Najczęstszym patogenem powodującym grzybicę jamy ustnej jest Candida albicans. Wśród innych rodzajów możemy wyróżnić Candida tropicalis, Candida stellatoidea, Candida parakruzei (parapsilosis), Torulopsis glabrata czy Geotrichum candidum. Znanych jest ponad 90 rodzajów drożdżaków, które mogą odpowiadać za rozwój schorzenia.
Drożdżaki bytują w jamie ustnej na co dzień u około 70 proc. pacjentów. Do zakażenia dochodzi jednak w określonych warunkach, np. podczas obniżenia odporności (tzw. infekcje oportunistyczne).
Jak rozpoznać grzybicę jamy ustnej?
Objawy grzybicy jamy ustnej mogą być różne. Do ogólnych objawów zaliczamy:
- suchość w ustach,
- pieczenie,
- biały nalot na języku,
- krwawienie jamy ustnej pod nalotem,
- ból języka lub dziąseł,
- nieprzyjemny zapach z ust.
Dolegliwości różnią się w zależności od rodzaju infekcji:
- Przy grzybicy ostrej rzekomobłoniastej u dzieci pojawiają się pleśniawki, natomiast u dorosłych zmiany przypominające kożuch z mleka – zmiany po usunięciu odsłaniają zaczerwieniony obszar.
- W grzybicy przewlekłej rzekomobłoniastej zmiany również przypominają kożuch mleka, ale krwawią po usunięciu nalotów.
- Przy grzybicy ostrej zanikowej pojawiają się czerwone plamy, ból oraz suchość w gardle.
- Przy grzybicy przewlekłej rozrostowej występują z kolei białe grudki, których nie da się usunąć.
- Grzybica może objawiać się także zapaleniem kącików ust. W wyniku tego rodzaju choroby kąciki ust pękają, co może doprowadzić do nadżerki – najczęściej dołącza się infekcja bakteryjna tej okolicy.
- Inną odmianą grzybicy jest protetyczne zapalenie jamy ustnej, występujące u pacjentów z protezą, która podrażnia dziąsła. W wyniku podrażnień pojawiają się rany, co sprzyja infekcji. W jej przebiegu pojawiają się zmiany o charakterze rumieniowym, z czasem bolesne grudki na podniebieniu (najpierw tylko w miejscach podrażnienia dziąseł, później w całej jamie ustnej).
- Na skutek zakażenia drożdżakami może rozwinąć się także romboidalne zapalenie języka, w wyniku którego dochodzi do zaniku brodawek nitkowatych i pojawienia się twardych grudek na języku.
Czynniki sprzyjające rozwojowi grzybicy jamy ustnej
- obniżona odporność,
- zaburzenia metaboliczne – np. cukrzyca,
- zaburzenia hormonalne – np. problemy z tarczycą,
- niedobory witamin i minerałów – np. kwasu foliowego, witaminy C, żelaza,
- antybiotykoterapia,
- przyjmowanie sterydów – także wziewnych,
- palenie papierosów,
- wiek powyżej 50. roku życia,
- ciąża i okres noworodkowy,
- niewłaściwa higiena jamy ustnej,
- próchnica,
- obecność kieszonek zębowych,
- mikrourazy w obrębie dziąseł.
Zobacz: Środki do higieny jamy ustnej
Grzybica jamy ustnej – leczenie
Leczenie grzybicy jamy ustnej rozpoczyna się po rozpoznaniu infekcji przez lekarza od preparatów stosowanych lokalnie w postaci żelów czy roztworów do płukania jamy ustnej. W przypadku niepowodzenia leczenia kontynuacja powinna być poprzedzona wykonaniem badania mykologicznego z antymykogramem, co pozwoli na dobranie leków w zależności od szczepu drożdżaków i oporności, jaką mogą wykazywać na niektóre antybiotyki.
Schorzenia nie wolno bagatelizować, może bowiem rozprzestrzenić się na cały organizm – dość często pacjenci zgłaszają się w momencie zajęcia przez infekcję gardła. Niekiedy z uwagi na postęp choroby w leczeniu należy wykorzystać preparaty ogólnoustrojowe.
Leczeniem grzybicy jamy ustnej zajmuje się periodontolog, lekarz internista lub stomatolog specjalizujący się w chorobach przyzębia. Wizyta u stomatologa jest niezbędna, ponieważ może się okazać, że grzybica wynika bezpośrednio z chorób zębów.
W walce z grzybicą jamy ustnej ważne są nie tylko leki, ale i odpowiednia dieta. Należy wykluczyć z jadłospisu alkohol, produkty z białej mąki, cukier oraz owoce. Zalecane są duże ilości warzyw, a także ewentualna suplementacja witaminy C, kwasu foliowego, żelaza lub cynku (po konsultacji z lekarzem).
Jak długo trwa leczenie grzybicy jamy ustnej?
Leczenie tej choroby trwa długo. Leki powinny być przyjmowane jeszcze przez 2 tygodnie od zniknięcia zmian na śluzówkach. W przeciwnym razie istnieje duże ryzyko nawrotu grzybicy.
Domowe sposoby na grzybicę jamy ustnej
Domowe sposoby nie leczą grzybicy jamy ustnej, ale mogą łagodzić jej objawy. Leczenie farmakologiczne jest niezbędne przy tego rodzaju schorzeniu – grzybica uogólniona może wiązać się z poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Wśród sposobów łagodzących objawy grzybicy, ból, suchość w ustach i zmniejszających mały nalot znajdziemy:
- Preparat przeciwzapalny: 3-4 plasterki korzenia imbiru, 2-3 goździki, odrobina cynamonu – zaparzyć i wypić. Dostarcza dużo substancji przeciwzapalnych łagodzących dolegliwości na podłożu stanu zapalnego.
- Czosnek – działa jak naturalny antybiotyk, więc spożywanie 2 ząbków dziennie może zredukować objawy.
- Żel aloesowy ma właściwości bakteriobójcze, a smarowanie nim zmian może przynieść ulgę.
- Niesłodzony sok z żurawiny działa przeciwbakteryjnie, dzięki czemu również redukuje objawy.
- Olejek z drzewa herbacianego można wykorzystać do przyrządzenia płukanki do gardła, która złagodzi objawy. Wystarczy dodać parę kropel do szklanki z wodą i płukać gardło kilka razy dziennie. Nie wolno połykać roztworu.
