Torbiel pajęczynówki – czy to groźne? Objawy, leczenie i kiedy do lekarza

Co to jest torbiel pajęczynówki? 

Torbiele pajęczynówki to wypełnione płynem zmiany, które rosną na mózgu i kręgosłupie. Nie są ani guzami, ani nowotworami. Jeśli urosną do pokaźnych rozmiarów lub gdy uciskają inne struktury, mogą jednak spowodować uszkodzenie mózgu i problemy z poruszaniem się.  

Torbiel pajęczynówki: częstotliwość występowania 

Torbiele pajęczynówki to najczęstszy rodzaj torbieli, jaki pojawia się w mózgu. Często pojawiają się u niemowląt i dzieci, ale równie dobrze mogą wystąpić u osób w starszym wieku. Na zmiany te czterokrotnie bardziej narażeni są mężczyźni.  

Trudno oszacować, jaki procent społeczeństwa boryka się z tym problemem, ponieważ większość jest niezdiagnozowana. Zwykle wykrywa się je przypadkowo np. podczas rezonansu magnetycznego (przeprowadzanego z zupełnie innych powodów).  

Gdzie rosną torbiele pajęczynówki? 

Torbiele pajęczynówki najczęściej pojawiają się na mózgu (wewnątrzczaszkowe torbiele pajęczynówki), a nieco rzadziej na rdzeniu kręgowym. Oba jednak rozwijają się na cienkiej błonie pokrywającej i chroniącej oba narządy. 

Torbiele pajęczynówki powstają tam, gdzie gromadzi się płyn mózgowo-czaszkowy. Może być to: 

• obszar środkowego dołu (zlokalizowany przed uszami), 
• okolica nadsiodłowa (za oczami), 
• tylny dół czaszki (u jej podstawy).  

Objawy torbieli pajęczynówek 

Z uwagi na to, że torbiele pajęczynówki rozwijają się bezobjawowo, pacjent może nie być świadomy ich posiadania. Jeśli jednak objawy wystąpią, to ich rodzaj zależy od lokalizacji, wielkości oraz tego, czy uciskają nerwy, mózg, czy rdzeń kręgowy.  

Według obserwacji specjalistów objawy torbieli pajęczynówki pojawiają się częściej u osób poniżej 20 roku życia. Może u nich wystąpić: 

• ból głowy, 
• wodogłowie (nadmiar płynu mózgowo-rdzeniowego w mózgu), 
• nudności i wymioty, 
• napady padaczkowe, 
• zawroty głowy. 

Dolegliwości zależą także od umiejscowienia torbieli i przedstawiają się następująco. 

• W regionie środkowego dołu powodują problemy ze wzrokiem, słuchem, ruchem i równowagą. Mogą powodować zmęczenie, osłabienie lub paraliż (zwykle po jednej stronie ciała). U dzieci mogą wystąpić objawy neurologiczne, tj. opóźnienia w rozwoju i zmiany w zachowaniu; 
• W regionie nadsiodłowym mogą pogarszać wzrok, wpływać na układ hormonalny i powodować niekontrolowane ruchy głową (przypominające kiwanie się główki lalki); 
• W rdzeniu kręgowym powodują często drętwienie i mrowienie stóp, dłoni, skurcze mięśni, problemy z poruszaniem się i paraliż. Mogą też prowadzić do bólu pleców, skoliozy i nawracających infekcji dróg moczowych.  

Jakie są przyczyny torbieli pajęczynówki? 

Jak dotąd lekarzom i specjalistom nie udało się ustalić, co jest przyczyną torbieli pajęczynówki. Zauważono jednak, że czasami zmiany te występują rodzinnie (wpływ więc mają czynniki genetyczne). Do rozwoju torbieli mogą się przyczynić także pewne schorzenia, takie jak zapalenie pajęczynówki lub zespół Marfana. 

Zmiany pojawiają się również po urazie głowy w dzieciństwie (uszkodzeniu mózgu, operacji lub infekcji). Dzieje się tak jednak dosyć rzadko. Lekarze określają wtedy narośle jako wtórne torbiele pajęczynówki.  

Jeśli Ty lub bliska Ci osoba skarży się na objawy wypisane powyżej, udaj się do lekarza. Ten zapyta Cię o dotychczasową historię zdrowia i może zlecić dodatkowe badania obrazowe, takie jak rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa.  

Leczenie torbieli pajęczynówki 

Torbiele pajęczynówki, które powodują dokuczliwe objawy, nie powinny być bagatelizowane. Lekarz na początek może zlecić regularne badania obrazowe, by sprawdzić wzrost torbieli oraz ich nacisk na inne struktury w organizmie.  

Gdy torbiel jest duża i rośnie lub powoduje dokuczliwe objawy, zaleca się kilka metod leczenia. 

• Procedury endoskopowe, czyli drenaż torbieli lub otwarcie w niej „okna”. Do tego zabiegu wykorzystuje się małą cienką rurkę z kamerą i niewielkimi narzędziami. Procedura jest mało inwazyjna i zmniejsza czas rekonwalescencji; 
• Otwarte fenestracje kraniotomii, w której chirurg usuwa część czaszki i wykonuje małe nacięcia torbieli (by umożliwić odpływ płynu); 
• Przetaczanie, czyli wprowadzenie zastawki otrzewnowej torbieli (zastawka CP). W takim wypadku płyn spływa do brzucha, skąd jest wchłaniany przez organizm; 
• Usunięcie chirurgiczne. Stosowane zwykle przy torbielach pajęczynówki umiejscowionych na kręgosłupie.  

Czy można zapobiec torbielom pajęczynówki? 

Niestety, torbielom pajęczynówki nie można w żaden sposób zapobiec. Jeśli więc obawiasz się ich wystąpienia (bo np. pojawiały się one często w Twojej rodzinie), porozmawiaj o tym ze swoim lekarzem.  

Torbiel pajęczynówki: perspektywy i prognozy dla chorych 

Torbiele pajęczynówki niedające żadnych objawów, nie mają dużego wpływu na zdrowie pacjenta. Gdyby jednak wystąpiły powikłania, również nie masz powodów do obaw. Znane i stosowane metody leczenia zwykle okazują się skuteczne. Niestety po pewnym czasie cysty mogą odrosnąć lub wypełnić się płynem i leczenie należy powtórzyć. 

A co jeśli tę sprawę zaniedbasz? Może to doprowadzić do trwałego uszkodzenia mózgu, silnego bólu, zaburzeń ruchu i innych poważnych problemów zdrowotnych.  

Wśród niepożądanych powikłań warto też wymienić: 

• krwawienie naczyń krwionośnych na ścianie torbieli (może powstać krwiak); 
• wyciekanie płynu mózgowo-rdzeniowego do innych części mózgu (powodujące poważne problemy zdrowotne).