metodą diagnozowania infekcji mykoplazmatycznych. Często stosuje się testy wykrywające obecność przeciwciał we krwi jako narzędzie diagnostyczne. Dodatkowo, do identyfikacji zakażeń Mycoplasma pneumoniae wykorzystuje się badanie RT-PCR. Jako próbki można użyć np. wymazu z gardła lub plwociny.
W przypadku diagnozowania infekcji mykoplazmami układu płciowego, rzadko istnieją konkretne wskazania do pobierania materiału z dolnych partii układu płciowego w celach diagnostycznych. Ze względu na powszechne występowanie tych organizmów u zdrowych jednostek, dodatni wynik badania nie zawsze jednoznacznie wskazuje na obecność infekcji.
Leczenie zakażenia mykoplazmą
Zakażenia górnych dróg oddechowych spowodowane przez Mycoplasma pneumoniae zazwyczaj nie wymagają antybiotyków. W przypadku zapalenia płuc wywołanego przez tę bakterię, lekarze zazwyczaj przepisują antybiotyki przez okres 10-14 dni. Antybiotyki są również stosowane w leczeniu infekcji wywołanych przez Mycoplasma genitalium.
Zapalenie płuc wywołane przez Mycoplasma pneumoniae jest zwykle samoograniczające się i rzadko stanowi zagrożenie dla życia. Leczenie antybiotykami pomaga skrócić czas trwania choroby i zmniejszyć ryzyko zakażenia innych osób poprzez zmniejszenie kaszlu. Mimo że antybiotyki łagodzą objawy zakażenia, bakterie te zazwyczaj nie są całkowicie eliminowane z dróg oddechowych. Testy mikrobiologiczne mogą nadal wykazywać obecność Mycoplasma pneumoniae przez wiele miesięcy po zakończeniu leczenia, nawet jeśli pacjent jest już zdrowy.
W większości przypadków pacjenci leczeni z powodu infekcji mykoplazmatycznych nie potrzebują dalszej opieki po zakończeniu leczenia. Jednak w przypadku pacjentów, u których wystąpiły objawy pozapłucne spowodowane przez Mycoplasma pneumoniae, może być konieczne dalsze monitorowanie ich stanu zdrowia.
Mykoplazma – leczenie naturalne
Mykoplazmozę można leczyć za pomocą antybiotyków, co jest najskuteczniejszym sposobem. Jednak istnieją również naturalne metody wspomagające leczenie. Zaleca się picie naparów z lipy i spożywanie dużych ilości czosnku, który ma właściwości przeciwbakteryjne.
Dodatkowo, można próbować inhalacji z olejków eterycznych lub korzystać z solanki. Kilkanaście minut dziennie może pomóc zmniejszyć obrzęk, redukować częstotliwość kaszlu i ułatwić oddychanie.
