Rozrost prostaty – przyczyny i objawy. Leczenie dolegliwości związanych z powiększeniem gruczołu krokowego

Prostata – co to jest i gdzie się znajduje?

Prostata, inaczej gruczoł krokowy lub stercz, to narząd układu płciowego u mężczyzn. Znajduje się pod pęcherzem moczowym i jednocześnie otacza cewkę moczową. Stercz produkuje płyn, w którym znajduje się nasienie. 

Prawidłowy gruczoł krokowy ma objętość 15–25 ml i zwiększa się wraz z postępowaniem procesu starzenia. U mężczyzn po 45–50. roku życia dochodzi do powiększenia gruczołu. Mówimy wówczas o tzw. łagodnym przeroście prostaty. Jednym z podstawowych objawów są problemy z oddawaniem moczu. Podobne objawy mogą wywołać inne choroby, które urolog bierze pod uwagę, stawiając diagnozę.

Przyczyny powiększenia gruczołu krokowego

Przyczyny rozrostu stercza nie zostały dotąd jednoznacznie określone. Wiadomo jednak, że wpływ na przerost prostaty ma spadek poziomu testosteronu i ogólne rozregulowanie gospodarki hormonalnej. Obniżenie stężenia testosteronu wraz z utrzymaniem dotychczasowego poziomu estrogenów prowadzi do stopniowego rozrostu gruczołu krokowego. Część ustaleń naukowców wskazuje również na genetyczne pochodzenie problemu.

Rozrastający się gruczoł uciska na cewkę moczową oraz pęcherz, wpływając bezpośrednio na działanie układu moczowego i powodując zaburzenia w oddawaniu moczu.

Choroby prostaty mogą wzbudzać niepokój, ale należy pamiętać, że powiększenie gruczołu krokowego nie oznacza raka tego narządu ani nie rozwinie się w niego, nawet jeśli nie będzie leczone. Powiększenie gruczołu krokowego i rak tego narządu mogą jednak rozwijać się jednocześnie i współistnieć ze sobą. Aby w porę wykryć raka prostaty, konieczne jest poddawanie się regularnym badaniom.

Przy omawianiu stanu pacjenta urolog może posłużyć się jednym z trzech terminów:

• łagodny rozrost gruczołu krokowego,
• łagodne powiększenie gruczołu krokowego,
• przeszkoda podpęcherzowa (występuje u około połowy mężczyzn z łagodnym powiększeniem  gruczołu krokowego).

Objawy przerostu prostaty

Pierwszym objawem rozrostu stercza, który można zaobserwować we wczesnej fazie rozwoju schorzenia, jest częstsze oddawanie moczu. Z czasem objawy przerostu prostaty się nasilają. Strumień oddawanego moczu staje się coraz słabszy, co wpływa na czas mikcji i trudności w jej zainicjowaniu.

Typy objawów

U mężczyzn z łagodnym powiększeniem gruczołu krokowego objawy mogą w różny sposób oddziaływać na oddawanie moczu, w tym na:

• gromadzenie moczu w pęcherzu: częstomocz dzienny/nocny, nagła potrzeba oddania moczu, nietrzymanie moczu;
• opróżnianie pęcherza (mikcję): słaby/przerywany strumień moczu, wysiłek przy oddawaniu moczu, przedłużone rozpoczęcie i zakończenie mikcji, czasem zatrzymanie moczu;
• odczucie po oddaniu moczu: uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza, wykapywanie moczu po mikcji.

W przypadku zaobserwowania zwiększonej częstości oddawania moczu oraz trudności podczas mikcji należy skorzystać z konsultacji lekarskiej. Warto pamiętać, że rozpoczęcie leczenia we wczesnej fazie rozwoju schorzenia pozwala osiągnąć lepsze efekty terapii i ograniczyć postęp choroby. Niezwłocznej interwencji lekarskiej wymaga natomiast nagłe całkowite zatrzymanie moczu.

Polecamy: Zapalenie prostaty – przyczyny, objawy i leczenie. Zapalenie prostaty a jej przerost

Przerost prostaty – leki i leczenie

W przypadku podejrzenia rozrostu stercza lekarz przeprowadza wstępny wywiad z pacjentem, a następnie wykonuje badanie per rectum – palcem wprowadzonym do odbytnicy. Badanie pozwala ocenić wielkość prostaty i jej strukturę. Ponadto lekarz może zlecić pomiar stężenia antygenu PSA we krwi oraz badanie USG, a także badanie urodynamiczne oraz cystoskopowe.

W przypadku wystąpienia łagodnych objawów przerostu prostaty lekarz może zalecić zmianę stylu życia polegającą na:

• ograniczeniu spożycia produktów zawierających kofeinę i innych produktów moczopędnych;
• ograniczeniu spożycia płynów w określonym czasie – przed snem, spotkaniem, wyjściem do miejsc publicznych;
• zaprzestaniu korzystania z wyrobów tytoniowych.

W przypadku silniejszych objawów lekarz może zastosować leki na przerost prostaty. Leczenie farmakologiczne może być ukierunkowane na rozluźnienie mięśni dróg moczowych lub bezpośrednio na zmniejszenie gruczołu krokowego. W pierwszym przypadku stosuje się alfa-blokery, takie jak alfuzosyna, doksazosyna czy tamsulozyna. W drugim stosowane są inhibitory 5 alfa-reduktazy (np. finasteryd).

Możliwe jest również operacyjne leczenie przerostu prostaty. Decyzję o zabiegu podejmuje się w przypadku bardzo nasilonych objawów, a także w sytuacji, gdy leczenie farmakologiczne nie daje oczekiwanych rezultatów. Zabieg polega na usunięciu części gruczołu otaczającego bezpośrednio cewkę moczową, dzięki czemu przywrócona zostaje pełna drożność odpływu moczu.

Autor: Redakcja