Przyczyny powstawania ran w jamie ustnej i na podniebieniu
Jama ustna jest narażona na liczne urazy mechaniczne, które wynikają z pełnionej przez nią funkcji – jest początkowym odcinkiem przewodu pokarmowego, odbywa się w niej rozdrabnianie pokarmu. Może więc dochodzić do urazów spowodowanych przygryzieniem, oparzeniem. Rany w jamie ustnej często powstają na skutek noszenia aparatu ortodontycznego lub protezy zębowej. Czasami także dochodzi do nich w trakcie zabiegów stomatologicznych. Do pozostałych przyczyn powstawania ran w jamie ustnej zalicza się:
- choroby zakaźne – do powstawania pęcherzyków lub nadżerek może dochodzić w przebiegu opryszczki, bostonki lub ospy wietrznej, a także w przebiegu odry;
- zakażenia grzybicze – bardzo często objawia się w postaci pleśniawek w jamie ustnej;
- alergie pokarmowe lub wziewne (główne postaci choroby to zapalenie dziąseł, kontaktowe zapalenie jamy ustnej oraz rumień wysiękowy wielopostaciowy);
- nowotwór jamy ustnej;
- afty;
- niedobory witaminowe – najczęściej witamin z grupy B, witaminy A i C;
- choroby autoimmunologiczne, np. zespół Sjorgena lub toczeń rumieniowaty układowy.
Czytaj także: Larwy w ciele człowieka? Muszyca – choroba, która rozwija się w ranach
Kiedy należy udać się do lekarza z ranami w jamie ustnej?
Ran na podniebieniu nie powinno się bagatelizować zwłaszcza wtedy, kiedy nie chcą się goić, powodują dyskomfort i silny ból oraz kiedy mają tendencję do rozrastania się. Lekarzem zajmującym się problemami w obrębie jamy ustnej jest stomatolog, ale można także udać się po poradę do lekarza rodzinnego.
Leczenie ran w jamie ustnej
W pierwszej kolejności należy zidentyfikować przyczynę problemu – jeśli rana w ustach pojawiła się na skutek czynników drażniących, np. noszenia niewłaściwie dobranej protezy lub aparatu ortodontycznego, to warto porozmawiać z lekarzem o wprowadzeniu zmian – można przykładowo nosić specjalny wosk zabezpieczający klamry aparatu.
W przypadku pojawienia się ran w jamie ustnej należy zadbać o odpowiednią dietę. Powinna być ona lekkostrawna, należy wyeliminować potrawy gorące, smażone, kwaśne i pikantne – także nadmierna ilość przypraw podrażnia uszkodzoną śluzówkę i wywołuje większy dyskomfort. Warto także unikać cukru oraz alkoholu, które są pożywką dla rozwoju bakterii i grzybów, co z kolei sprzyja zakażeniu rany. Należy także zmienić szczoteczkę do zębów na miękką oraz unikać płynów do płukania jamy ustnej na bazie alkoholu.
Teoretycznie jamy na błonie śluzowej jamy ustnej goją się szybciej niż rany na skórze, ale powodują duży dyskomfort i problemy w utrzymaniu właściwej higieny. Zaleca się stosować niesteroidowe leki przeciwbólowe i przeciwzapalne – są one dostępne w postaci preparatów do stosowania miejscowego. Działają znieczulająco, antyseptycznie i ochronnie.
Domowe sposoby na rany w jamie ustnej i na podniebieniu
Z domowych sposobów pomóc w gojeniu się ran w jamie ustnej mogą płukanki z ziół: rumianku czy sody. Nie zastępują one jednak wizyty u lekarza i sprawdzonych preparatów z apteki. Należy mieć na uwadze, że lekarz może przepisać odpowiednie preparaty – te skuteczne w leczeniu aft nie pomogą w przypadku np. grzybicy. Dlatego zawsze dobrze poradzić się lekarza lub farmaceuty.
Aftowe zapalenie jamy ustnej
Aftoza, czyli aftowe zapalenie jamy ustnej, objawia się bolesnymi owrzodzeniami, które przybierają postać białych nadżerek. W przebiegu stanu zapalnego rzadko pojawiają się objawy ogólne, takie jak np. gorączka czy dreszcze. Owrzodzenia mogą występować pojedynczo lub w skupiskach – charakteryzują się białym kolorem i okrągłym kształtem. Choroba może mieć charakter nawrotowy, a przyczyny jej powstawania nie są do końca poznane.
Więcej przeczytasz tutaj: Jak leczyć afty w jamie ustnej?
Grzybica jamy ustnej
W przebiegu grzybicy jamy ustnej i języka charakterystycznym objawem jest żółty lub biały nalot na języku i błonie śluzowej jamy ustnej. U pacjentów pojawiają się także ból, pieczenie, suchość w ustach i nieprzyjemny zapach z ust. Objawy mogą być inne w zależności od tego, jaki rodzaj grzybicy rozwinął się u chorego.
Więcej: Grzybica jamy ustnej – jak leczyć? Ile trwa grzybica w jamie ustnej?
Owrzodzenia jamy ustnej
W jamie ustnej mogą także powstawać owrzodzenia – są to otwarte rany błony śluzowej, przypominający wyglądem krater. Towarzyszy im miejscowy stan zapalny oraz wysięk. Mogą powstawać na skutek urazów mechanicznych lub w wyniku poważniejszych problemów: liszaja płaskiego, opryszczki, ospy, odry, kiły, zakażenia grzybiczego, mononukleozy, niedokrwistości, tocznia rumieniowatego i wielu innych. Owrzodzeń w jamie ustnej nie powinno się bagatelizować, zwłaszcza jeśli mają tendencję do nawracania i goją się bardzo długo. Wtedy należy rozpocząć głębszą diagnostykę.
Czytaj też: Owrzodzenia języka – przyczyny i leczenie
Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej
Jest ono związane z infekcją wirusem Herpes simplex i występuje najczęściej u dzieci do 6. roku życia. Po ustąpieniu infekcji pierwotnej wirus zatrzymuje się w zwojach nerwu trójdzielnego, dlatego dochodzi do nawrotów choroby. Zmiany w jamie ustnej przybierają postać pęcherzyków rozwijających się w jamie ustnej, a następnie zmieniają się w nadżerki. Często występują objawy ogólne, np. wyższa temperatura, powiększone węzły chłonne, bóle mięęniowe. Zmiany goją się po około 8-10 dniach, nie pozostawiając po sobie śladów.
Polecamy: Opryszczkowe zapalenie jamy ustnej – przyczyny, objawy i leczenie
Alergiczne zapalenie jamy ustnej
Alergiczne zapalenie jamy ustnej rozwija się w wyniku reakcji alergicznej typu I lub alergią kontaktową na pokarmy. Objawia się ono zmianami rumieniowymi wewnątrz jamy ustnej, obrzękiem, nadżerkami lub owrzodzeniami. Często pojawiają się także świąd i uczucie pieczenia. Charakterystyczne jest to, że pacjent do powstawania zmian dochodzi zawsze po kontakcie z konkretną substancją.
Pleśniawki
Pleśniawki to zmiany grzybicze, które dotyczą najczęściej małych dzieci. Są to małe, białe, grudkowate plamki, które pojawiają się na języku, podniebieniu, wargach, dziąsłach i na wewnętrznej stronie policzków. Nieleczone mogą pokryć nawet całą jamę ustną. Rzadko występują u dorosłych. W przypadku zaobserwowania zmian u dziecka, należy zgłosić się do pediatry.
Czytaj: Pleśniawki u niemowląt – leczenie, przyczyny, objawy
Autor: Redakcja
