Zapalenie cewki moczowej u mężczyzn i kobiet – objawy, leki

Co to jest cewka moczowa?

Cewka moczowa stanowi końcowy odcinek układu moczowego. Jest to elastyczny przewód, którym mocz wyprowadzany jest na zewnątrz organizmu.

U kobiet cewka moczowa jest krótsza (jej długość wynosi 3-5 cm) i znajduje się z przodu od wejścia do pochwy. U mężczyzn jest dłuższa (15-20 cm) i połączona z układem rozrodczym wiodąc od pęcherza moczowego do żołędzi członka.

Co to jest zapalenie cewki moczowej?

Zapalenie cewki moczowej jest stanem zapalnym cewki moczowej, który może wystąpić, gdy dojdzie do kontaktu z drobnoustrojami chorobotwórczymi. Dolegliwość ta często jest spotykana u kobiet ze względu na bliskie położenie cewki moczowej, pochwy i odbytu, który jest siedliskiem bakterii i innych mikrobów odpowiedzialnych za rozwój zakażenia.

Zapalenie cewki moczowej może także wystąpić u mężczyzn. Jest to choroba przenoszona drogą płciową – ryzyko infekcji cewki moczowej zwiększa się przy współżyciu bez prezerwatywy.

Jakie są przyczyny zapalenia cewki moczowej?

Większość przypadków zapalenia cewki moczowej to wynik przeniesienia patogenów chorobotwórczych pomiędzy partnerami w trakcie stosunku płciowego.

Inne przyczyny zapalenia cewki moczowej to między innymi:

• powikłania po infekcjach występujących w obrębie dróg moczowych,
• ciała obce w cewce moczowej,
• cewnik pęcherza moczowego,
• choroby prostaty, cukrzyca (schorzenia te wiążą się ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia zakażenia),
• nieprawidłowa higiena zwłaszcza u kobiet,
• stany zapalne pochwy.

Zapalenie cewki moczowej – rodzaje

Wśród najczęstszych przyczyn zapalenia cewki moczowej wymienia się zakażenia bakteryjne. Rodzaje infekcji dzieli się biorąc pod uwagę patogen odpowiedzialny za powstanie stanu zapalnego. Wyróżnia się dwie podstawowe grupy: rzeżączkowe i nie rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej.

Polecamy: Domowe testy. Test na badanie ogólne moczu

Rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej

Rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej wywoływane przez bakterię dwoinkę rzeżączki (inaczej Neisseria gonorrhoeae). U kobiet objawy zakażenia rzeżączką są odczuwana głównie jako dolegliwości zlokalizowane w narządach rodnych. Często w takich przypadkach diagnozuje się rzeżączkowe zapalenie szyjki macicy.

Kobieta w wyniku infekcji może skarżyć się na:

• ropne upławy,
• pieczenie w pochwie,
• ból podbrzusza,
• ból i pieczenie przy oddawaniu moczu (jeśli dodatkowo stan zapalny zlokalizowany jest w obrębie cewki moczowej),
• można także zaobserwować zaczerwienienie ujścia cewki moczowej.

Rzeżączkowe zapalenie cewki moczowej spotykane jest głównie u mężczyzn. Stan zapalny rozwija się w przednim odcinku cewki i daje szereg dokuczliwych dolegliwości m.in.:

• ropny wyciek z cewki moczowej,
• ból cewki moczowej,
• zapalenie żołędzi.

Nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej

Głównymi przyczynami pojawienia się nierzeżączkowego zapalenia cewki moczowej są bakterie Chlamydia trachomatis (chlamydiowe zapalenie cewki moczowej) i Ureaplasma urealyticum. Czasem dolegliwości w obrębie cewki mogą pojawić się w odpowiedzi na kontakt z drobnoustrojami, nie będącymi bakteriami.

Warto wiedzieć: Rzeżączka – objawy u kobiet i mężczyzn. Leczenie

Niebakteryjne zapalenie cewki moczowej może być wywołane przez patogeny takie jak:

• rzęsistek pochwowy,
• gardnerella vaginalis,
• wirus opryszczki,
• drożdżak Candida albicans (w takim przypadku stwierdza się grzybicze zapalenie cewki moczowej).

Zapalenie cewki moczowej u mężczyzny

Jednym z czynników zwiększających ryzyko pojawienia się zapalenia cewki moczowej u mężczyzn jest intensywny seks – może dojść wtedy do mechanicznego podrażnienia, co ułatwia wniknięcie i kolonizację drobnoustrojów w cewce.

Innym bodźcem do pojawienia się infekcji może być stosowanie żelu plemnikobójczego. W niektórych przypadkach prowadzi to do podrażnienia cewki moczowej po stosunku w wyniku kontaktu z silnymi substancjami chemicznymi.

Czytaj też: Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej – objawy i leczenie

Zapalenie cewki moczowej u kobiety

Zapalenie cewki moczowej u kobiet często jest wynikiem kontaktów płciowych z wieloma partnerami. Przyczyną może być także brak prawidłowych nawyków higieny intymnej.
Pamiętaj – lekarze zalecają, aby oddać mocz zaraz po stosunku, a następnie zadbać o higienę miejsc intymnych. Ważny jest także kierunek mycia i wycierania narządów płciowych, zawsze od cewki w stronę odbytu, nigdy na odwrót. W ten sposób zminimalizujesz ryzyko przenoszenia bakterii i rozwoju zapalenia cewki moczowej.

Zapalenie cewki moczowej – objawy

Jeśli zaobserwujesz u siebie pojawienie się dokuczliwych dolegliwości zlokalizowanych w obrębie okolic intymnych, może to oznaczać, że cierpisz na zapalenie cewki moczowej.
Objawy, które zazwyczaj występują w takim przypadku, to między innymi:

• ból cewki moczowej przy oddawaniu moczu (zwłaszcza rano w trakcie pierwszej wizyty w toalecie),
• uczucie pełnego pęcherza,
• pieczenie lub szczypanie cewki moczowej przy oddawaniu moczu (objaw ten może towarzyszyć także pomiędzy mikcjami),
• zaczerwienione ujście cewki moczowej,
• kłucie w cewce moczowej.

W niektórych przypadkach przy zakażeniu pojawia się gorączka, ogólne osłabienie organizmu, dreszcze, ból w dolnej części pleców.

Przebieg zapalenia cewki moczowej i jej symptomy mogą różnić się w zależności od płci.

Objawy zapalenia cewki moczowej u mężczyzn to:

• uczucie ciężkości jąder i bolesności jąder,
• ropna wydzielina z cewki moczowej,
• biała wydzielina z cewki moczowej,
• wydzielina z cewki wymieszana z krwią,
• wyciek z cewki najłatwiej zaobserwować w postaci zaschniętych plam na bieliźnie,
• dalsze objawy, które mogą pojawić się, jeśli stan zapalny cewki nie jest odpowiednio leczony to zapalenie jąder i najądrzy zakażenie układu moczowego, a także zapalenie gruczołu krokowego.

Czytaj: Czym jest rozrost gruczołu krokowego?

Objawy zapalenia cewki moczowej u kobiet to:

• ból w podbrzuszu
• wydzielina z pochwy (upławy)
• krwawienia z pochwy występujące poza miesiączką
• bardziej intensywne niż zazwyczaj krwawienie podczas miesiączki.

Jak rozpoznać zapalenie cewki moczowej?

Diagnostyka zapalenia cewki moczowej w początkowym etapie opiera się na wywiadzie lekarskim i badaniu narządów płciowych. W trakcie rozmowy z pacjentem uzyskuje dodatkowe informacje, które są przydatne w rozpoznaniu choroby i podjęciu decyzji o zastosowaniu odpowiedniego leczenia.

Pytania, które mogą usłyszeć pacjenci w gabinecie, to m.in.:

• „czy aktualni partnerzy seksualni chorują lub są w trakcie leczenia infekcji układu moczowo-płciowego”
• „czy w trakcie stosunku partnerzy używali prezerwatywy”
• „czy pacjent kiedykolwiek przechodził chorobę przenoszoną drogą płciową”
• „jaki rodzaj kontaktów płciowych miał miejsce zanim doszło do zakażenia”.

Odpowiedzi, których udziela pacjent pozwalają zróżnicować typ zakażenia – czy jest to infekcja wywołana rzeżączką, czy przyczyną wystąpienia dolegliwości jest nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej. Następnym krokiem w ramach rozpoznania schorzenia jest badanie narządów płciowych i pachwin.

Lekarz ogląda ujście cewki moczowej sprawdzając m.in.: czy cewka nie jest zaczerwieniona i czy po ściśnięciu nie wycieka z niej wydzielina. U mężczyzn dodatkowo ocenia się stan gruczołu krokowego poprzez wprowadzenie palca do odbytnicy.

Ponadto lekarze dysponują szeregiem badań diagnostycznych, które mogą zlecić, przy wątpliwościach co do rozpoznania zapalenia cewki moczowej. Są to m.in.:

• wymaz z cewki moczowej,
• wymaz z pochwy lub szyjki macicy,
• badanie ogólne moczu,
• posiew moczu, szczególnie wtedy, gdy podejrzewa się, że infekcja obejmuje nie samą cewkę, a dalsze obszary układu moczowego (powodując min. zapalenie pęcherza moczowego).

Zapalenie cewki moczowej – leki wydawane na receptę. Jak wygląda i ile trwa leczenie?

Leczenie zapalenia cewki moczowej polega na podaniu antybiotyków w celu zwalczenia drobnoustrojów powodujących stan zapalny. Lekarz dopasowuje rodzaj leku oraz długość trwania kuracji biorąc pod uwagę dane zebrane w wywiadzie i w trakcie oględzin cewki moczowej. Decydują również wyniki badań, w tym m.in.: wymaz z cewki wraz z antybiogramem.

Warto wiedzieć: antybiogram zawiera informacje o tym jaki antybiotyk na zapalenie cewki moczowej powinien pomóc w zniesieniu przykrych objawów, a na który antybiotyk drobnoustroje odpowiedzialne za opisywane przez pacjenta dolegliwości są oporne.

Ile trwa leczenie w sytuacji, gdy lekarz zdiagnozuje zapalenie cewki moczowej?

Leki należy przyjmować tak długo, jak zostało to określone podczas wizyty. Stosowanie się do zaleceń lekarza, to najlepszy sposób na szybkie uporanie się ze schorzeniem.
Pamiętaj, że leczeniu powinien poddać się nie tylko pacjent, ale także jego partner seksualny, aby wykluczyć możliwość ponownego zakażenia po zakończeniu kuracji. Zaleca się, aby w trakcie przyjmowania leków, zrezygnować z aktywności seksualnej.

Czy zapalenie cewki moczowej może przejść bez leczenia?

Pacjenci często chcą wiedzieć, czy zapalenie cewki moczowej może przejść samo, bez potrzeby wizyt lekarskich i stosowania kuracji lekami antybakteryjnymi. Objawy zapalenia cewki moczowej mogą ustąpić samoistnie w okresie od kilku tygodni do 6 miesięcy. Jednak co ważne, nie jest to jednoznaczne z wyleczeniem infekcji, ponieważ osoba nadal pozostaje zakażona i ryzykuje przenoszenie bakterii i innych patogenów na partnerów w trakcie współżycia.

Nieleczona infekcja cewki moczowej zwiększa ryzyko wystąpienia powikłań. Jeśli zakażenie dalej jest obecne i przyczyna nie zostanie wyeliminowana, zapalenie cewki moczowej może nawracać w przyszłości.

Polecamy: Mętny mocz – przyczyny. Co oznacza mętny mocz po nocy, w ciąży lub u małego dziecka?

Antybiotyki na zapalenie cewki moczowej

Jeśli u pacjenta rozpoznano nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej, zazwyczaj zaleca się stosowanie jednego z wymienionych antybiotyków:

• azytromycyna,
• doksycyklina,
• ofloksacyna,
• erytromycyna.

Antybiotyki na zapalenie cewki moczowej dobierane są indywidualnie w zależności od historii chorobowej pacjenta oraz nasilenia i charakteru objawów. Lekarz decyduje o tym, który lek i schemat postępowania będzie najbardziej skuteczny.

Zapalenie cewki moczowej spowodowane bakterią rzeżączki, leczy się poprzez doustne przyjmowanie ofloksacyny lub cyprofloksacyny. Alternatywną metodą jest podanie jednorazowej dawki ceftriaksonu w postaci zastrzyku domięśniowego.

Czasem trudno jest odróżnić czy pacjent cierpi na rzeżączkowe czy nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej i postawić jednoznaczną diagnozę. Zazwyczaj w takiej sytuacji lekarz przepisuje antybiotyk, który będzie działać na większość drobnoustrojów chorobotwórczych. Stosowanym lekiem jest azytromycyna. Przyjmowana doustnie może pomóc zwalczyć zarówno rzeżączkowe, jak i nierzeżączkowe zapalenie cewki moczowej.

Jeśli podejrzewa się, że za przykre dolegliwości odpowiedzialna jest zakażenie grzybicze, konieczne może być zastosowanie odpowiedniej maści. Często zalecanym środkiem na zapalenie cewki moczowej jest wówczas preparat z clotrimazolum.

Zapalenie cewki moczowej – domowe sposoby

Jeśli podejrzewasz u siebie zapalenie cewki moczowej, nie czekaj i umów wizytę u specjalisty – internisty, ginekologa (kobiety) lub urologa (mężczyźni). W ten sposób unikniesz możliwych następstw nieleczonej choroby.

Do czasu wizyty można wypróbować domowe sposoby na zapalenie cewki moczowej. Do najczęściej stosowanych metod należą:

• Zwiększenie ilości wypijanych płynów (minimum 3 litry dziennie).
• Dodanie soku z cytryny, żurawiny lub czarnej porzeczki do wypijanej w ciągu dnia wody. Można także rozcieńczyć wodą sok z granatu. Przez wzgląd na dużą zawartość witaminy C, napoje takie będą spowalniać proces namnażania się bakterii. W sprzedaży dostępne są także tabletki z wyciągiem z żurawiny.
• Sporządzanie naparów ziołowych do picia (do kilku razy dziennie – zgodnie ze wskazaniami producenta). Zioła pomocne na zapalenie cewki moczowej to m.in.: mniszek, pokrzywa, bratek, liść brzozy, nagietek, ziele skrzypu.
• Skuteczne na ból cewki moczowej mogą okazać się nasiadówki, np. z rumianku, szałwii, kory dębu.
• Ogrzewanie podbrzusza termoforem, co pomaga uśmierzyć ból i przyśpiesza leczenie przez poprawę ukrwienia błon śluzowych.

Zapalenie cewki moczowej w ciąży

W trakcie ciąży w organizmie zachodzą zmiany, które zwiększają ryzyko pojawienia się zapalenia pęcherza i cewki moczowej. Podnosi się poziom hormonów odpowiedzialnych za spadek napięcia mięśni, co z kolei prowadzi do rozszerzenia cewki moczowej i moczowodów i ułatwia przedostanie się bakterii w głąb narządów. W łatwy sposób może rozwinąć się zapalenie cewki moczowej.

U kobiet w ciąży jest to dość częste zjawisko. Jeśli bakterie wnikną dalej do kolejnych obszarów układu moczowego, może pojawić się zapalenie pęcherza. Dodatkowym czynnikiem, który przyczynia się do infekcji jest ucisk macicy na pęcherz pod wpływem powiększającego się płodu, co powoduje zastój moczu, w którym mogą namnażać się bakterie.

Polecamy: Infekcje dróg moczowych – objawy, leczenie, zapobieganie. Skuteczne sposoby na zapalenie dróg moczowych

Zapalenie cewki moczowej i pęcherza moczowego w ciąży to schorzenia, których leczenie powinno odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarza. Antybiotyki powinny zostać dobrane w taki sposób, aby nie zaszkodzić rozwijającemu się dziecku.

Najczęściej stosowanymi substancjami są:

• amoksycylina,
• nitrofurantoina (w Polsce stosowana jest furagina – nie powinna być przyjmowana w I trymestrze ciąży),
• cefaleksyna,
• amoksycylina/kwas klawulanowy,
• fosfomycyna,
• cefuroksym.

Uwaga! W ciąży należy sprawdzać, czy w układzie moczowym nie bytują drobnoustroje, które mogą negatywnie wpłynąć na płód (czasem występuje tzw. bakteriuria, która nie daje objawów). Kobieta w ciąży powinna wykonywać kontrolne badania ogólne moczu i krwi. Ważne, aby robić to regularnie – wyniki powinny być analizowane przez lekarza co cztery tygodnie, aby zminimalizować ryzyko pojawienia się zapalenia pęcherza moczowego i cewki moczowej.

Czytaj też: Pasma śluzu w moczu – w ciąży, u dziecka, u dorosłego. Przyczyny i leczenie

Zapalenie cewki moczowej u dzieci

Lekarze pediatrzy w swojej praktyce często diagnozują zapalenie cewki moczowej u dzieci. Schorzenie może występować razem ze stanem zapalnym pęcherza – nosi wtedy wspólną nazwę zapalenia dolnych dróg moczowych. Jest to przypadłość wywoływana przez bakterie Enterobacteriaceae – Escherichia coli (E. coli) i Klebsiella pneumoniae, choć inne drobnoustroje również mogą być przyczyną infekcji.

Na zapalenie cewki moczowej u dzieci stosuje się antybiotyki – zwykle amoksycylinę z klawulanianem lub cefuroksym. Leczenie zwykle trwa ok. 7 dni.

Autor: Katarzyna Górska

Bibliografia:

1. Andrzej Szczeklik (red.) Choroby wewnętrzne. tom I, II Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2005.
2. Prof. dr hab. n. med. Marcin Tkaczyk. Pediatria po Dyplomie: Zakażenia układu moczowego u dzieci w POZ – zastosowanie antybiotyków i chemioterapeutyków. 2018, dostęp: 01.05.2023 [https://podyplomie.pl/pediatria/29727,zakazenia-ukladu-moczowego-u-dzieci-w-poz-zastosowanie-antybiotykow-i-chemioterapeutykow]
3. Prof. dr hab. med. Dariusz Moczulski. Medycyna po Dyplomie: Leczenie zakażeń układu moczowego u kobiet w ciąży. 2012, dostęp: 01.05.2023 [https://podyplomie.pl/medycyna/10599,leczenie-zakazen-ukladu-moczowego-u-kobiet-w-ciazy]
4. Hryniewicz W, Holecki M. Rekomendacje diagnostyki, terapii i profilaktyki zakażeń układu moczowego u dorosłych. Narodowy Instytut Leków, Warszawa 2015.